هيچ چيزي مثل كودتاي 28 روز قبل در قاهره نميتوانست عمق و بزرگي تنش بين مصر اخواني با عربستان را به رخ بكشد. روز سهشنبه در حالي كه هزاران نفر از حاميان محمد مرسي، رئيسجمهور بركنار شده مصر در اطراف سفارت عربستان در قاهره زنجيره انساني تشكيل داده بودند، رسانههاي امريكايي از قول يك فعال سعودي گزارش كردند كه دولت عربستان براي بركناري محمد مرسي، رئيسجمهور وابسته به اخوانالمسلمين يك ميليارد دلار به ارتش مصر داده است.
به گزارش جوان، مجتهد بن حارث بنحمام فعال عربستاني در صفحه توئيتر خود نوشته كه دولت عربستان روز سوم جولاي، يعني درست همان روزي كه ارتش مصر محمد مرسي را بركنار كرد، يك ميليارد دلار به عبدالفتاح السيسي پول انتقال داده است. اين خبر را ابتدا يونايتد پرس اينترنشنال منعكس كرد ولي ديروز روزنامه واشنگتنتايمز هم آن را بازتاب داد. مجتهد در توئيت خود گفته كه حكومت عربستان الان مطمئن نيست كه السيسي پول دريافتي را به روشي معقول صرف خواهد كرد يا نه. او مينويسد: «ملك عبدالله به خوبي ميدانست كه شكست كودتا در مصر براي سعودي يك مصيبت است زيرا هر دولت جديدي (در مصر) قويتر بود و سياستهاي ضد عربستاني بيشتري در پيش ميگرفت.» او ادامه داد: «به همين خاطر ملك عبدالله يكي از حاميان استفاده نامحدود از زور براي سركوب معترضان در مصر است... عبدالله نه فقط از كودتا حمايت و سعي كرد ديگران را در مورد آن متقاعد كند، بلكه به السيسي كمك هم كرد.» او ميگويد، كه همين الان هم حكومت عربستان سعي دارد بر غرب اثر گذاشته و از اقدام آن عليه (حكومت جديد) مصر جلوگيري كند.
يادداشتي كه خرداد سال قبل باورش نميكردند
اين اولين باري نيست كه گزارشهاي غيررسمي از تمايلات ضداخواني عربستان منتشر شده است. بيش از يك سال قبل، يعني خردادماه1391 در آستانه انتخابات مصر، روزنامههاي مصر تصوير يادداشت ديپلماتيك وزير خارجه عربستان به سفارت عربستان را در قاهره منتشر كردند كه در آن، از قول پادشاه عربستان تأكيد شده بود كه به هر شكل ممكن بايد از به قدرت رسيدن اسلامگرايان در انتخابات مصر جلوگيري شود. در اين يادداشت آمده بود: «بنا بر تأكيد ويژه خادم حرمين شريفين، از شما ميخواهيم كه همه تلاش خود را به كار گيريد تا مانع پيروزي كانديداهاي اسلامگرا به خصوص محمد مرسي شويد، چرا كه اخوانالمسلمين خطر حقيقي براي ماست و مايل نيستيم كه آنها به قدرت برسند زيرا در اين صورت ما جايگاه خود را در رهبري جهان عربي و اسلامي از دست خواهيم داد. لذا براي تحقق اين امر بر ضرورت استفاده از تمامي سازوكارهاي موجود تأكيد ميكنيم. در همين راستا خواستار ارسال تمامي گزارشهاي مربوط به انتخابات مصر به دفتر ويژه پيگيري در وزارت خارجه با رعايت تمامي ضوابط امنيتي هستيم.
وزارت خارجه سعودي سعودالفيصل»
باور امضاي چنين يادداشتي در آن روزها مشكل بود به خصوص كه محمد مرسي، رئيسجمهور وقت مصر، بعد از پيروزي، اولين سفر خارجي خود را به رياض ترتيب داد. با اين حال، وقوع كودتاي 3 جولاي تنشهاي بين قاهره – رياض را بيش از هر موقع ديگري از زير به سطح آورد. ملك عبدالله پادشاه عربستان، اولين رئيس دولت خارجي بود كه شكلگيري دولت موقت در مصر را تبريك گفت و حالا هم در حالي كه اطراف سفارت عربستان در قاهره به صحنه اعتراضات اخوانيها تبديل شده، يك فعال عربستاني از كمك يك ميليارد دلاري رياض به ارتش مصر خبر داده است.
3 گرايش جامعه سعودي
در داخل عربستان سه گرايش متفاوت در برخورد با وقايع اين روزهاي مصر ديده ميشود. آلمانيتور ديروز در مقالهاي به قلم مداويالرشيد نوشت: «در حالي كه حكومت عربستان تصريح كرده از كودتا حمايت ميكند و 5 ميليارد دلار به دولت جديد مصر كمك كرده، جامعه عربستاني محروم از حق رأي، ديدگاههايي متفاوت در مورد سياست خارجي دارد: دستهاي از اخوانالمسلمين حمايت ميكنند، عدهاي با تصميمهاي حكومت همراهند و برخي نيز پايان زودهنگام تجربه دموكراتيك در مصر را با ترديد دنبال ميكنند. به نوشته آلمانيتور، علماي مذهبي و فعالان غيرروحاني عربستان يك تومار 100 امضايي در حمايت از دولت (مرسي) جمع كردهاند ولي حكومت عربستان امضاكنندگان آن را به بازجويي فراخوانده و برخي گزارشهاي تلويزيوني را كه اسلامگرايان عربستان راهانداخته بودند ممنوع كرده است.
در حالي كه اسلامگرايان سعودي از بازگشت مرسي حمايت ميكنند، بسياري از نويسندگان ليبرال پايان اسلامگرايي را نه تنها در مصر بلكه در جامعه خودشان به جشن نشستهاند. اين دسته نيز در شبكههاي اجتماعي از سياست دولت عربستان حمايت ميكنند.
با همه اينها گروه سومي هم در جامعه عربستان دچار شك و ترديد هستند. اينها تعداد اندكي از نخبگان هستند كه از تجربه قدرت گرفتن اخوان دچار نگراني شدهاند ولي با موضع ايدئولوژيك آنها نميتوانند ارتباط برقرار كنند. آنها از دموكراسي به عنوان چارچوبي براي حكومت حمايت ميكنند و عليه كودتا و دخالت نظامي موضع ميگيرند، بدون اينكه حمايت مشخصي از اخوان ابراز كنند.
