با وجود روند توسعهاي عراق در توليد نفت و سياهنماييهاي اخير مبني بر افت رتبه ايران در اوپك، بررسي نشان ميدهد ايران همچنان رتبه دوم توليد در سازمان كشورهاي صادركننده نفت را حفظ كرده است.
به گزارش «جوان»، برخي از رسانههاي غربي طي يك سال گذشته مدعي شدند ايران پس از عربستان، عراق و ونزوئلا با كاهش توليد چشمگير به رده چهارم و حتي ششم نزول كرده است. گرچه مانورهاي خبري فراواني روي اين موضوع و تأثيرپذيري صنعت نفت ايران از تحريمهاي نفتي، حجم وسيعي از خروجي خبرگزاريها را به خود اختصاص داد اما مؤسسهها و نهادهاي معتبر بينالمللي يكي پس از ديگري گزارش دادند ايران همچنان در رده دوم كشورهاي توليدكننده نفت در اوپك قرار دارد. شركت بريتيش پتروليوم به عنوان يكي از غولهاي نفتي جهان كه گزارشهاي سالانه آن همواره مورد استناد قرار ميگيرد، در شصت و دومين گزارش سالانه خود با عنوان «مرور آماري انرژي جهان» آورد: ايران در سال 2012 با وجود تحريمهاي غرب، جايگاه خود را بهعنوان دومين توليدكننده اوپك حفظ كرده است. بر اساس اين گزارش، ايران روزانه 3 ميليون و 680 هزار بشكه نفت توليد كرده است كه نسبت به سال پيش از آن تنها 678 هزار بشكه يا 2/16 درصد كاهش يافته است.
گزارش اداره اطلاعات انرژي امريكا
تازهترين گزارش اداره اطلاعات انرژي امريكا هم نشان ميدهد ايران در نيمه نخست سال ٢٠١٣ توانسته است جايگاه خود را به عنوان دومين توليدكننده بزرگ نفت اوپك حفظ كند. ميانگين توليد روزانه نفت خام ايران در شش ماه نخست سال جاري ميلادي 3 ميليون و ٢٠٠ هزار بشكه در روز بوده است. دادههاي اداره اطلاعات انرژي امريكا نشان ميدهد ميانگين توليد نفت خام ايران در سال ٢٠١٢ ميلادي، 3 ميليون و ٣٦٧ هزار بشكه بوده و بر اين اساس، تحريمها تنها توانستهاند ميانگين توليد نفت ايران را حدود ١٦٧ هزار بشكه در روز كاهش دهند.
گزارش اين اداره نشان ميدهد عربستان با ميانگين توليد نفت خام روزانه ٩ ميليون و ٣٩١ هزار بشكه در نيمه نخست ٢٠١٣، عمدهترين توليدكننده نفت بوده است. با اين همه، توليد نفت عربستان در دوره ياد شده، ٦٢٤ هزار بشكه در روز نسبت به دوره مشابه در سال ٢٠١٢ ميلادي كاهش داشته است.
در شش ماه نخست سال جاري ميلادي، عراق با ميانگين توليد روزانه 3 ميليون و ٩٦ هزار بشكه، رتبه سوم توليد نفت در اوپك را در اختيار داشت.
در دوره مورد بررسي امارات، كويت و نيجريه به ترتيب با ميانگين توليد روزانه 2 ميليون و ٨٢٠ هزار بشكه، 2 ميليون و ٦٥٠ هزار بشكه و 2 ميليون و ٤٠٥ هزار بشكه، رتبههاي چهارم تا ششم توليد نفت اوپك را در اختيار داشتهاند.
اداره اطلاعات انرژي امريكا اعلام كرد اوپك در شش ماه نخست سال جاري ميلادي، در مجموع روزانه ٣٢ ميليون و ٢٥٦ هزار بشكه نفت توليد ميكرده كه از سقف توليد ٣٠ ميليون بشكه مورد توافق اعضاي اين سازمان، بيشتر است.
چرا تحريمها موفق نبود؟
بسياري از تحليلگران نفتي دنيا بر اين باور بودند كه با اعمال تحريمها عليه ايران، توليد و صادرات نفت ايران به طور چشمگيري كاهش يافته و ايران به تدريج از صحنه بازيگردانان نفت خارج ميشود اما آمارهاي رسمي نهادهاي اطلاعاتي انرژي اين ادعا را رد كرده است.
گرچه فروش نفت به اروپا متوقف شد اما اروپا 17 درصد بازارهاي نفت ايران را تشكيل ميداد و بلافاصله بازارهاي ديگر جايگزين اروپا شد. با توجه به كيفيت بالاي نفت ايران، وزارت نفت مشكلي در اين باره نداشت هرچند كاهش توليد براي جذب مشتريان دامان نفت را گرفت ولي اين كاهش به حدي نبود كه به اهداف غرب ختم شود.
امريكا با اين توهم كه عربستان ميتواند كمبود نفت ايران را در بازار جبران كند، همه توان خود را به كار بست تا مانع حضور ايران در بازارهاي بينالمللي شود اما تفاوت كيفيت نفت ايران و عربستان، افزايش تنشها در كشورهاي نفتي ليبي و نيجريه، كمبود عرضه و. . . باعث شد امريكا نتواند زير فشارهاي كشورهاي شرق آسيا و آفريقاي جنوبي نرمشي نشان ندهد لذا معافيتهاي شش ماهه اين كشور از تحريمها، مشكلي را حداقل در فروش نفت براي ايران ايجاد نكرد.
كشورهاي مصرفكننده نفت جهان با توجه به افزايش مصرف خود به خوبي روي ايران حساب باز كردهاند؛ كشوري كه در مجموع ذخاير نفت وگاز رتبه نخست را در دنيا از آن خود كرده است. شركت بيپي چندي پيش در گزارشي تأكيد كرد در صورتي كه ايران به درستي از ذخاير خود استفاده كند، در چند سال آينده به راحتي ميتواند عربستان را از نظر مجموع نفت و گاز توليدي پشت سر بگذارد.
اين در حالي است كه عربستان دچار كاهش توليد شده و اين روزها حدود 9 ميليون و 500 هزار بشكه نفت توليد ميكند. ديگر كشورهاي نفتي جهان نيز از اين مشكل مستثني نيستند؛ كشورهاي ليبي، نيجريه و آنگولا به دليل تنشهاي قومي و سياسي به هيچ عنوان در بازار نفت قابل اطمينان نيستند. ذخاير هيدروكربوري ساير نقاط جهان نيز با منطقه خليج فارس به ويژه ايران قابل مقايسه نيستند.
صنعتيهاي جهان به خوبي درك كردهاند كه ايران به لحاظ ذخاير و توليد نفت و گاز، ميتواند سوپاپ اطميناني باشد براي نيازهاي آنان لذا بايد پروژه تحريم نفتي ايران را به لحاظ صادرات نفت محتوم به شكست دانست.
