در سالهاي اخير صنايع غذايي و آشاميدني به كودكان و نوجوانان به عنوان يك نيروي عمده در بازار تجارت توجه كرده است و در نتيجه امروزه آنها را شديداً و به طور خاص هدف تلاشهاي بازاريابي و تبليغاتي خود قرار دادهاند.
آگهيهايي كه مخاطب آنها كودكان هستند بر اساس ويژگيهاي شخصيتي و سني آنها به صورت داستانگونه، بصري، آهنگين، موزيكال، پرسر و صدا و همراه با جلوههاي ويژه تصويري كه صرفاً براي كودكان ساخته شدهاند. اما در اين بين برنامههاي تلويزيوني بدون ترديد يكي از مؤلفههاي تأثيرگذار بر رفتار و نيز بازتعريف نيازها و درخواستهاي مخاطبانش هستند. در اين ميان كودكان و نوجوانان تأثيرپذيرترين طيف مخاطبان تلويزيون هستند كه چند وقتي است شاهد تبليغ مواد خوراكي در برنامههاي مختص به آنها در اشكال و قالبهاي مختلف هستيم. بحران كمبود بودجه در تلويزيون بيشك يكي از مهمترين عواملي است كه پاي حمايتكنندههاي مختلف را به برنامههاي تلويزيوني به ويژه برنامههاي كودك و نوجوان باز كرده است. تهيهكنندگان و دستاندركاران برنامههاي تلويزيوني در تلاش هستند با جذب حمايتكننده مالي ولو حامياني كه با رسالت فرهنگي و غايي برنامهها و مخاطبان آنها مغايرت دارند، هزينه برنامههاي خود را تأمين كنند. به عنوان مثال، عمو پورنگ به تازگي در برنامههايش محصول جديد «پيكوتك» كه تا پيش از اين، شبكه كودك برنامه عمو پورنگ را با حمايت مالي اين اسپانسر توليد كرده و براي بچهها نمايش ميداد، آنها را تشويق ميكند اين محصول را كه در گروه غلات حجيم شده قرار دارد از سوپرماركتها خريداري كنند. يكي از نكات جالب توجه درباره تبليغات مواد خوراكي در برنامههاي كودك و نوجوان اينكه علي فروتن(مجري برنامه فيتيله جمعه تعطيله) ميگويد:«وقتي در برنامه كودك يا فواصل زماني آن برندهاي مختلف چيپس و پفك تبليغ ميشود، چگونه ميتوان كودك و نوجوان علاقهمند به اينگونه خوراكيها را از مصرف اين خوراكيهاي خوشمزه اما كمخاصيت كه براي بچهها سم است، منع كرد!» اين اظهار نظر فروتن در حالي است كه برنامه متبوع وي هم به تازگي اقدام به تبليغ برند يك نوع ماكاروني كرده است، هر چند فروتن مدعي است كه پيش از پذيرش اين برند به عنوان حمايتكننده مالي برنامه درباره ارزش و هرم غذايي محصول بررسي انجام دادهاند تا سلامت بچهها را به خطر نيندازند. يكي از برنامه سازان حوزه كودك ميگويد: يك بار در يكي از برنامههايمان بخشي داشتيم كه در آن با نشان دادن چيپس و پفك بدون نمايش برند توليدكننده از بچهها خواستيم كه مصرف اين خوراكيها را از برنامه غذاييشان حذف كنند، زيرا مصرف اين خوراكيها ميتواند سلامت و رشد آنها را تحت تأثير قرار دهد.
پس از پخش از قسمت بازرگاني براي ما نامه آمد كه در حالي كه برندهاي توليدكننده چيپس و پفك آگهي بازرگاني به صداوسيما ميدهند، جايز نيست برنامههايي از اين دست پخش شود! اين اعتراض نشان ميدهد كه تلويزيون ارادهاي براي جلوگيري از تبليغ مواد خوراكي كه براي كودكان و نوجوانان داراي خطرات زيادي است، ندارد. توجيه مالي اينگونه تبليغات باعث شده است كه نه فقط بخش پيامهاي بازرگاني تلويزيون بلكه برنامهسازان حوزه كودكان و نوجوانان هم به بهانه كسب سود بيشتر اقدام به تبليغ خوراكيهايي ميكنند كه نتيجهاي جز به خطر انداختن سلامتي نسل آينده برايشان متصور نيست.
اين اقدامات در حالي است كه براساس ماده ۳۷ قانون برنامه پنجم توسعه، تبليغ خدمات و كالاهاي ماده تعيين شده از سوي تمامي رسانهها ممنوع است. در بند الف اين ماده به مواد غذايي چرب، روغنهايي با اسيد چرب، روغنهاي جامد، مواد غذايي شور از قبيل اسنكهاي شور، غلات حجيم شده، چيپس، كنسروهاي شور، خيارشور، مواد غذايي شيرين از قبيل پاستيل و پشمك، نوشيدنيهاي گازدار، صنعتي، رژيمي و انرژيزا، غذاهاي صنعتي فرآوري شده مثل سوسيس و كالباس اشاره شده است. با وجود اعلام اين قانون همچنان آگهيها و پيامهاي بازرگاني در تلويزيون پخش ميشود كه مصرف انواع و اقسام چيپس، اسنك و غلات حجيم شده را تبليغ ميكند كه در اين بين برنامههاي كودك هم با توجيه به سبك آسمان ريسمان بافي، وارد عرصه تبليغات مواد خوراكي شدهاند.
