پس از چند هفته آرامش نسبي روز جمعه هواداران محمد مرسي و جنبش اخوانالمسلمين به خيابانها بازگشتند و در درگيريهاي پراكنده كه ميان آنها و مخالفان اين گروه و نيروهاي امنيتي و ارتش مصر در قاهره و برخي شهرهاي ديگر روي داد دستكم چهار نفر كشته و 40 تن ديگر زخمي شدند.
به نظر ميرسد دستكم دو عامل در ازسرگيري درگيريها مؤثر بوده است؛ نخست فرا رسيدن سالروز جنگ ششم اكتبر سال 1973 كه ارتش مصر توانست بخشهايي از اراضي اشغال شده خود در خلال جنگ شش روزه سال 1967 را از زير اشغال رژيم صهيونيستي آزاد سازد و به همين علت اين روز همواره در اين كشور جشن گرفته ميشود. به نظر ميرسد هواداران اخوانالمسلمين و دولت معزول محمد مرسي در تلاشند اين روز را به فرصتي براي بيان اعتراضات خود عليه اقدام ارتش در ساقط كردن دولت مرسي و روي كار آوردن دولت موقت عدلي منصور قرار دهند. البته آنها نميخواهند خود را در برابر ارتش قرار دهند بلكه ميخواهند بر اين تأكيد كنند كساني كه امروزه در رأس ارتش قرار گرفتهاند از آرمان اصيل ارتش فاصله گرفتهاند.
در اين راستا ائتلاف ملي براي حمايت از مشروعيت در بيانيهاي از يكسو خواستار راهپيمايي ميليوني در قاهره پايتخت انقلاب به منظور گراميداشت ياد قهرمانان ارتش ملي طبق اين بيانيه شده است اما از سوي ديگر به تعبير اخوانالمسلمين كودتاگراني كه امروز در رأس ارتش قرار گرفتهاند، شكافي عميق ميان ارتش و ملت به وجود آوردهاند.
در مقابل، نيروهاي سياسي و جواناني كه حكومت محمد مرسي را سرنگون كردند، تهديد كردند مردم از ميدان التحرير و جوانان انقلاب حمايت و محافظت خواهند كرد. جنبش تمرد خواستار برگزاري تظاهرات در همه ميادين در حمايت از سالگرد پيروزي ارتشي شد كه به گفته بيانيه آنها، اخوانالمسلمين براي فاسدكردن آن تلاش ميكند. از اين رو ميتوان گفت سالگرد جنگ اكتبر كه براي سالهاي متمادي موجب وحدت مصريها شده بود، اكنون به عاملي براي دودستگي تبديل شده است و در عين حال زمينه را براي ازسرگيري اعتراضات و درگيريها فراهم كرده است.
اما عامل ديگري كه به نظر ميرسد در بسترسازي دور جديد درگيريها و به خصوص سركوب اعتراضات از سوي ارتش مؤثر بوده است، به نوعي به رويكرد امريكا و اروپا بر ميگردد زيرا با وجود اينكه هنوز هيچ تغييري در برخورد حذفي دولت موقت منصوب ارتش با مخالفان اخواني خود روي نداده است اما دوشنبه هفته گذشته امريكا كمكهاي نظامي خود را به ارتش از سر گرفت و بيش از 500 ميليون دلار كمك در اختيار آن قرار داد و در عين حال با وجود اينكه وزارت امور خارجه مصر با صدور بيانيهاي در آستانه سفر كاترين اشتون به مصر با ميانجيگري اروپا بين دولت موقت و اخوانالمسلمين مخالفت كرد اما وي اين سفر را انجام داد و در سخناني گفت: «افراد مسئول تصميم ميگيرند كه آيا بايد در انتخابات نامزد شوند يا خير. من يا اتحاديه اروپا هيچ ايده و ديدگاهي در اين خصوص نداريم.
مصريها بايد تصميم بگيرند كه چه كسي را بايد انتخاب كنند. ما براي ميانجيگري درباره هيچ گفتوگويي اقدام نميكنيم. بسياري اعلام ميكنند كه اهميت اوضاع و مسائل به ويژه مسئله قانون اساسي را درك ميكنند كه اين بسيار حائز اهميت است.» اين سخنان به روشني نشان ميدهد كه اروپا نه تنها از هيچ اهرم فشاري عليه دولت موقت براي وادار كردن آن به حذف اخوانيها و مخالفان استفاده نكرده بلكه كاملاً با آنها همراه شده است.
از اين ديد اتخاذ نكردن تدابير تنبيهي از سوي امريكا و اروپا عليه دولت موقت منصوب ارتش باعث ادامه رويكرد حذفي از سوي دولت موقت شده است. با اين حال به اعتقاد ناظران اتخاذ رويكرد حذفي از سوي دولت موقت با توجه به ريشهدار بودن جنبش اخوانالمسلمين با بيش از هشت دهه سابقه فعاليت موفقيتآميز نخواهد بود و چه بسا آثار و پيامدهاي منفي را در ابعاد مختلف بر اين كشور در پي خواهد داشت.
