موضوع سينماي مذهبي از جمله مباحث مبتلابه سينماي ايران است كه هر از گاهي به بهانه توليد يك اثر در اين حوزه بر سر زبانها ميافتد و مسائلي مانند هزينههاي بالا، حمايتهاي دولتي مشكلات موجود در قرائتهاي تاريخي و نگاه استراتژيك به اين آثار از جمله مباحث تكراري، تيپيكال و تا حدودي خستهكننده و مرارتآور اين عرصه ميباشد. اينكه قرائتهاي تاريخي مبتني بر برداشتهاي كارگردان و اضافه كردن كاتاليزورهاي ذهني براي دراماتيزه كردن ماجراها درست است يا غلط اينكه هزينههاي بالا براي توليد اينگونه آثار به خودي خود امر مطلوبي است يا با توجه به بودجه محدود سينماي ايران حمايتهاي اينچنين عملاً باعث ته كشيدن بودجه و در نتيجه عدم حضور فيلمسازان جوان خواهد شد و در نهايت اينكه نگاه استراتژيك به سينما آيا نگاهي درست است يا نه هر كدام از مباحث و مواضع اشاره شده، طرفداران و مخالفاني دارد كه ميتوانند سالهاي سال كوره اين موضوع و مباحثه را زنده نگهدارند و بدون حصول نتيجه، تنها رونق بازار ژورناليسم يا رسانه ژورنالزده را فراهم آورند. با اين حال آنچه مغفول ميماند نگاه به صاحب مذهب و استيجازه از مبادي ديني براي تعيين درستي يا غلطي يا عيارسنجي رفتار سينما بر مبناي مبادي معرفتي است. چنين سخناني به قدري مهجورند كه حتي طرح آنها به درگوش بسياري ايجاد سنگيني ميكند. گويي تظاهر قرون وسطايي براي كسب درآمد مادي از ساحت دين در جامعهاي كه هنجارهايش را دين تعيين و تبيين مينمايد امري عادي است و مهمترين نامحرم اين عرصه كه اجازه سخن گفتن ندارد، خود دين است. سينماي ديني يا به طريق اولي سينماي مذهبي نقطه هزيمت موضوعاتش دين است يا نقل تاريخ يا معادلسازي مباحث معرفتي، هر چه باشد نميتواند از اين الزام خود را وارهاند كه مذهب را بايد بشناسد و از زاويه او به مباحث بنگرد نه اينكه فيلمي ساخته شود با هنجارشكنيهاي و قبح زداييهاي مختلف و بعد صرف استفاده از موضوع ديني خود را تغسيل و تطهير نمايد كه من در مورد دين سخن گفتهام و مثلاً فلان ماجراي تاريخي را نقل كردهام يا از فلان موضوع مذهبي سخن به ميان آوردهام. با اين حساب شايد حتي بايد براي اين موضوع و سپهر معرفتي و مبادي اجرايي خاص تعريف گردد از تكنيك گرفته تا فحوا بايد منطبق با اين موضوع و اين اتمسفر تعريف و تبيين گردد. به خصوص حوزه مباحث مربوط به موقعيتهاي نمايشي از ريشهايترين مبادي قابل بازنگري در تبيين خط مشي و سياق حركتي سينماي مذهبي و ديني در آينده ميباشد. چراكه به طور قطع سي و شش وضعيت نمايشي ژرژ پولتي و انگارههاي اسطورهاي يونان و رم نميتواند محمل خوبي براي بيان دراماتيك موضوعات ديني به حساب آيد. وضعيتهاي نمايشي كه بسياري از آنها در تضاد با مباحث ظاهري دين هستند. از اين رو همتي بايد كه كلامي نو و از سنخي ديگر به زبان آورد. شايد بايد به سان حافظ از خدا بخواهيم روزنامه اعمالمان را با آب باراني بشويد تا حروفي فارغ از ساحت ممنوعه مذهب يعني گناه در آن ماندگار شود.
آبي به روزنامه اعمال ما فشان
باشد توان سترد حروف گناه از او
