افکار: اگر مي خواهيم قدم هاي بزرگ به سوي كاميابي برداريم، بايد تغييرات اساسي در خودمان به وجود آوريم چرا كه خوشبختي و كاميابي در كنار ما و در درون ماست. نيازي نيست كه خوشبختي را در آسمان ها بجوييم فقط كافي است در درون و ذهن مان احساس كاميابي و رضايت كنيم، مطمئن باشيد همين كافي است.
دست يافتن به احساس خوشبختي و رضايت، پاياني جز آرامش و شادي در بر نخواهد داشت. اگر چه در اين مسير دشواري هايي وجود دارد اما ثمره آن كاميابي خواهد بود. براي اينكه بتوانيم اين تجربه زيبا و حس دوست داشتني كاميابي را به دست آوريم، پاي صحبت هاي استاد ارجمند روانشناسي، دكتر بهروز بيرشك (عضو هيات موسس انجمن روانشناسان و مشاوران دانشگاه علوم پزشكي) نشستيم كه مطمئناً خواندن آن براي شما هم پنجره اي خواهد بود رو به سوي خوشبختي و آرامش.
روابط در خانواده را جدي بگيريد
برخي از روانشناسان در مورد شكل گيري حس شادي بر اين عقيده اند كه شاد بودن پيام هاي شادي بر اين عقيده اند كه شاد بودن پيام هاي ژنتيكي دارد و البته گروهي ديگر از روانشناسان اعتقادشان بر اين است كه محيط در شاد بودن افراد نقش مهمتري دارد اما به نظر من بايد گفت شاد بودن تلفيقي از محيط و ژنتيك است.
اولين و تاثيرگذارترين عاملي كه موجب دست يافتن افراد به احساس خوشبختي و شادي مي شود، محيط خانواده است؛ محيط مناسب، نوع فضاي موجود در خانه و چگونگي ارتباطات و قوانين مطرح در خانواده، در ايجاد حس شادي و كاميابي تك تك اعضاي خانواده تاثير بسزايي دارد.
ارتباط سالم و زيبايي كه بايد بين زن و مرد باشد، تاثير غير قابل انكاري در شكل گيري يك ارتباط صحيح بين والدين و فرزندان دارد يا ايجاد يك محيط آرامبخش در خانه به ايجاد حس شادي در بين افراد خانواده كمك خواهد كرد البته چگونگي شكل دادن به اين محيط، بسته به سليقه و توانايي افراد، فرق مي كند. گروهي شادي و آرامش را در يك محيط كاملاً لوكس و تجمل گرايانه تجربه مي كنند و بعضي ديگر در نهايت سادگي به آرامش مي رسند.
ارتباطات در خانواده نقش سازنده اي در به وجود آوردن خانواده اي شاد و همچنين ايجاد حس خوشبختي و كاميابي در بين تك تك اعضاي خانواده دارد. نوع توجه افراد خانواده به يكديگر، نحوه محاوره و مكالمه، مدت زماني كه افراد براي گوش دادن به حرف هاي يكديگر اختصاص مي دهند، ميزان احترامي كه براي ساير اعضاي خانواده قائل هستند، اينكه چقدر براي همديگر وقت مي گذارند و... نيز مي تواند زمينه ساز حس رضايت و شادي در محيط خانواده باشد.
اگر زن احساس كند كه همسرش به او توجه مي كند يا همين احساس در بين فرزندان نسبت به والدين شان ايجاد شود، به مرور نگاه آنها به زندگي مثبت تر و حس شادي شان هم بيشتر مي شود.
احساس خوشبختي بايد دروني باشد
هر ساله ميانگين شادي و شادماني در كشورهاي مختلف جهان در جدولي محاسبه مي شود. متاسفانه رتبه ايران در اين جدول چندان درخشان نيست و شايد بتوان گفت به نوعي پايين تر از ميانگين شادماني در جهان است. مهمترين علت هم اين است كه هنوز احساس خوشبختي و كميابي در بين ما ايراني ها دروني نشده است. حس رضايت، امنيت، شكفتگي، شادي و... بايد درون ما شكل بگيرد كه متاسفانه هنوز به اين مرحله نرسيده ايم.
