انقلاب اسلامی به مثابه موجود زنده

شاهد توحيدي

درآمد: اثر ارجمند معارف انقلاب كه دربردارنده ديدگاههاي رهبرمعظم انقلاب (دام ظله) پیرامون انقلاب اسلامی است ،به همت محقق ارجمند جناب عليرضا مختار پور تدوين وبه بازار نشر روانه گشت. به مناسبت نشر اين مجموعه گرانمايه با تدوينگر محترم گفت وشنودي كوتاه انجام گرفته است كه نتيجه آن درپي مي آيد.

چه شد به فکر جمع‌آوری دیدگاه‌های مقام معظم رهبری پیرامون انقلاب اسلامی افتادید؟

بی‌تردید انقلاب اسلامی مردم ایران که در سال 1357 به پیروزی رسید، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین وقایع سیاسی‌ـ‌اجتماعی قرن بیستم به شمار می‌آید. این اهمیت ناشی از ریشه‌ها، زمینه‌ها، ابعاد و آثار متعدد و گوناگون انقلاب اسلامی در سطح جهان و در طول تاریخ پس از پیروزی انقلاب است که با گذشت بیش از سه دهه و نیم هنوز پژواک صدای رسای آن در فضای جوامع بشری ادامه دارد. با اطمینان کامل می‌توان ادعا کرد هیچ‌یک از شخصیت‌های درجه اول و دارای نقش در جریان مبارزات منتهی به پیروزی انقلاب که پس از برپایی نظام جمهوری اسلامی نیز در رده نخست مسئولیت‌های سیاسی‌ـ‌فرهنگی کشور تأثیرگذار بوده‌اند، به اندازه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در باره تاریخچه، مبانی، ریشه‌ها، ابعاد و آثار این انقلاب عظیم سخن نگفته‌اند. معظم‌له در طول سال‌های پس از پیروزی انقلاب در سخنرانی‌ها، پیام‌ها و نشست‌های گوناگون به تبیین و تشریح اهداف، مبانی و آثار انقلاب اسلامی در سطح داخلی و بین‌المللی پرداخته‌اند. گزیده این بیانات که صرفاً به دوران پس از رهبری معظم‌له از 14 خرداد 1368 به بعد اختصاص دارد، در کتابی با 1040 صفحه توسط دفتر حفظ و نشر آثار ایشان در سال 1390 منتشر شد که تاکنون پنج بار تجدید چاپ شده است. کتاب «معارف انقلاب» مروری بر دیدگاه‌های حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای پیرامون انقلاب اسلامی است. من فکر می‌کنم انتشار این کتاب یک توفیق بود که نصیبم شد.

ویژگی‌های اصلی این کتاب چیست؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این کتاب تشریح دقیق وقایع تاریخی است. معظم‌له با تسلط کامل بر تاریخ اسلام، تاریخ ایران و جهان ـ‌مخصوصاً تاریخ استعمار ملت‌ها توسط استعمارگران غرب‌ـ تمامی تحلیل‌های خود را در باره اندیشه‌ها، مبانی، اهداف و آثار انقلاب اسلامی با اشاره و تجزیه و تحلیل وقایع تاریخی مرتبط به صورت استدلالی و به دور از بیان احساسی یا غیرعلمی بیان کرده‌اند. برای نمونه کافی است به مباحث مربوط به انقلاب روسیه،(1) پیشوایان مشروطه،(2) جنگ جهانی اول،(3) جنگ جهانی دوم،(4) قراداد وثوق‌الدوله،(5) کودتای 28 مرداد،(6) و ده‌ها واقعه تاریخی دیگر مراجعه شود.

به نظر شما این کتاب چه ویژگی‌های دیگری دارد؟

طبقه‌بندی مطالب و تقسیم منطقی مباحث از دیگر خصوصیات این کتاب است. خواننده کتاب با مطالعه مطالب معظم‌له که از سوی ایشان به صورت دسته‌بندی شده و دارای مراتب متعدد ارائه شده است، به نظم منطقی در اندیشه گوینده مطالب پی می‌برد. برای نمونه ده عمل و دستاویز بزرگ امام(ره)،(7) معارف انقلال اسلامی،(8) هشت ویژگی و ابعاد برجسته شخصیت امام(ره)،(9) عناصر اصلی بنای مستحکم نظام (10) و ارکان اصلی انقلاب اسلامی ایران.(11)

در قرن بیستم انقلاب‌های بزرگی رخ داد، نظیر انقلاب روسیه، انقلاب چین و انقلاب اسلامی در ایران. آیا در این مجموعه به انقلاب‌های بزرگ معاصر اشاره شده است؟

مقایسه انقلاب اسلامی ایران با دیگر انقلاب از جمله انقلاب اکتبر روسیه، کبیر فرانسه، انگلستان، امریکا و جنبش‌های آزادی‌بخش و استقلال‌طلبانه در هندوستان، فلسطین، مصر و... از دیگر مطالب مندرج در کتاب معارف انقلاب است. در این مقایسه وجود تشابه و افتراق این انقلاب‌ها بررسی شده است.

