تأييد و تكذيبهاي حذف ايرانكد و طرح شبنم واكنشهاي فراواني را در حوزه تجارت خارجي به دنبال داشته است. اين در حالي است كه طي روزهاي اخير مقاماتي چون وزير صنعت اظهارات ضدو نقيضي را درخصوص طرح فوق بيان داشتهاند كه موجب سردرگمي افكار عمومي شده است.
ايران كد در دو دولت محمود احمدينژاد پا به عرضه تجارت خارجي ايران گذاشت. اين در حالي بود كه در دولت وي پيوسته از اين طرح تعريف و تمجيد ميشد اما با رويكار آمدن دولت حسن روحاني و همچنين رأي اعتمادي كه نمايندگان مردم به محمدرضا نعمتزاده دادند. او براي تسطيح مسير تجارت خارجي و همچنين رفع موانع از طرحي صحبت كرد كه منجر به حذف ايرانكد و طرح شبنم از حوزه تجارت خارجي كشور ميشود.
البته نبايد فراموش كرد كه در اين زمينه تأييد و تكذيبهاي فراواني از سوي مسئولان صورت گرفت چراكه مجريان اين طرح يعني شركت انفورماتيك راهآهن و همچنين ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز معتقد بودند طرحي مثل طرح شبنم يك طرح بينظير و براي جلوگيري از ورود قاچاق به كشور است اما فعالان اقتصادي كه در ميان آنها بزرگان اتاق بازرگاني هم ديده ميشوند، معتقدند بودند كه اجراي طرح شبنم باعث ايجاد فساد در حوزه تجارت خارجي ميشود، البته منتقدان زيادي هم بر اين عقيده و باور بودند كه در اجراي طرح شبنم حفرههاي اطلاعاتي زيادي وجود دارد و اين طرح نه تنها باعث جلوگيري از كالاي قاچاق نشده بلكه به نوعي و به نحوي و البته به زعم وزير صنعت دولت يازدهم در راستاي رسميت بخشيدن به كالاي قاچاق بوده است.
البته پيش از اين گزارشهاي فراواني از سوي مردم و همچنين برخي كسبه در خصوص توزيع غيرقانوني طرح شبنم در بازار به گوش ميرسيد تا آنجا كه برخي از فعالان اقتصادي نيز اين شايعات و شبهات را تأييد ميكردند و معتقدند بودند اجراي طرح شبنم با اين شكل در واقع فرصتي براي قاچاقچيان است. فروش غيرقانوني طرح شبنم در بازار به قيمت ارزانتر از مجريان فروش آن باعث بروز اختلاف نظر فراواني شده بود.
شبنم به قاچاقچيان رسميت ميبخشد
اما محمدرضا نعمتزاده در آخرين اظهارنظر خود در يك برنامه زنده تلويزيون اعلام كرد طرحي نظير ايرانكد تنها باعث افزايش بروكراسي در كشور ميشود. او همچنين در خصوص طرح شبنم هم دقيقاً اين عبارت را به كار برد كه طرح شبنم به كالاي قاچاق رسميت ميبخشد.
حذف «ايرانكد» و «شبنم»
در اين بين پدرام سلطاني، نايب رئيس اتاق بازرگاني ايران در گفتوگو با ايسنا، درباره جمعآوري طرح شبنم و ايرانكد كه از سوي وزير صنعت، معدن و تجارت مطرح شده است، اظهار كرد: اين نوع سياستگذاريها نظير ايجاد طرح شبنم و ايرانكد كه در نهايت باعث افزايش تشريفات فعاليتهاي اقتصادي ميشود، صرفاً براي فعالان اقتصادي شفاف و قانونمند هزينهها را افزايش داده و زمينههاي بيشتري را در راستاي فعاليت متخلفان فراهم ميكند. سلطاني با تأكيد بر اينكه هر چقدر هزينههاي تجارت افزايش يابد جذابيت قاچاق افزايش مييابد، تصريح كرد: تصميمگيري براي حذف ايرانكد و طرح شبنم بسيار درست بوده و ما بايد به سمتي حركت كنيم كه موانع غيرفني و غيرتعرفهاي را از سر مسير تجارت برداريم و در نهايت قاچاق را كنترل كنيم و هزينههاي نهايي را كاهش دهيم.
توقف طرح با مجوز مجلس
از سوي ديگر پس از اين اظهارنظرها شاهد واكنش سريع ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز بوديم به نحوي كه مهدي ابويي، معاون اين ستاد در گفتوگو با فارس گفت: صدور باركد شبنم و الزام درج آن روي كالاهاي وارداتي مصوبه مجلس را دارد و توقف اين طرح بايد با تصويب مجلس باشد. معاون ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز با تكذيب توقف صدور طرح شبنم گفت: به دستور وزير صنعت به منظور تسريع فرآيند واردات فقط الزام طرح شبنم در زمان ثبت سفارش كالا برداشته شده است و الزام اين كد براي كالاهاي وارداتي ادامه دارد.
ابويي اظهار داشت: صدور باركد شبنم و الزام درج شبنم روي كالاهاي وارداتي مشمول طرح، داراي مصوبه مجلس شوراي اسلامي است و توقف طرح بايد با تصويب مجلس باشد.
وي افزود: ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز به منظور تسريع در فرآيند واردات كالا به كشور نامهاي را براي وزير صنعت و معدن تدوين و پيشنهاداتي را در خصوص حذف فرآيندهاي زمانبر و هزينهبر در طول فرآيند ثبت سفارش كالا تا ترخيص ارائه كرد كه ظاهراً برداشت نادرستي از اين نامه شده است.
معاون ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز افزود: وزير صنعت در پي نوشت اين نامه ضمن تأييد مطالب ذكر شده خطاب به سازمان توسعه تجارت دستور حذف دريافت شبنم و ايرانكد در هنگام ثبت سفارش كالا را داده است، در صورتيكه در نامه به هيچ وجه ذكري از شبنم نشده است. ابويي گفت: در خصوص مشكلات پيش آمده در اجراي پروژه شبنم كارگروهي در وزارت صنعت، معدن وتجارت تشكيل شده تا مشكلات را بررسي كنند و با رفع اشكالات پروژه با قوت بيشتري ادامه يابد.
وي افزود: وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان مجري پروژه، برداشتن الزام دريافت شبنم در هنگام ثبت سفارش كالا و تغييرات پيش آمده را به واردكنندگان ابلاغ ميكند. معاون ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز گفت: همچنان اگر كالايي در سطح عرضه، فاقد باركد شبنم باشد از سطح بازار جمعآوري و با متخلفان برخورد ميشود. در اين بين به نظر ميرسد بهتر است روابط عمومي وزارت صنعت، معدن و تجارت به صراحت در خصوص طرحهاي فوق اظهارنظر كند چرا كه شبهات در اين خصوص ميتواند چالشهايي را در تجارت داخلي و خارجي ايجاد كند.
