جامعه پزشكي كشور يكي از اقشاري است كه همواره در مباحث ازدياد يا تحديد نسل صاحبنظر بوده و هست. از اين رو وقتي مقام معظم رهبري به صراحت از تجديد نظر در سياست تحديد نسل سخن گفتند، ما را بر آن داشت تا براي بررسي بازتاب منويات رهبري در ميان جامعه پزشكي كشور به سراغ دكتر سيدابوالفضل ذاكريان، عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران و از اعضاي فعال بسيج جامعه پزشكي كشور برويم و دقايقي با وي به گفتوگو بنشينيم. متن زير حاصل اين همكلامي است كه تقديم حضورتان ميشود.
به عنوان يك پزشك چه تعريفي براي سخنان امام خامنهاي درخصوص «تجديدنظر در سياست تحديد نسل» داريد و ارزيابيتان در اين خصوص چيست، يعني پير شدن جمعيت چه خطراتي دارد و ما تاكنون تا چه حد در مسير خطر افتادهايم؟!
يكي از مشكلاتي كه دنياي امروز دارد اين است كه جمعيت پير احتياج به توجه بيشتري دارد، تمركز و توجه در چند بعد ديده ميشود.
يكي از اين ابعاد بحث درماني و بعد ديگر هم در واقع موارد پيشگيري از بيماريهاي آنهاست. وقتي جمعيت پير بشود بايد تمام ابزار و تجهيزاتش هم فراهم شود. مضافاً در بحث تغذيه و مراقبت ويژه از سالمندان و پيشگيري از بيماريهايي كه مختص آنان است، بايد تجهيزاتي در نظر گرفته شود اما اگر جامعه جوان باشد و پويا اين مشكلات به خودي خود وجود نخواهند داشت كه متأسفانه اين امر طي ساليان گذشته مورد توجه نبود و ما جمعيت پويا و فعال و داراي خلاقيت و نوآور با تواناييهاي زياد را از دست دادهايم. محسنات جمعيت جوان موارد گوناگوني را در برميگيرد. مثلاً اگر در سيستمهاي مختلف مديران پويا و جوان كار كنند و مديريت از جمعيت جوان باشد، اين سيستم به راحتي ميتواند از تجربه افراد مسن و باتجربه نيز بهره ببرد. از طرفي اگر كشوري در معرض تهديد قرار بگيرد چه تهديد فرهنگي، اجتماعي و سياسي و نظامي و... جمعيت جوان بهتر ميتواند از عهده آن برآيد.
همانطور كه ميدانيد در طول دوران دفاع مقدس ما از خيلي جهات در تحريم بوديم. حتي سيم خاردار به ما نميدادند اما در مقوله كنترل جمعيت، ارائه داروها به شكل رايگان در كشور انجام ميشد و گاهي داروهاي ضدبارداري و باروري مردان رايگان وارد كشور ميشد. ميتوان گفت اين بدان معناست كه دشمنان قسم خورده انقلاب از سالها پيش براي طرح كاهش جمعيت ما طراحي كرده و برنامهريزي دارند؟
بله دقيقاً درست است. نه تنها آن ايام كه متأسفانه امروزه نيز هستند كساني كه از خارج كشور اين شبههها را وارد افكار عمومي ميكنند و متأسفانه افرادي هم خواسته يا ناخواسته اين شبهات را در سطح جامعه بازتاب داده، موجب تشكيك مردم ميشوند. اما هدف ما بايد رفع شبهه باشد. هر چند مشكلات مالي و معاش وجود دارد اما بايد همزمان با آمادهسازي زيرساختها در بحث افزايش جمعيت اقداماتي را انجام بدهيم. توليد نسل و فرزندداري يك مسئله مقطعي نيست كه مثلاً مربوط به چند سال باشد و تمام شود. توليد مثل و رشد جمعيت از مسائل مهم اجتماعي است كه در تاريخ و براي آيندگان تأثيرگذار است. با ذكر يك مثال بايد عرض كنم كه در سالهاي اول انقلاب به خصوص دهه ۶۰ محسنات افزايش جمعيت آشكارتر شد. چون پس از گذشت حدود سه دهه از آن دوره، همه آن بچهها بزرگ شده و امروزه جوانان كشور ما را تشكيل ميدهند و به همين دليل است كه در حال حاضر، كشور ما جزو كشورهاي جوان دنيا محسوب ميشود. اين، به دليل همان رشد جمعيت در دهه ۶۰ است.