مسائل مختلف در شاد شدن انسان ها نقش دارد؛ مسائلي همچون ارتقاء شغلي، موفقيت تحصيلي، كسب حقوق و امتياز بيشتر و... حس شادي را به ما هديه مي دهد اما اين حس، عمر بسيار كوتاهي دارد و موقت و گذراست اما آنچه مهم و ماندگار است اين است كه ما بتوانيم اين حس را دروني كنيم و البته راه هاي زيادي هم براي دست يافتن به آن وجود دارد. خصوصيات شخصيتي افراد و محيطي كه در آن زندگي مي كنند در شكل گيري و ايجاد حس رضايت بسيار موثر است.
نشانه هاي شادي چيست؟
آدمي كه با انرژي است و آدمي كه مثبت به مسائل نگاه مي كند، خوشبين است، فعال است (هم از لحاظ تفكر و هم از لحاظ جسمي)، چهره اش بشاش و باز است و از نگاه بيشتر افراد، يك انسان شاد است اما به طور معمول افراد شاد از نگاه ما داراي ۴ خصوصيت هستند كه آنها را از ديگران متمايز مي كند.
۱. اعتماد به نفس آنها در حد معقول و مناسبي است.
۲. افرادي هستند كه از خود كنترل بالايي برخوردارند.
۳. افرادي هستند كه خوشبينند.
۴. افرادي هستند كه از لحاظ طبقه بندي شخصيتي برونگرا هستند.
البته شاد بودن انسان ها با فرهنگ آنها هم رابطه بسيار نزديكي دارد، مثلاً فردي كه در جامعه اي مايوس و نااميد زندگي مي كند، مطمئناً نمي تواند شاد و خوشبين باشد يا نگاه به آينده داشته باشد.
رابطه شادي و اعتماد به نفس
شاد زندگي كردن با اعتماد به نفس داشتن، رابطه تنگاتنگ و جدايي ناپذير دارد. متاسفانه بسياري از افرادي كه براي مشاوره به من مراجعه مي كنند، يكي از عمده ترين شكايات شان، نداشتن حس اعتماد به نفس است كه البته من هميشه متذكر مي شوم به كار بردن لفظ نداشتن اعتماد به نفس به صورت كلي صحيح نيست و بهتر است بگوييم كه تنها در يك يا چند زمينه خاص، اعتماد به نفس كافي نداريم يا اين حس كم شده است. چگونگي شكل گيري حس اعتماد به نفس، ريشه در مسائل خانوادگي دارد. مورد قبول واقع شدن و حس با ارزش بودن، در به وجود آمدن اعتماد به نفس بسيار تاثير دارد و البته منشا و سرچشمه ان در نحوه ارتباطات و سطح توقعات خانوادگي است. اگر اعتماد به نفس، دروني نباشد يعني فرد با خود بگويد «من اعتماد به نفسم را از ديگران مي گيرم»، هنگامي كه اين محرك ها را از بيرون نداشته باشد، اعتماد به نفسش شكننده و موقتي است.
تاثير رفاه مالي با شاد زيستي
عوامل زيادي در ايجاد حس شادي و كاميابي در افراد تاثير دارد كه شايد بتوان گفت يكي از آنها رفاه مالي و سرانه اقتصادي است كه البته آن هم تنها به صورت مقطعي موجب به وجود آمدن حس شادي در افراد مي شود و اين نوع شادي، زودگذر است. مثلاً مردم آمريكا با اينكه از رفاه مالي بيشتري نسبت به مردم هند برخوردارند اما ميزان شادي شان كمتر است.
شادترين مردم جهان، ساكنان كشورهاي اسكانديناوي هستند و مهمترين دليل شاد بودن آنها هم استفاده از حداكثر امكانات در تمام زمينه هاست اما لزوماً اين طور نيست كه مردم كشورهاي ثروتمند، شادتر هستند.
