اما ميتوانم درباره شعر و شعار و كاركرد آن در ادبيات فارسي چند نكته را گوشزد كنم. از مدتها پيش كه بعضي از شاعران و هنرمندان مخالف با هرگونه ادبيات و هنر معناگرا، رو در روي جريان فرهنگي متعهد ايستادند، مهمترين انگ آنها اين بود كه اين آثار شعاري است! بدبختانه اين انگ چسبيد و امروز بسياري از شاعران و هنرمندان ما براي گريز از آن از كوچكترين تمايل به دفاع از هرگونه ارزشي در آثارشان سر باز ميزنند. غافل از آنكه آن جماعت خود بيشتر از همه شعار ميدهند. معروفترين شعارش همين شعاري انگاشتن دفاع از هر ارزشي در آثار فرهنگي است.
باري كار تا آنجا پيش رفت كه حتي اين موضع وارداتي نا دانسته به ادبيات برخي سخنوران ما نيز راه يافت، گريز از شعار، بيآنكه بدانيم شعار چيست؟ چه كاركردي دارد؟ تاريخچهاش چه بوده؟ و... همه شروع كردند به محكوميت شعار و عدهاي پا را فراتر گذاشته و براي آنكه عقب نمانند شعر را نيز بدان افزودند! البته منظور اغلب اين بزرگواران آن بود كه «اكتفا به شعار» غلط است. اگر كسي در عبارات فقط به نماز يا ذكر اكتفا كند و ديگر هيچ كدام از واجبات را انجام ندهد، به او ميگوييم، نماز يكي از ستونهاي دين است اما فقط نماز خواندن و عدم توجه به ديگر دستورات خداوند درست نيست. اين به معناي آن نيست كه نعوذبالله نماز را تخطئه كنيم.
شعار اگر به جاي خود باشد، بسيار مثمرثمر است. هم از آن روست كه رهبر انقلاب در آغاز هر سال شعاري را براي آن بر ميگزينند تا ديگران را متوجه حساسيتهاي موقعيت كنوني كشور نمايند. شعر اما مقوله تفكر و حتي عرفان و در بسياري اوقات تجلي ديانت ايرانيان بوده است. بر خلاف تصور استاد پناهيان شعر بسيار قادر است مردم را به فرج اميدوار كند. چنانكه حافظ ميفرمايد:
مژدهاي دل كه مسيحا نفسي ميآيد
كه ز انفاس خوشش بوي كسي ميآيد
از غم هجر مكن ناله و فرياد كه دوش
زدهام فالي و فرياد رسي ميآيد...
و چه بسيار منتظراني كه با اين شعر اميد به فرج را در قلبهايشان پرورده و هنوز هم ميپرورانند. آيا كدام خردمندي منكر تأثير ترجيع بند باشكوه محتشم كاشاني در زنده نگاه داشتن محرم و آتش عاشورا در جان و روان مسلمين طي سدههاي بسيار است؟ باري چه خوب است نخست مردم را با شعارهاي درست آشنا كنيم و نيز جايگاه رفيع شعر فارسي را اينگونه تنزل ندهيم. ما براي مردمي سخن ميگوييم و ميآييم به آنان رهنمود دهيم كه اغلب شعر و ديوان حافظ را پس از قرآن در طاقچههاي خانهها و قلبهايشان كنار هم مراقبت ميكنند.