در محافل علمي و پزشكي كشور سخنان آقا چه بازتابي داشته است؟
برخي از پزشكان روي نكات بهداشتي اصرار دارند و ميگويند كه فاصله بين فرزندان را بايد رعايت كرد و مسائلي از اين دست را مطرح ميكنند اما آنها به جاي دادن شعارهايي در راستاي تحديد نسل و منع افزايش جمعيت بايد به توصيههايي بپردازند كه در راستاي سفارشات حضرت آقا باشد. نبايد با اصل مسئله مخالفت كنند بلكه بايد تمهيدات و تجهيزات لازم را براي آن تهيه نمايند. اختلافات نظر زيادي بين آقايان وجود دارد كه متأسفانه در آينده نزديك جمعيت پويا را از دست خواهيم داد.
اگرچه حضرت آقا موكداً در اين خصوص همه مسئولان مملكتي را به اين كار سفارش كردهاند اما متأسفانه چون برخي ديگر از موارد، هيچ توجه بجا و درخوري از طرف مسئولان مربوطه صورت نميگيرد و با اين مورد نيز به صورت شعاري برخورد ميشود. تنها حركتي كه در اين زمينه صورت گرفته عدم پخش داروهاي جلوگيري و كنترل جمعيت است. يعني كار زيرساختي خاصي انجام نشده است و كمتر به آن پرداخته شده است.
در اين زمينه مخالفت يا نظر متفاوتي طرح شده شما به عنوان يك پزشك بسيجي چه پاسخي به آنها داريد؟
بله عدهاي مخالفت ميكنند و حرفشان اين است كه اين حركت بايد كنترل شده باشد. اول بايد زيرساختها آماده باشد بعد برويم دنبال افزايش جمعيت اما نكته مهم اين است كه بايد هم زير ساختها را آماده كرد و هم اينكه به دنبال افزايش جمعيت بود. هر دو را بايد پيگيري نمود. نميشود تا فراهم شدن زيرساختها دست نگه داشت، زمان بيهوده طي شده و كار تعطيل شود. در اين راستا بايد مردم هم همت نمايند يعني بايد هر دو با هم همراه باشند. دولت امكانات لازم را فراهم كند و ملت هم كمك كنند.
گذشته از مباحث فرهنگي، بسيج جامعه پزشكي كشور چه اقدامات عملي نظير توزيع دارو و... را ميتواند در اين خصوص ارائه دهد؟
ابتداي كار بايد ضرورت افزايش جمعيت براي مردم تشريح شود كه هدف از بيانات رهبري و مطالبات ايشان براي چيست! متأسفانه در صدا و سيما و رسانهها كمتر به اين موضوع پرداخته شده است، تنها به پخش چند گزارش كفايت شده اما هيچ تبليغات و پيامهاي آگاهسازي براي مردم صورت نميگيرد حتي براي چند ثانيه. اين حركت نياز به كار رسانهاي و فرهنگي دارد. بايد فرمايشات آقا جدي گرفته و به آن پرداخته شود زيرا در آينده نه چندان دور يعني تا ۱۵ سال ديگر ما جمعيت پويايي نخواهيم داشت و موفقيتها و نخبهها و نيروهاي جوانمان دچار كاستي ميشوند. بايد به شكل جدي و همه با هم در اين راستا گام برداريم نبايد شعاري برخورد نماييم. بايد اين قضيه اول از همه دغدغه مسئولان شود تا مردم هم همراه شوند.
