ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه دوشنبه ۲۴ دسامبر به هند رفت تا سفر يك روزه خود به اين كشور را انجام دهد. برنامه اصلي او در اين سفر ديدار با مانموهان سينگ، نخستوزير هند براي گفتوگو بر سر گسترش همكاريهاي دوجانبه استراتژيك بود گذشته از اينكه پروژههاي مختلفي از خريد تسليحات روسي تا همكاري در زمينههاي نفت و گاز، سرمايهگذاري در صنايع هند و حتي طرحهاي هوا- فضا نيز در دستور كار او قرار داشت. اين سفر و ابعاد گسترده و متنوع در برنامه كاري پوتين از آن جهت اهميت خاصي دارد كه بعد از سفر دو سال پيش او به هند، امريكا سعي كرد تا با سفرهاي متعدد مقامهاي خود به هند جايي در دهلينو باز كند. اين حركت امريكا تا آنجا پيش رفت كه رقيب سنتي هند را تحريك كرد و پاكستان در سپتامبر سال گذشته مجبور شد تا نسبت به رشد روابط امريكا و هند به خصوص در زمينههاي دفاعي و امنيتي اظهار نگراني كند. پاكستان اين نزديكي روابط را به معناي دور شدن امريكا از خود ارزيابي كرد و به ويژه، حمايت امريكا از فعاليتهاي هستهاي غيرنظامي هند زنگ خطري براي پاكستان بود. نگراني پاكستان از نزديكي امريكا به هند در چارچوب رقابت سنتي و مناقشهدو كشور همسايه بر سر كشمير قرار داشت و از اين رو، ارزيابي پاكستان بيشتر بر محور منطقهاي بود اما اين نزديكي روابط براي روسيه معنا و مفهوم ديگري دارد.
روسيه بر خلاف پاكستان نزديكي روابط دهلينو و واشنگتن را از زاويه منطقهاي نميبيند بلكه آن را از زاويه گسترده بينالمللي و رقابت سنتي خود با امريكا ارزيابي ميكند. پوتين دو سال قبل و به عنوان نخستوزير روسيه به هند رفت تا توافقات بين دو كشور در ۲۰۰۸ را توسعه دهد و به همين جهت ۱۷ توافقنامه را در آن سفر مدنظر قرار داده بود. هرچند كه آن سفر تحت تأثير توافقات مختلف دو كشور و طرحهاي اقتصادي قرار داشت اما انگيزه اصلي روسيه در حفظ شريك قديمي در كنار خود بود و به همين جهت بود كه ولاديمير اسكاسيرف آن موقع در روزنامه روسي نيزاويسيمايا گازييتا نوشت: «دهلينو در سالهاي اخير براي تحكيم روابط خود با واشنگتن اولويت قائل بوده است. در اين شرايط سفر ولاديمير پوتين، نخستوزير فدراسيون روسيه به هند به روسيه كمك ميكند تا در شرايط رقابت شديد هم مقام شريك مهم اين «غول آسيايي» را براي خود محفوظ كند».
هر چند كه شايد تعبير اسكاسيرف از هند به عنوان غول آسيايي چندان خوشايند به نظر نيايد اما گوياي نگاه روسي به هند است كه حاكي از اهميت خاص و استراتژيك آن كشور براي روسيه است. پوتين در آن سال به هند رفت تا با دادن پيشنهادهاي وسوسهانگيز به طرف هندي مانع از گسترش روابط اين كشور با امريكا شود و به نظر ميرسد كه سفر دو سال بعد وي نيز در همين جهت انجام شده باشد و حتي او در اين سفر حاضر به دادن امتيازي شده كه دو سال قبل از دادن آن سر باز زده بود. ناو هواپيمابر آدميرال گورشكوف در سفر دو سال قبل پوتين از محورهاي اصلي مذاكرات دو طرف بود و مقامات دهلي انتظار داشتند كه روسها درنهايت حاضر به تحويل اين ناو شوند اما طرف روس با طرح هزينههاي مالي بازسازي آن سعي ميكردند تا تحويل آن را به تأخير بيندازند. به نظر ميرسد كه پوتين در مقام رئيسجمهور روسيه سعي دارد تا طرف هندي خود را از تحويل اين ناو در اكتبر ۲۰۱۳ مطمئن كند تا آن كه بعد از سالها طفره رفتن روسها، هند سرانجام از داشتن اين ناو و برتري نظامي خود در اقيانوس هند آسوده خاطر شود.
لازم به ذكر است كه هند سال گذشته ميلادي قرارداد هنگفت ۴ ميليارد و ۱۰۰ ميليون دلاري بر سر تأسيسات ضدموشكي با امريكا منعقد كرد كه اين نمونه تهديدي براي سابقه طولاني روابط روسيه با هند است. هند از ۱۹۵۵ تاكنون از شركاي اصلي روسيه بود و اصليترين خريدار تسليحات روسي به شمار ميآمد. نمونه خريد تأسيسات ضدموشكي براي روسيه امكان دور شدن اين شريك قديمي و از دست دادن متحد بزرگ و استراتژيك آسيايي است و به همين جهت، پوتين سعي دارد تا با توسعه روابط گسترده و به ويژه تسليحاتي همچنان غول آسيايي را در كنار روسيه نگه دارد. مارگارته كلاين، تحليلگر مسائل روسيه در بنياد علم و سياست آلمان معتقد است كه هند از مهمترين شركاي روسيه است و در اين مورد ميگويد: «به نظر من روسيه به هند بيشتر نياز دارد تا برعكس». كلاين اهميت هند براي روسيه را از منظر خنثي كردن نفوذ چين ارزيابي كرده اما بايد گفت كه روسيه هند را در تقابل اساسي خود با امريكا ارزيابي ميكند و پوتين براي خنثي كردن سعي امريكا به نزديك كردن روابط خود به هند است كه به دهلي رفته تا با انعقاد قراردادهاي مختلف مانع از نفوذ امريكا در هند شود. از اين جهت است كه پوتين علاوه بر قراردادهاي نظامي به احداث دو رآكتور هستهاي در هند نيز نظر دارد تا آنكه به اين وسيله در برابر همكاري هستهاي غيرنظامي امريكا با هند راه چارهاي انديشيده باشد و بر اين راه امريكا نيز سدي ايجاد كند.
