فعال كردن ديپلماسي انرژي؛ ضرورتي كه طي سالهاي گذشته به فراموشي سپرده شد، در حالي كه كشورهاي كوچك نفتي با انسجامي بينظير در اين حوزه، بازارها را يكي پس از ديگري فتح ميكردند.
غفلت از ديپلماسي انرژي يكي از خصوصيات كشورهاي بزرگ نفتي است كه گمان ميكنند با ذخاير و توليد بالاي نفت خود، نيازي به بازاريابي و برقراري روابط بينالملل در عرصه انرژي ندارند.
توسعه ديپلماسي اقتصادي و حضور در بازارهاي نفت و گاز يكي از بندهاي سياستهاي ابلاغي اقتصاد مقاومتي است كه ضرورت فعال كردن همه ظرفيتهاي بينالمللي در اين راستا را دوچندان كرده است.
دكتر فريدون بركشلي با بيان اينكه اقتصاد مقاومتي به معناي اقتصاد رياضتي نيست، گفت: با تحقق سياستهاي مقام معظم رهبري در اين حوزه، اقتصاد نه تنها با رشد و توسعه همراه خواهد بود بلكه مقاوم شده و در مقابل عوامل بيروني، استقلال و شكل خود را حفظ ميكند.
رئيس «گروه مطالعات وين» با ياد آوري اين نكته كه ايران نخستين دارنده ذخاير نفت و گاز جهان است، گفت: با وابسته كردن كشورهاي منطقه، بهويژه منطقه خاورميانه به دو هدف اصلي ميتوان دست يافت؛ توسعه بازارهاي نفت و گاز و برقراري رابطهاي استراتژيك بين دولتها.
بركشلي ادامه داد: با اين روش قدرت چانهزني جمهوري اسلامي ايران در مجامع بينالمللي افزايش خواهد يافت كه ابزاري به نام انرژي نقش فوقالعادهاي در اينباره ايفا خواهد كرد.
وي در تشريح لزوم توسعه ديپلماسي انرژي گفت: براي تحقق اهداف در بخش توسعه بازارهاي صادراتي، فعالتر شدن ديپلماسي انرژي از اهميت بسياري برخوردار است كه متأسفانه طي سالهاي گذشته به فراموشي سپرده شده بود. حوزه ديپلماسي در تمامي حوزهها دچار دگرگوني شده و ديپلماسي انرژي، ديپلماسي فرهنگي، ديپلماسي اقتصادي و... در زمره منبعثيافتگان روابط بينالملل طبقهبندي ميشوند.
بركشلي اضافه كرد: دوران فروش سنتي و مشتريان سنتي به سر آمده است و همه چيز به روابط بينالملل و ديپلماسي برميگردد. تا زماني كه در اين حوزه برنامهاي عملي نشده بود هيچ دستاوردي را شاهد نبوديم اما طي ماههاي گذشته با افزايش فروش نفت، بايد يك گام هم به جلوتر رفته و بازارهاي ايران را با فعال كردن ديپلماسي توسعه داد.
وي تصريح كرد: ضعف ديپلماسي انرژي بهعنوان يك ركن اساسي در دستگاه سياست خارجي ايران بهعنوان يك كشور بزرگ نفتخيز، بيش از ديگر حوزهها نمايان است. اين در حالي است كه برخي كشورهاي نفتخيز منطقه همچون عربستان سعودي و عراق با استفاده از توان و اهرمهاي ديپلماتيك در حوزه انرژي، بسياري از سياستهاي كلان ملي و منطقهاي خود را در گذر از ديپلماسي انرژي عملي كردهاند.
وي در پاسخ به اين پرسش كه در قبال تحريمهاي صورت گرفته آيا اين مهم قابل تحقق است يا خير گفت: فرهنگ تحريم بيش از خود تحريم بر ايران اثر گذاشته است؛ زماني كه ميگوييم تحريم را دور ميزنيم به اين معناست كه تحريمها ما را از پي درآورده است كه آن را دور ميزنيم؛ اگر به جاي گفتن اينكه تحريم را دور ميزنيم، ميگفتيم ساختار تحريمها را دگرگون خواهيم كرد، اثر بهتري در داخل و خارج ميگذاشت تا اينكه بخواهيم اينگونه ضعف خود را با دور زدن پوشش دهيم. از سوي ديگر خود تحريمي نيز بر اقتصاد اثرگذار بوده است به طوري كه با تعريف قوانين سخت، كاغذبازي، موانع مالي و... ظرفيتهاي داخلي به كار نميآيند.