این کتاب چه کاربردهایی در امور پژوهشی دارد؟

توجه به مفاهیم، اصطلاحات و به‌طور کلی موضوعات اساسی مورد نظر روشنفکران و محققان علوم سیاسی‌ـ‌اجتماعی و تشریح برداشت مورد قبول با توجه به معارف دینی و ارزش‌ها و مبانی انقلاب اسلامی، برای نشان دادن تفاوت‌های بنیادین در تفسیر و تحلیل موضوعاتی همچون آزادی، جمهوریت، مردم‌سالاری دینی، ترقی، تقلید، استقلال، اصلاحات، عدالت اجتماعی و... از ویژگی‌های جالب توجه کتاب «معارف انقلاب» است.

به صورت تخصصی روی دیدگاه‌های مقام معظم رهبری در باره انقلاب کار کرده‌اید. به نظر شما دیدگاه مقام معظم رهبری در باره نحوه صیانت از انقلاب اسلامی چیست؟

حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای انقلاب اسلامی را موجود زنده‌ای می‌دانند که مانند هر موجود زنده دیگری برای رشد صحیح به مراقبت دائمی نیاز دارد و برای صیانت از آن علاوه بر شناخت آسیب‌ها و آفات احتمالی همواره باید نظارت دقیق مردم از یک سو و رهبران و نهادهای قانونی و دینی از سوی دیگر بر مسیر انقلاب و حرکت مسئولان، مجریان و قانون‌گذاران آن برقرار باشد تا نهال طیبه انقلاب اسلامی بتواند پس از استحکام و پیشرفت همه‌جانبه معنوی و مادی الگویی برای مسلمانان و آزادی‌خواهان جهان شود و طرحی نو در سپهر سیاست، تمدن و فرهنگ در انداخته شود.

آیا در این مجموعه به نقش مردم نیز پرداخته می‌شود؟

اهمیت شگرف و بی‌بدیل نقش مردم به عنوان سرمایه اصلی و یگانه صاحبان، حافظان و وارثان انقلاب و باور به مردم‌سالاری دینی بر اساس مکتب اسلام و توجه خاص به عزت ملی و خودباوری از دیگر مطالب این کتاب است.

شناخت انقلاب اسلامی ایران می‌تواند شامل شناخت دوستان و دشمنان آن نیز شود. آیا در این کتاب به ضرورت شناخت دشمنان انقلاب اسلامی نیز پرداخته شده است؟

انقلاب اسلامی ایران به دلیل اسلامی، استقلال‌طلبانه و عدالت‌خواه بودن مورددشمنی و کینه‌توزی استعمارگران، مستبدان، معاندان اسلام و متجاوزان به استقلال ایران است. در چنین شرایطی است که دشمن‌شناسی و بصیرت مردم خصوصاً خواص از روحانیون تا دانشگاهیان، مدیران و مسئولان اهمیت فوق‌العاده‌ای می‌یابد و بخش قابل توجهی از مطالب کتاب را به خود اختصاص می‌دهد.

اگر بخواهید دو فراز از فرازهای مهم این کتاب را انتخاب کنید و برایمان بخوانید، کدام‌ها را برمی‌گزینید؟

نخست، این فراز: «وقتی انقلاب را مثل یک کتاب باز کنیم، درون آن فصول و سطور معرفت وجود دارد: معرفت دینی، سیاسی و اخلاقی. همه اینها در ذیل کلمه انقلاب وجود دارند. عرصه سیاسی انقلاب تازه‌ترین و جذاب‌ترین سخن را نه فقط برای ملت ایران که برای بشریت دارد. کسانی خیال می‌کنند اصطلاحات فراهم آمده در اردوگاه لیبرال دموکرات‌ها که وارد کشور می‌شود، سوغات‌های جدیدی هستند که انقلاب آنها را نشنیده است و حالا انقلاب و انقلابیون باید آنها را بشنوند. این خطاست. انقلاب در خلاء متولد نشد. انقلاب اسلامی و این کتاب قطور معرفتی وقتی تدوین شد که همه این حرف‌ها در دنیا بود».(12)

دوم، این فراز از کتاب: «اینجانب لازم می‌دانم اساسی‌ترین معارف انقلاب را که همه در شمار بیّنات مکتب انقلاب و برخاسته از اصول و احکام اسلام است، یک بار دیگر به برادران و خواهران خود تذکر بدهم و همه ملت انقلابی و شجاعمان را به توجه و اهتمام روزافزون نسبت به آنها دعوت کنم».(13)

پی‌نوشت‌ها:

(1) معارف انقلاب،صص 148ـ150

(2) صص 545 و 812

(3) صص 368 و 738

(4) صص 640 و 737

(5) صص 338 و 842

(6) صص 600ـ602

(7) صص 58ـ63

(8) صص 167ـ191

(9) صص 469ـ477

(10) صص 582ـ595

(11) صص 726ـ729