در فاصله كمتر از 10 روز تا مذاكرات ايران و 1+5 در ژنو، مقامات با ارسال پيامهاي ديپلماتيك براي يكديگر تلاش ميكنند مابين لبخندهاي ديپلماتيك، درخواستهاي واقعيشان را مطرح سازند. ديروز وزير امور خارجه امريكا در پاسخ به سخنان ظريف، رئيس دستگاه ديپلماسي كشورمان مبني بر اينكه «پيشنهادات غرب در آلماتي به تاريخ پيوسته است» گفت كه من فكر نميكنم ايران هنوز به اين پيشنهاد پاسخ كامل داده باشد.
به گزارش «جوان»، 9 روز تا مذاكرات هستهاي ميان ايران و 1+5 زمان باقي مانده و طبق معمول مذاكرات گذشته، گمانهزنيها درباره محتواي مذاكرات بالا گرفته است. پس از سفر رئيسجمهور و مقامات دستگاه ديپلماسي كشورمان به نيويورك و ديدار وزراي خارجه ايران و گروه 1+5، صحبتهايي جديد درباره نحوه مذاكرات و تعاملات ايران و 1+5 مطرح شد. رفع تحريمهاي ايران در برابر برخي از خواستههاي غرب مهمترين بحث بود.
اگرچه لبخندهاي ديپلماتيك در نيويورك، لحن ديپلماتها را به سمت تعامل دوجانبه هدايت كرد اما پس از گذشت چند روز و بازگشت مقامات ديپلماتيك به كشورهايشان، تعارفها كنار زده شد و حرفهاي واقعي شنيده شد. چنانچه اوباما باز هم از «گزينه نظامي» عليه ايران سخن گفت و معاونانش تلاش كردند در سخناني از موضع وي حمايت كنند. اما لحن جمهوري اسلامي تغييري نكرد و محمدجواد ظريف همانطور كه در نيويورك هم از تعامل سازنده با غرب سخن گفته بود، براي ادامه مذاكرات با 1+5 نيز چنين رويكردي را از طرف ايران ارائه كرد.
كري: توپ همچنان در زمين ايران است!
ظريف شنبه شب گفت كه «پيشنهادات غرب در مذاكرات آلماتي به تاريخ پيوسته است» و در نتيجه غرب هم بايد با پيشنهادات جديد در مذاكرات ژنو وارد شود اما غرب سعي ميكند از پيشنهادات جديد طفره رود، طفره رفتني كه به نظر ميرسد نظر همه اعضاي 1+5 نيست. چنانچه پيش از اين نيز چين و روسيه و بعضاً اعضاي اروپايي 1+5 با برخي پيشنهادات ارائه شده به ايران در مذاكرات موافقت نداشتهاند و اين شكاف نمايان شده بود.
ديروز پس از صحبتهاي ظريف درباره پيشنهاد غرب، جان كري در پاسخ به وي گفت كه گروه 1+5 در آلماتي پيشنهادي را روي ميز گذاشت و من فكر نميكنم ايران هنوز به اين پيشنهاد پاسخ كامل داده باشد. بنابراين فكر ميكنم ما منتظر تفاوت كامل ايران در رويكردش هستيم. وزير امور خارجه امريكا در جمع خبرنگاران در اندونزي در عين استقبال از تحولات اخير از جمله مكالمه تلفني روحاني با باراك اوباما همتاي امريكايياش، گفت كه توپ همچنان در زمين ايران است. كري با بيان اينكه امريكا از اين تحولات دلگرم شده است، تأكيد كرد كه اوباما معتقد است «كلمات نيستندكه تفاوتي را ايجاد ميكنند، اعمال هستند كه باعث ايجاد تفاوتها ميشوند.» وي افزود: «ما صريحاً نشان دادهايم كه اگر چنين اتفاقي بيفتد ما و متحدانمان براي حركت با سرعت مناسب در جبران اقداماتشان كاملاً آماده هستيم. بنابراين هنوز منتظريم ببينيم چه اتفاقي ميافتد. »
جان بولتون، نماينده سابق ايالات متحده در سازمان ملل متحد نيز ضمن هشدار در خصوص اينكه ايران آماده دادن امتيازهاي هستهاي نيست، از سخنان اوباما در خصوص حق ايران در استفاده از انرژي صلحآميز هستهاي انتقاد كرد.
شكاف در اعضاي 1+5
گمانهزنيها درباره پيشنهادات جديد غرب هم بالا گرفته است. اين در حالي است كه به رغم صحبتهاي كري درباره پيشنهاد آلماتي، به نظر ميرسد روسيه، چين و كشورهاي اروپايي با ارائه پيشنهادهاي جديد موافقترند. مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا بر لزوم تلاش امريكا براي ايجاد بهترين فضاي ممكن در دور بعدي مذاكرات ميان ايران و گروه ۱+۵ در ژنو تأكيد كرده است. كاترين اشتون، در مؤسسه وودرو ويلسون در واشنگتن گفت: «در هر صورت، قانونگذاران در اينجا يا آن دسته از افرادي كه از سوي امريكا مذاكرات را هدايت ميكنند. . . كري (وزير امور خارجه امريكا) و تيم وي بايد به فكر تضمين ايجاد بهترين فضاي ممكن باشند.» مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا همچنين بر لزوم نشان دادن تمايل و حسننيت در همه زمينهها تأكيد كرد. وي در ادامه براي شركت در مذاكرات آتي هستهاي با ايران در «بهترين فضاي ممكن» ابراز تمايل كرد و گفت: «مايلم در بهترين فضاي ممكن در ژنو مذاكرات را برگزار كنيم و اين بدان معناست كه در هر صورت، لازم است تمايل و حسن نيت خود را براي نشستن و پيشبرد مذاكرات نشان دهيم و در مقابل همين انتظار را داشته باشيم.»