همانطور كه گفته شد عوامل زيادي در به دست آوردن حس شادي تاثير دارند. فرهنگ جوامع نيز در شاد كردن زندگي افراد نقش بسزايي دارد. فرهنگ جامعه كه شاد بودن، خرسندي و سلامت روان اعضايش، برايش مهم باشد، مطمئناً جامعه اي شاد و پويا خواهد بود.
همچنين بايد اشاره كرد كه شاد بودن با نحوه تفكر، انتظارات و معيارهاي ما، رابطه تنگاتنگي دارد اگر چه مواردي هستند كه جنبه ژنتيكي و بيولوژيكي دارند اما مهمترين عامل در ايجاد حس رضايتمندي و شادي، معيارها و فضايي است كه در آن هستيم.
راهكارهايي براي دست يافتن به شادي
خانواده ها با چند راهكار ساده و ارزان قيمت مي توانند زمينه هاي دست يافتن به آرامش و شادي را فراهم كنند.
۱. به وجود آوردن حداقل فضاي ارتباطي ميان اعضاي خانواده. اگر خانواده اي در اين زمينه فعال باشد باعث مي شود كه اعضاي آن خانواده از حالت رخوت و سستي بيرون بيايند.
۲. توجه به محيط خانواده و نحوه ارتباط برقرار كردن با ديگران
۳. توجه به جنبه هاي مثبت
۴. تقويت عشق، علاقه و دوست داشتن. خانواده بايد به اين موارد بها دهد. دوست داشتن، حس خوبي است كه به روابط صميمانه منجر مي شود و داشتن رابطه صميمي باعث شادي خواهد شد چرا كه حس تنهايي را از بين مي برد.
۵. حسد، كينه، بغض و دلخوري را از خود دور كنيم و سعي كنيم به آرامش دروني برسيم.
۶. همسر و فرزندان مان را با ديگران مقايسه نكنيم
۷. براي شادي، وقت بگذاريم.
قهر با شادي ها
اگر حس شادي در افراد از بين برود، صدمات جبران ناپذيري به فرد و همچنين جامعه وارد مي شود كه بزرگترين ضرر و زيان را هم خانواده متحمل مي شود. خانم ويرجيناستير صاحب مكتب در زمينه خانواده و نويسنده كتاب «آدم سازي» مي گويد: شايد سيستم ارتباطي ما در خانواده ها با هم فرق كند و هر كدام شيوه اي مخصوص خودشان را داشته باشند اما آنچه مهم است نظام ها و قوانيني است كه در خانواده وجود دارد.
در يك خانواده اي كه سيستم باز دارد يعني افراد، ارتباط خوبي با هم دارند و با زمان جلو مي روند، شما يك فضاي گرم را در بدو ورود به اين خانه احساس مي كنيد. ارتباطات در اين فضا بسيار گرم است و هر كسي جايگاه خودش را دارد. قيافه اهالي اين خانه شاد و بشاش است.
اما برعكس، اگر وارد خانواده اي شويد كه از نظام بسته استفاده مي كند، در بدو ورود، سردي حاكم بر فضاي خانه را احساس مي كنيد، فاصله بين اعضاي خانواده زياد است، آنها حداقل مكالمات را با هم دارند، يك نوع حالت دلسردي، بي انگيزگي و بي علاقگي براي برقراري ارتباطات اجتماعي و يك نوع حس منزوي شدن در بين آنها وجود دارد...