عضو انجمن اقتصاددانان انرژي كشور با بيان اينكه صنعت نفت كشور سالانه بيش از 20 ميليارد دلار براي شركتهاي داخلي بازار ايجاد كرده است گفت: اين بازار در انحصار شركتهاي ايراني است كه در هيچ كجاي دنيا ديده نميشود؛ در اين بازار شركتهاي ايراني بايد فعال شوند و در تأمين نيازهاي صنعت نفت و كسب سود، براي خود ياريرسان اقتصاد ملي باشند اما به دليل محدوديتهاي موجود، چنين مهمي محقق نشده است.
بركشلي با بيان اينكه فرهنگ نفتي ايران بسيار قوي و بينالمللي است، افزود: اين طور نيست كه براي اين مدتي كه تحريم بوده است، ديگر آمادگي خود را از دست داده باشد، ما چيزهاي زيادي داريم كه به صنايع جهاني نفت بدهيم و بگيريم. درست است كه هنوز تحريم هستيم، اما شواهد مثبتي مبني بر كاهش تحريمها ديده ميشود.
اين كارشناس ارشد انرژي و اقتصاد بينالملل درباره امكان حذف ايران از بازارهاي بينالمللي نيز گفت: بايد توجه داشت كشوري مانند ايران با كشوري مثل كرهشمالي متفاوت است و به همين راحتي امكان حذف ايران از مراودات بينالمللي و به ويژه حوزه نفت وجود ندارد؛ ايران همواره با تحريمها دست به گريبان بوده است به نحوي كه نخستين تحريم نفتي جهان عليه ايران وضع شده است، از اين رو با توجه به قدرت انرژي ايران و گزارههاي تاريخي، نميتوان در اين باره با كشورهاي غربي همنظر بود! ايران ثابت كرده است كه دنياي بدون او، دنياي بهتري نخواهد بود و با ادامه رويكرد بدون ايران، دنيا، دنيايي نيست كه بازيگران جهاني زندگي راحتتري داشته باشند و بايد هزينههاي بيشتري براي اين منظور بپردازند.
وي درباره فعاليتهاي غرب براي محدودسازي بازارهاي نفت و گاز ايران نيز گفت: 20 سال پيش بود كه اروپاييها براي متنوعسازي گاز وارداتي خود، سناريوهاي مختلفي را پيش روي خود قرار دادند كه با اعمال سياستهاي امريكا، خط لوله نوبوكو طراحي شد كه پس از 20 سال و صرف هزينههاي بالا، تازه متوجه شدهاند امكان راهاندازي اين خط لوله وجود ندارد و بهترين راه ايران است.
در گذشته هم، دنيا ٢٠ سال بدون نفت ليبي زندگي كرد و سالهاي زيادي را هم بدون نفت عراق، آنگولا، نيجريه و ونزوئلا به حيات خود ادامه داد، ولي واقعيت دنيا اين نيست كه ذخايري به عظمت ذخاير نفت و گاز ايران وجود داشته باشد و آنگاه برود در مخازن پرهزينه آفريقا و ديگر مناطق پرريسك سرمايهگذاري كند.
بركشلي با بيان اينكه نقش ممتاز ايران در منطقه از هر جهت قابل استفاده در توسعه بازارهاي صادراتي است گفت: ايران با ١٥ كشور منطقه، مرز آبي و خشكي دارد و در عين حال دو منبع عظيم انرژي در خليج فارس و درياي مازندران را به هم متصل ميكند. سوآپ و جدي گرفتن آن يكي از كاربريهاي درياي مازندران است كه ميتواند در اين زمينه كمك فراواني به اقتصاد كند.
بركشلي با اشاره به اينكه موقعيت جغرافيايي ايران در منطقه بينظير است گفت: تركيه تنها كشور واسطه گاز ايران در اروپاست؛ يعني با عبور خط لوله گاز از تركيه به اروپا خواهم رسيد، از اين رو به هيچ عنوان توصيه نميشود صادرات گاز به قاره سبز از طريق كشورهاي سوريه و عراق دنبال شود. فرصت انتقال گاز از طريق خط لوله در هيچ كشوري جز روسيه ديده نميشود؛ بنابراين اكنون بهترين فرصت است تا در بازارهاي گاز حضور يابيم: زيرا توليد گاز ايران طي دو سال آينده با جهش بزرگي همراه خواهد بود.