از سوي ديگر، وزير امور خارجه روسيه هم اعلام كرد اظهارات اخير مقامات ايران در مورد ارائه پيشنهاد جديدي از سوي غرب براي حل مسائل پيرامون برنامه هستهاي در نشست هفته آينده ژنو مورد بررسي قرار خواهد گرفت؛ اظهاراتي كه بيشتر نشان از مخالفت روسيه با سخنان كري دارد.«سرگئي لاوروف» روز دوشنبه در حاشيه نشست سران كشورهاي عضو سازمان همكاريهاي اقتصادي آسيا و اقيانوس آرام كه در جزيره بالي (در اندونزي) در حال برگزاري است، اعلام كرد كه اظهارات اخير مقامات جمهوري اسلامي ايران در خصوص حل و فصل مسائل پيرامون برنامه هستهاي اين كشور يكي از موضوعات مورد بحث در مذاكرات آتي نمايندگان ايران و گروه «1+5» در ژنو خواهد بود.
پيشنهادات جديد چيست؟
درحالي كه جان كري بر پاسخ ايران به پيشنهاد قبلي اصرار ميكند؛ ديروز روزنامه الحيات به نقل از منابع ديپلماتيك نوشت كه 1+5 به دنبال بستهاي (پيشنهادي) است تا آن را در دور بعدي مذاكرات در ژنو كه اواسط ماه جاري برگزار ميشود، مطرح كند. اين روزنامه چاپ لندن به نقل از منابع ياد شده ادامه داد كه اين بسته شامل موافقت ايران با توقف غنيسازي 20 درصدي، بستن تأسيسات هستهاي فردو و تحويل ذخاير اورانيوم آن به يك كشور بزرگ هستهاي، در مقابل تجهيز آن به ميلههاي سوخت غنيشده 20 درصدي به منظور راهاندازي رآكتور تحقيقات پزشكي تهران و امضاي پروتكل الحاقي مربوط به معاهده منع تكثير سلاح هستهاي از سوي تهران است. اين پيشنهادات براي ژنو در حالي گمانه زني ميشود كه در پيشنهادات آلماتي صحبت از كاهش آمادگي فردو بود. همچنين صحبتي از پروتكل الحاقي در ميان نبود.
به نوشته الحيات در مقابل 1+5 متعهد ميشود كه حق ايران را در غنيسازي كه بيش از 5 درصد نباشد، آن هم تحت نظارت بينالمللي، به رسميت بشناسد و در جهت لغو تحريمهاي اقتصادي بر اساس طرح گام به گام عمل كند تا به مرحله بازگرداندن پرونده هستهاي ايران از شوراي امنيت به آژانس بينالمللي انرژي اتمي برسد. اين منابع ديپلماتيك بيان كردند تماسهايي كه هيئت ايراني در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك داشته است، بر چارچوب كلي مسائل موجود ميان ايران و جامعه جهاني متمركز و قرار شد طي نشست ژنو جزئيات اين مسائل بر اساس اصول و قواعد جديدي كه متفاوت از ديدارهاي طرفين در سالهاي گذشته بود، مورد بررسي قرار گيرد. پيشنهاداتي كه در قزاقستان مطرح شد از ايران ميخواست غنيسازي اورانيوم را در سطح 20 درصدي كه ايران ميگويد براي رآكتور تحقيقاتي پزشكياش به آن نياز دارد، متوقف و از غنيسازي در كارخانه زيرزميني فردو در نزديكي شهر قم خودداري كند.
رفع تحريمها چه ميشود؟
اين در حالي است كه وزير امور خارجه ايران معتقد است انتخاب روحاني شرايط را تغيير داده است و گروه 1+5 بايد با پيشنهاد جديدي بر سر ميز مذاكرات بيايد. اما در برابر اين پيشنهادات، غربيها چقدر خواستههاي ايران را عملي ميكنند؟ اين سؤالي است كه غرب در پاسخ به آن طفره ميرود و صحبت از زمانهاي طولاني ميكند. وندي شرمن، رئيس احتمالي تيم مذاكره كننده امريكايي در جمع سناتورهاي كنگره گفته كه تحريمهاي اصلي نبايد برداشته شود، مگر اينكه همه نگرانيها برطرف شود. سناي امريكا هم تأكيد دارد قانون جديد تحريمهاي امريكا براي «به صفر رساندن فروش نفت ايران تا 2015» هر چه زودتر تصويب شود. يك تحليلگر مسائل سياسي طي يادداشتي در پايگاه خبري المانيتور نوشت: باراك اوباما براي نشان دادن حسن نيت خود ميتواند از اختياراتش استفاده كند و تحريمهاي بانك مركزي ايران را براي ۱۲۰ روز به حال تعليق درآورد تا ايران هم متقابلاً قدمي بردارد.
سطح ديپلماتيك ژنو
الحيات در ادامه گزارش ميافزايد: طرفين رايزنيهايي را از طريق كاترين اشتون، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به منظور تعيين سطح شركتكنندگان در اين نشست انجام خواهند داد. همچنين اشتون پيش از شروع مذاكرات ژنو با محمدجواد ظريف ديداري خواهد داشت كه اين نشانه اهميت اين مذاكرات براي ايران است.
