با پيدا شدن سر و كله تكنولوژي مكالمه تصويري در كشورمان چالشهاي پيرامون اين موضوع هم بالا گرفته است تا جايي كه برخي از مراجع استفاده از مكالمه تصويري را جايز نميدانند؛ با اين حال، دبير شوراي عالي فضاي مجازي از بررسي موضوع ارائه سرويس مكالمه تصويري اپراتور جديد تلفن همراه با توجه به اظهارنظرات مختلف در كشور خبر داد و اعلام كرد به زودي شورا در مورد سرويسهاي تماس تصويري و اينترنت پرسرعت اپراتور جديد تصميم نهايي را اعلام ميكند.
اينترنت و فضاي مجازي در كنار منافع، كاربردهاي مفيدي و تأثير بسزايي در افزايش دسترسي افراد به منابع و مقاصد گوناگون از جمله گسترش دانش و تكنولوژي، چالشهاي بيشماري را براي جوامع انساني در بر داشتهاند و تشكيل پليس فضاي مجازي نيز براي كنترل و پاسباني از اين فضاي بيانتهاست اما به تناسب راهكارهاي نظارتي، افراد سودجو و متخلف نيز راهكارهاي تازهاي براي سوءاستفاده از اين فضا را از كلاه جادويشان بيرون ميكشند.
نگراني افزايش جرائم يكي از چالشهايي است كه امروز بسياري از علما و كارشناسان در مواجهه با اپراتور تازه تلفن همراه به عنوان محصول تازه پيشرفت تكنولوژي و بخش در دسترستر فضاي مجازي مطرح ميكنند. همين نگرانيها سبب شده تا علماي عظام و مراجع تقليد استفاده و حتي عرضه اين سيمكارت تازه را جايز ندانند.
سازگاري يا ناسازگاري با هنجارها
اگر به تاريخ ورود تكنولوژي در جوامع انساني مراجعه كنيم در مييابيم كه در مقاطع مختلف ورود ابزار و تجهيزات تازه با واكنشهاي متعددي مواجه بوده است و در نهايت آنچه سرنوشت ماندگاري يا حذف اين دستاوردهاي تازه را تعيين كرده است، سازگاري يا زاويهاي است كه اين تكنولوژي جديد با فرهنگ، هنجارها و پارادايمهاي جامعهاي كه بدان وارد شده است، دارد. به طور يقين مكالمه تصويري هم از اين قاعده مستثني نيست و واكنشهاي ايجاد شده در قبال اين اپراتور تازه وارد ميتواند بيانگر زاويهاي باشد كه اين محصول تازه تكنولوژي با مؤلفههاي اجتماعي ما دارد. هر چند نميتوان از تأثير چالشهاي ديگر مواليد پيشرفت تكنولوژي، همچون اينترنت و فضاي مجازي در ايجاد بسترهاي جرمخيز و فساد، در ايجاد واكنش جامعه به اين دستاورد تازه بياعتنا گذشت. با وجود اين مهدي اخوان بهابادي در گفتوگو با مهر از ورود رسمي شوراي عالي فضاي مجازي به مباحث مربوط به اپراتور جديد خبر داد. به گفته وي، اين شورا تاكنون يك جلسه هم درباره سرويسهاي قابل ارائه اين اپراتور تشكيل داده و ايدهها و نظرات منفي و مثبتي در مورد آن مطرح شده است.
از گسترش مفاسد تا آسيب به بنيان خانواده آيتالله العظمي مكارم شيرازي در اين باره فرمودهاند: از آنجا كه تعيين مفاسد اين كار از فوايد آن بيشتر است، در جامعه ما كه متأسفانه درگير مفاسد مختلفي است منشأ مفاسد جديدي خواهد شد. باتوجه به اينكه ضرورتي براي اصل اين كار نيست، شركتهاي خصوصي و دولتي بايد از آن خودداري كنند. آيتالله العظمي سبحاني نيز قرار گرفتن چنين گوشيهاي موبايلي را در دست جوانان اعم از دختر و پسر داراي مفاسد زيادي دانسته و تأكيد كردهاند: بايد از خريد و فروش آن جلوگيري شود و نبايد دولت چنين امكاناتي در اختيار مردم قرار دهد زيرا فوايد جزئي در مقابل اين مضرات بسيار كوچك است.
