كبري فرشچي | شيوههاي زندگي نادرست، تغذيه نامطلوب، كمتحركي و مصرف دخانيات متهمان اصلي هجوم پوكي به استخوانهاست و شايد علت آنكه بنا به گزارش بنياد بينالمللي استئوپروز، پوكي استخوان به مشكل جدي و رو به رشد در سراسر خاورميانه و بخشهايي از آفريقا تبديل شده است را بتوان در همين عوامل رديابي كرد.
به گزارش «جوان» هر چند جسته و گريخته آمار و اطلاعات و صحبتهاي پزشكان متخصص حكايت از آن دارد كه بيماري پوكي استخوان در كشورمان به شدت در تكاپوست تا سايه سنگينش را بر سر تعداد بيشتري از افراد جامعه بيندازد اما گزارش جديد بنياد بينالمللي استئوپروز نيز نشان ميدهد كه پوكي استخوان يك مشكل جدي و رو به رشد در سراسر خاورميانه و بخشهايي از آفريقاست.
يافتههاي اين گزارش نشان ميدهد كه ميزان مقاومت در پوكي استخوان و شكستگيها در اين ناحيه در خوشبينانهترين حالت، زير حد معمول جهاني است.
بنا به گفته مدير برنامه كلسيم و پوكي استخوان دانشگاه امريكايي بيروت ميزان شكستگي لگن و پوكي استخوان در كشورهاي ايران، كويت، عربستانسعودي، لبنان، مراكش و تركيه بسيار زياد است. از سوي ديگر بنا به اعلام معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي تبريز، پوكي استخوان، بعد از بيماريهاي قلبي- عروقي، سرطان، بيماريهاي روحي رواني و حوادث مهمترين عامل مرگ و مير در پنجمين عامل مرگ و مير در كشور است.
قطعات پازل پوكي استخوان در ايران تكميل است
پوكي استخوان يا استئوپروز بيمارياي است كه در آن استخوانها دچار كاهش تراكم و مستعد شكستگي ميشوند. ابتلا به اين بيماري نيز مانند ساير بيماريهاي غيرواگير با نوع تغذيه وشيوه زندگي افراد ارتباط مستقيم دارد و افزايش شيوع اين بيماري در كشوري مانند ايران يا ساير كشورهاي در حال توسعه را بايد در همين مسائل رديابي كرد.
آمار جديد و دقيقي از ميزان پوكي استخوان در كشور موجود نيست اما برخي مطالعات نشان ميدهد 35 درصد از افراد بالاي 55 سال درجاتي از پوكي استخوان دارند. شيوع پوكي استخوان اما در زنان بالاي 50 سال از حدود 40 تا 70 درصد در نقاط مختلف دنيا گزارش شده است. البته در مردان درصد شيوع پوكي استخوان كمتر است اما از سنين 75 سالگي به بالا، درصد شيوع خيلي بيشتر شده و تقريباً در زنان و مردان با يكديگر مساوي است اما براي بررسي دلايل ركوردداري ايران در بيماري پوكي استخوان بد نيست نگاهي به آمار و ارقام بيندازيم.
دخانيات يكي از اصليترين علل شيوع پوكي استخوان است و براساس آخرين آمار وزارت بهداشت، 09/11 درصد جمعيت 15 تا 64 سال شامل 13/21 درصد مردان و 81/0 درصد زنان به طور روزانه دخانيات مصرف ميكنند.
از 3/1ميليارد نفر سيگاري در جهان 84 درصد اهالي كشورهاي در حال توسعهاند و همهگيري استعمال دخانيات در كشورهايي با رشد اقتصادي كمتر بيشتر است.
از سوي ديگر در حالي كه سرانه مصرف شير در ايران 95 ليتراست سرانه مصرف نوشابههاي گازدار 42 ليتر است كافي است اين آمار را با آمار جهاني مقايسه كنيد؛ آماري كه مصرف نوشابه را 10ليتر و مصرف شير را 169ليتر و در اروپا 350ليتر بيان ميكند. شيوع 27 درصدي چاقي در بين مردان و 40 درصدي در ميان زنان نيز دليل ديگري بر كمتحركي و تغذيه نامناسب ايرانيان است. پازل شيوع بالاي پوكي استخوان تكميل شد و براي مبارزه با اين معضل بايد نظم اين پازل را به هم ريخت.
تغذيه مناسب و تغيير شيوههاي زندگي
سرفصلهاي مبارزه با پوكي استخوان
دكتري فخرالسادات امامي معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايران در گفتوگو با «جوان» ضمن تأييد شيوع بالاي پوكي استخوان در ايران معتقد است آمار دقيق كشوري در رابطه با شيوع اين بيماري وجود ندارد و آماري كه گاهي از سوي برخي از پزشكان ارائه ميشود مربوط به تحقيقات جسته و گريختهاي است كه بيانگر وضعيت موجود كشور در حال حاضر نيست. رفتارهاي تغذيهاي، شيوه زندگي مهمترين عواملي هستند كه دكتر امامي براي ابتلا به پوكي استخوان برميشمرد و با در نظر داشتن همين دو فاكتور مهم ميتوان برنامههاي پيشگيري از اين معضل را طراحي كرد. به گفته وي در كشور ما ميزان دريافت كلسيم كافي نيست، همچنانكه تعداد زايمانهايي كه تحت كنترل پزشك نيست بالاست. اين عوامل به همراه كمتحركي موجب ميشود تا آمار پوكي استخوان بر منحني صعودي حركت كند. به گفته وي يك نوزاد 3 كيلويي حدود 800 گرم استخوان دارد و هر بار بارداري در صورت تغذيه نامناسب و دريافت نكردن مكملها ميتواند استخوانهاي مادر را ضعيف كند به همين دليل پوكي استخوان در زنان اهميت بيشتري مييابد.
شكستگي لگن پوك شده عامل 20 درصد مرگها
دكتر محسن عمادالدين ارتوپد و عضو مؤسسه رويان نيز در گفتوگو با «جوان» درباره علل شيوع بالاي پوكي استخوان در كشور در عين حالي كه 90 درصد اين عارضه را به عامل تغذيه مرتبط ميداند اما برخي از بيماريهاي زمينهاي را نيز مؤثر عنوان ميكند. اين متخصص نيز به 20 درصد مرگ و مير ناشي از شكستگي لگن اشاره دارد كه عامل اصلياش پوكي استخوان است. به گفته وي مصرف دخانيات، نوشابههاي گازدار و نوشابههاي رژيمي حاوي سديم ساخارين (شيرينكننده مصنوعي) داراي موادي هستند كه در جذب با كلسيم رقابت نموده و مانع جذب آن ميشوند.
از كودكي انبارهاي بدن را تغذيه كنيم
بنا به توصيه اين متخصص نيز براي پيشگيري از پوكي استخوان بايد از كودكي اقدام كرد و انبارهاي بدن را از كلسيم كافي غني نمود. به باور وي در سنين بالاتر موضوع تغذيه اهميت بيشتري مييابد؛ در خانمها از 45 و در آقايان از 55 سالگي بايد دقت بيشتري در رژيم غذايي صورت گيرد و ورزش منظم داشته باشيم. دكتر امامي اين ورزش را حداقل دو بار در هفته و هر بار به مدت 40 دقيقه ميداند.