اما مطمئناً اگر بتوانيم جو حاكم بر فضاي اين خانواده را عوض كنيم و انگيزه را مجدداً بين اعضاي آن ايجاد كنيم، در حركت به سمت شادكامي موفق خواهيم بود. در اين راه مي توانيد از شيوه هاي مختلفي استفاده كنيد از جمله تاثير موسيقي روي خلق و خو و متعاقباً به وجود آوردن حس آرامش با استفاده از رنگ ها براي به وجود آوردن محيطي امن و ايمن. در برخي كشورها؛ مسئولان به دنبال فرصت ها و موقعيت هايي هستند تا مردم را با شادي و نشاط آشتي دهند. متاسفانه بسياري از ما براي به وجود آوردن شادي، توجهي به سن افراد نمي كنيم در حاليكه عوامل شادي آفرين براي كودكان با عوامل شادي بخش بزرگترها بسيار متفاوت است.
امان از چشم و همچشمي
متاسفانه مسئله چشم و همچشمي روز به روز در كشور ما رو به گسترش است. به نظر شما چرا آمار طلاق و اعتياد در كشور ما بالاست؟
شايد مهمترين عاملش، همين مسئله حسادت ها و چشم و همچشمي هاي نابجاست. وقتي شخص در اين رقابت هاي ناسالم، احساس سرخوردگي كند و همچنين احساس تامين شدنش را از دست بدهد و البته تا حدي هم زمينه اين امر را داشته باشد، به مرور احساس شكست و نااميدي مي كند و هيچ انگيزه اي براي ادامه زندگي ندارد. نهايتاً تصميم به پايان دادن به زندگي زناشويي اش مي گيرد يا براي تسكين خودش به سمت مواد مخدر مي رود. وقتي ما در مورد آرامش صحبت مي كنيم و شعار ازدواج و زندگي شاد را سر مي دهيم اما امكانات آن را فراهم نكرده ايم، هيچ نتيجه اي جز بالا رفتن سن ازدواج ندارد.
بسياري از زوج هاي جوان متاسفانه معيارهاي انتخاب همسرشان را هم از همان معيارهاي رقابتي و چشم و همچشمي برمي گزينند كه مطمئناً سعادتي براي آنها به همراه نخواهد داشت. براي دست يافتن به معيارهاي اصولي يك زندگي خوب و رضايت بخش، نيازمند كارهاي فرهنگي هستيم و تنها با شعار دادن نمي توانيم آنها را رفع كنيم.
مهمترين مشكل جامعه و خانواده ايراني در حال حاضر، تناقض و تضادي است كه به آن گرفتار شده است. ما در جايي بين سنت و مدرنيته گرفتار شده ايم. واقعاً نمي دانيم كدام اصول سنتي و كدام قوانين جامعه مدرن را بپذيريم البته تا حدي هم اين امر طبيعي است چون ما ديگر در آن جامعه بسته چند قند پيش زندگي نمي كنيم. و در حاليكه در اتاق مان هستيم به راحتي مي توانيم با دنياي پيرامون مان ارتباط كلامي و تصويري برقرار كنيم.
قديمي ها خوشبخت تر بودند؟
چرا خانواده هاي قديمي با اينكه جمعيت زيادي داشتند اما همه با هم زندگي مي كردند و احساس خوشبختي هم مي كردند؟ دنياي ما با آن روزها فرق كرده و البته مهمترين عامل اين تغييرات، تحولات اجتماعي است. پدران ما ذهنيت زندگي به آن شيوه را داشتند. در هزاره سوم، اين شيوه زندگي، منسوخ شده است. اولين چيزي كه زوج هاي جوان مي خواهند، استقلال است و اينكه از خانواده هايشان جدا زندگي كنند.
متاسفانه در دنياي ما در بسياري از موارد فرزندان پدر و مادرشان را درك نمي كنند و شايد مهمترين علتش تغيير سبك زندگي باشد. البته استقلال داشتن زياد هم بد نيست چون حس استقلال طلبي و مسئوليت پذيري آنها را بارور مي كند.
اگر خانواده ها از همان ابتدا با فرزند خود دوست باشند و با او ارتباط برقرار كنند، مطمئناً چه زماني كه نزديك هم باشند و چه زماني كه دور باشند احساس شادي، خوشبختي، رضايت از زندگي و كميابي مي كنند.
منبع: آرامش/ دكتر بهروز ايماني
سلام