آيتالله العظمي نوري همداني نيز ضمن تأكيد بر مفاسد اين كار، با اشاره به امكان از هم گسستن اساس خانوادهها و تهديد عفت عمومي استفاده از آن را جايز ندانستند. آيتالله العظمي علوي گرگاني نيز اين نسل از اپراتورهاي تلفنهاي همراه را در تضاد با آموزههاي ديني دانستند با تأكيد بر خدشه به عفت عمومي و نظم حاكم بر آن جامعه و آسيب اخلاقي و بنياني به خانواده، راهاندازي اين اپراتور را به صلاح ندانستند.
عمومي شدن يك تكنولوژي نه چندان تازه شايد روزگاري ديدن چهره و شنيدن صداي كسي كه كيلومترها با او فاصله داريم امري غيرممكن مينمود امروز اما مدتهاست كه ما به كمك سيستم چت و به كارگيري وبكمها ميتوانيم نه فقط صداي فردي را كه با او مكالمه ميكنيم، بشنويم بلكه چهره او را هم ببينيم.
شايد اين توجيه افرادي باشد كه طرفدار سيمكارتهاي تازه واردند اما اين فرآيند امكانات و مقدمات زيادي را ميطلبد و نيازمند آشنايي با سيستمهاي رايانهاي است. در حالي كه به رغم فراگير شدن استفاده از رايانه، اين بخش از تكنولوژي هنوز فراگير نشده است اما اپراتور جديد تلفن همراه چنين امكاني را در اختيار تمام كساني كه اين سيمكارت را دارند، قرار ميدهد؛ كافي است كه گوشي شما يك دوربين جلو داشته باشد.
اميرحسين قاضيزاده هاشمي، مخبر كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي نيز در گفتوگو با «جوان»همين مسئله را به عنوان نكته چالش برانگيز سيمكارتهاي جديد و نقطه تمايز آن با امكانات قبلي تكنولوژي عنوان ميكند.
وي ميافزايد: دسترسي آسان به امكان مكالمه تصويري، گستره وسيعتر دسترسي به اين امكان و تبليغات گسترده در رسانه ملي نكاتي است كه ميتواند نگرانيها را درباره اين موضوع بيشتر كند.
اين نماينده مجلس در رابطه با چگونگي جرمخيز بودن اين تكنولوژي تازه ميگويد: هر ابزار و دستاورد تازهاي به موازات بهرههايي كه دارد، فرصت سوءاستفاده و جرمخيزي را نيز به برخي از افراد ميدهد. در اين ميان بايد با در نظر گرفتن فايدهها و هزينهها تصميم نهايي را گرفت.
به باور وي، وقتي مراجع از اين سيستم ايراد گرفتهاند و شبهه شرعي وجود دارد ديگر نميتوان اظهار نظري داشت چراكه اين مسئله جنبه فقهي دارد. دكتر شهرام محمدي، جرمشناس و مدير گروه دانشگاه كردستان هم در گفتوگو با «جوان» با اشاره به قانون جرائم رايانهاي و جرائم مرتبط با فناوري اطلاعات ميافزايد: در اين قانون يكي از مهمترين مباحث، مبحث مربوط به حريم خصوصي است. بنا به تأكيد وي، حريم خصوصي آنقدر مهم است كه نقض آن جرم محسوب ميشود و اين مسئله در قوانين تمام كشورهاي جهان وجود دارد.
به باور وي مكالمه تصويري به نوعي نقض حريم خصوصي به شمار ميآيد و از اين منظر ميتواند بستري براي وقوع جرائم باشد؛ جرايمي درست همانند جرائمي كه با سوءاستفاده از فضاي مجازي رخ ميدهد. اين استاد دانشگاه تأكيد ميكند: در اينجا نيز همانند هر ابزار تازه ديگري امكان سوءاستفاده وجود دارد و اين سوءاستفاده موجب جرم انگاري ميشود.
