قرار است مذاكرات ژنو 2 در تاريخ 22 ژانويه برگزار شود تا بحران سوريه بعد دو سال و نيم به يك راه حل سياسي برسد. اصليترين موضوع اين مذاكرات در چگونگي وضعيت بشار اسد، رئيسجمهور سوريه، در آينده سياسي اين كشور است كه به نظر ميرسد اكنون با بيش از دو سال و نيم بحران و در آستانه ژنو 2 نشانههايي از تغيير اساسي در موضع امريكا و متحدان اروپايي آن به وجود آمده است.
روزنامه السفير لبنان نامهمحرمانهاي از باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، منتشر كرده كه محتواي آن برخلاف موضعگيريهاي رسمي امريكا در قبال سوريه طي سالهاي اخير است. اين نامه مشتمل بر شش بند است كه اوباما در اين بندها از يك سو خطر اصلي را متمركز بر گروههاي تندرو مسلح در سوريه كرده كه با دولت سوريه در حال جنگ هستند و از سوي ديگر، حمايت خود را از اصلاحات بشار اسد اعلام كرده است.
هر چند كه اوباما در اين نامه سخني از وضعيت آينده اسد در دولت انتقالي نگفته، اما حمايت از اصلاحات اسد و حمايت از نبرد نظام سوريه با اين گروهها به خوبي نشان ميدهد كه او اصل باقي ماندن اسد در قدرت را پذيرفته و حتي سعي دارد تا مخاطبان نامه خود از شركاي اروپايي امريكا را نيز متقاعد كند. اين نامه به خوبي گوياي تغيير موضع رسمي امريكا است و آن قدر عجيب است كه نميتوان به راحتي در مورد ادعاي السفير قضاوت كرد، اما نميتوان تغيير موضع امريكا و شركاي اروپايي آن در مورد بقاي اسد در قدرت را محدود به اين نامه كرد و نشانهها و موارد ديگري نيز براي تأييد اين امر وجود دارد.
يكي از اين نشانهها سفر رؤسا و مديران دستگاههاي اطلاعاتي آلمان، بريتانيا، اسپانيا و ايتاليا به دمشق براي ديدار با مسئولان دستگاه امنيتي سوريه است كه روزنامه الديار لبنان به نقل از منابع سوري خبر اين سفر را گزارش كرده است. حضور تروريستهاي اروپايي در سوريه از مدتها پيش گفته ميشد، اما مقامات اروپايي طي ماههاي اخير حساسيت جدي نسبت به اين امر پيدا كردهاند، چراكه از ديد آنها اين تروريستها تهديد جدي براي امنيت شهروندان اروپايي هستند و حتي از آنها به عنوان بمبهاي آينده اروپا ياد ميكنند.
بنا براين، سفر مسئولان امنيتي اروپا به دمشق ناشي از همين ترس است و براي كسب اطلاعات بيشتر و دقيقتري از اين تروريستها است و ميتوان اين سفر را طبيعي دانست اما امر غيرطبيعي ديدار آنها با مسئولان امنيتي سوريه است. مقامات اروپايي در جبهه ضد سوري و در مقابل نظام سوريه قرار دارند اما سفر مسئولان امنيتي آنها اين جبههبندي را تغيير داده و نشان ميدهد كه آنان اكنون هدف مشتركي با نظام سوريه براي مقابله با اين تروريستها پيدا كردهاند.
با اين هدف مشترك است كه ميتوان گفت مقامات اروپايي امنيت كشور و شهروندان خود را در تقويت نظام سوريه در موفقيت نظام سوريه در جنگ با اين تروريستها ميدانند و اين موضوع با يكي از بندهاي نامه اوباما همخواني دارد. روشن است كه در صورت بركناري اسد از قدرت و تغيير نظام سوريه، اين تروريستها جايگاه مطمئني در سوريه و در نزديكي اروپا به دست ميآورند و مقامات اروپايي تنها در صورت بقاي اسد در قدرت است كه ميتوانند اين تهديد را برطرف كنند.
اين موضوع از آنجايي اهميت بيشتري پيدا ميكند كه گروههاي تروريستي مورد نظر اروپا در صحنه ميداني سوريه عرصه را از دست ارتش آزاد سوريه به عنوان گروه مطلوب اروپا در برابر نظام سوريه خارج كرده و مبدل به عمدهترين نيرو در برابر ارتش و نظام سوريه شده است.
توافق ژنو بر سر فعاليت هستهاي ايران نيز ميتواند يكي از نشانههاي تغيير موضع امريكا و شركاي اروپايي آن باشد چنان كه احمد جربا، رهبر ائتلاف ملي سوريه، در واكنش به توافق ژنو گفته است كه بهبود مناسبات ايران و ايالات متحده، ميتواند به تقويت بشار اسد در سوريه منجر شود و شورشيان ضددولتي را به وضع دشواري دچار كند. مجموع اين نشانهها توجيهكننده تغيير لحن مقامات امريكا و اروپا نسبت به اسد است، به نحوي كه قبل به طور قاطع از بركناري او ميگفتند، اما اكنون فقط از نبود او در رهبري دولت انتقالي و نه بركناري او ميگويند. اين تغيير حتي در اظهار نظر اخير ويليام هيگ، وزير خارجه بريتانيا نيز ديده شد.
با اين نشانهها ميتوان گفت كه امريكا و شركاي اروپايياش با يك تغيير موضع اساسي، اصل بركناري اسد را از دستور كار خود برداشتهاند و حاضر به حضور او بر قدرت تا انتخابات رياست جمهوري سوريه در 2014 شدهاند و حتيميتوان گفت كه چندان مخالفتي با كانديداتوري او در انتخابات آينده رياست جمهوري سوريه نيز ندارند و در نهايت، سعي دارند تا معارضان سوري را متقاعد به اين دو نتيجه كرده و به تأييد ژنو 2 برسانند.
