جوان آنلاين: اگر تجربه زنبورزدگي یا مارگزيدگي را داشتهايد پس به خوبي ميدانيد كه سم آن ميتواند چقدر دردناك باشد. برخي سموم به قدري سمي هستند كه حتي ميتوانند كشنده باشند و اين بر كسي پوشيده نيست. بنا به گزارش سازمان بهداشت جهانی، مارها سالانه به تنهايي جان صد هزار نفر را ميگيرند. اما در شرايطي كه اين سم ميتواند آسيبهاي جبران ناپذيري را وارد كند، گروهي از محققين راه جديدي را براي بهرهبرداري از پتانسيل بكر اين سم يافتهاند؛ تا جايي كه حتي ميتواند تاثير عكس داشته باشد.
به گزارش نيوزويك به نقل از جوان آنلاين، طبق برآورد زیستشناسان 173 هزار گونه سمی - از مارمولک و عنکبوت تا ماهی و حتی انواع پستاندار آبزي- بر روي زمين به حيات ادامه ميدهند و حاوي دهها ميليون پروتئین و پپتید هستند. زولتان تاكاكس، رئيس بانک جهانی سم در نیویورک، توضیح می دهد که هر مولکول موجود در مقدار معيني سم داراي هدفي منحصر بفرد است. اين هدفها کانالهای یونی نام دارند؛ خلل و فرجهايي كه سطح سلول را تشكيل ميدهند، جايي كه محل ورود و خروج اطلاعات است مثلاً شاخهاي از درد در امتداد زنجيرهاي از سلولهاي عصبي. بعضي مولكولهاي اين سمها ميتواند سدي در مسير رفت و آمد اين دادههاي عصبي باشد و در نتيجه، مانع از انتقال حس درد شود.
تنها یک مشکل وجود دارد: هیچ راهی براي تشخيص اين مولكول وجود ندارد، مگر آنكه هر كدام به تنهايي مورد آزمايش قرار گيرند. تاكنون محققان نزديك به 2 هزار نوع مولكول را آزمايش كردهاند كه نتيجه تنها 20 مورد داروي توليد شده بوده است. يكي از آنان داروي مسكن Ziconotide است كه مشتقي از سم حلزون درياي مناطق گرمسيري است.
برای سرعت بخشیدن به اين آزمایشها، مایکل نيتاباخ، دانشیار فيزيولوژي سلولی و مولکولی و ژنتیک در دانشگاه ییل، به همراه همکارانش روش جدیدی به نام مهندسي سم را طراحي كردهاند. روش كار بدين شكل است كه آنان مسدود كنندههاي بالقوه درد براي کانالهای خاص را غربالگري ميكنند. آنها اين روش را براي حدود 100 سم توليد شده در گونههاي مختلف عنكبوت امتحان كردند، و نتيجه كار يافتن مولكول تسكين دهنده TRPA1 در رطيل سبز رنگ در كشور پرو بود. اين يك كانال يوني مسئول برخي از دردهاي مزمن است.
اما این بدان معنی نیست که شما بايد در داروخانه انتظار ديدن عصاره رطیل سبز پرويي را در کنار آسپرین داشته باشيد، حداقل نه به اين زودي. آقاي نيتاباخ در گفت و گو با مجله نيوزويك گفته است تولید دارو میتواند گاه چندين دهه طول بكشد. با این حال، او مذاکره با شرکتهای دارویی را آغاز كرده است تا به لطف مهندسي سم، سموم جديدي را كه ممكن است روزي براي بشر مفيد باشد را مورد آزمايش قرار دهد.
منبع: مجله هفتگي نيوزويك
