او همواره ايران را به عنوان تنها كشور با پسوند اسلامي دوست داشت، با شخصيت حضرت امام (ره) كه آشنا شد، عطشش براي اسلام حقيقي بيشتر گرديد. تلاش او اين بود تا به ايران بيايد و در ايران آزادانه فعاليت حوزوي داشته باشد تا اينكه پس از چند سال با مهيا شدن زمينه براي تحقيقات بيشتر به ايران سفر ميكند و پس از آن شيفته انقلاب اسلامي شده و به تشيع ميگرايد. وي در حال حاضر فارغالتحصيل رشته اهل بيت(ع) است و خود را براي دكترا آماده ميكند. در گفتوگوي كوتاهي با ايشان به تبيين موقعيت مسلمانان در تاجيكستان و موقعيت سياسي اين كشور پرداختيم.
جناب آقاي اكرام زياداللهاف اوضاع تاجيكستان بعد از جدايي از شوروي را چطور ميبينيد؟ در سالهاي اوليه پس از جدايي از شوروي، تاجيكستان با مشكلات اقتصادي متعددي روبهرو بود. بعداً با اعمال اقتصاد آزاد شرايط بهتر شد، البته سياست اقتصاد آزاد مشكلاتي را هم درپي داشته است، مثلاً به دليل واردات بيحد و مرز بسياري از كارخانجات اين كشور تعطيل شدهاند و عده زيادي كار خود را از دست دادهاند. با اين حال در مجموع مردم اين كشور از وضعيت كنوني راضي هستند، اما يكي از مشكلات مهم تاجيكستان اين بود كه چون مدتها زير يوغ نظام كمونيستي بودند، خلأ معنوي را احساس نميكردند ولي كمكم كشورها و مكاتب ديگر چشم طمع به اين كشور تازهاستقلال يافته دوختند تا بر آن تسلط پيدا كنند، يكي از آنها مكتب وهابيت بود كه با نام اسلام وارد شد و شروع به فعاليت تبليغاتي زيادي كرد، تا قبل از آن مسجد و كتاب ديني نداشتيم، وهابيون در اين زمينه خيلي فعاليت كردند.
از قرار وهابيت در كشورهاي تازهاستقلاليافته از نظام كمونيستي فعاليت زيادي داشته، درست است؟ اين مصيبت بزرگي است كه در كشورهاي مختلف وجود دارد، اصلاً فلسفه وجود وهابيت براي مقابله با شيعه و كشور ايران است، براي همين هم عربستان همواره در كمين نشسته و با حمايتهاي معنوي و صرف سرمايهگذاري زياد مالي سعي دارد تا اول با نفوذ فرهنگي بعد انتقال قدرت عمل كند و در كشور ما هم همين طور عمل كرده و موفق هم بوده است. متأسفانه در مقابل، تشيع كارچنداني نكرده بهخصوص وقتي شوروي از هم پاشيد، بايد پيروان اهل بيت (ع) و تشيع فوري اقدام ميكردند تا اين همه وهابيون فعال نباشند و بساط پهن نكنند. در تاجيكستان شيعه خيلي كم است، همان تعداد كم هم مجبور به تقيه و پنهانكاري ميباشند بايد خود را در قالب حنفي نشان بدهند. با اين حال نفوذ وهابيت و تبليغات آنها عليه تشيع عامل بدبيني مردم تاجيكستان نسبت به شيعه شده است.
شما به عنوان مبلغ چگونه فعاليت داريد؟ تاجيكستان ما را به نام شيعه قبول ندارد و طرد ميكند، براي همين هم ما زماني كه براي تبليغ راهي كشورمان ميشويم از تعاليم شيعه براي دوستان، خانواده و نزديكان راحت صحبت ميكنيم ولي براي سايرين بايد خود را دنبالهرو مذهب حنفي معرفي كنيم، وگرنه مورد تهمت و اتهام قرار ميگيريم و واقعاً زندگي برايمان سخت و غيرقابل تحمل ميشود.
نقش ايران در اين ميان چگونه بوده است؟ اين مسئله از دو بعد قابل بررسي است؛ اول از نظر اينكه ايران براي مكتب اهل بيت (ع) چه كرده و دوم چگونه خود را معرفي كرده است، اين دو از هم مجزا هستند. ايران توانسته براي معرفي انقلاب ايران، زبان و ادبيات فارسي و بزرگان ايراني فعاليت خوبي داشته باشد كه اين قابل تحسين است اما در رابطه با مذهب اين طور نيست و سياستهاي كلاني كه دولتهاي مختلف نظام ايران اتخاذ كردهاند كمتر در اين مورد بوده است. از نظر تبليغات ديني در اين ۳۰ سال انقلاب اسلامي، ايران فعاليت كمرنگي داشته است، نميدانم شايد به خاطر وحدت و جلوگيري از اختلافات بوده ولي اگر كاري نكنند وهابيت بيش از اين به نام اسلام فعاليت خواهد داشت و اين به نفع اسلام و تشيع نيست. ايران بيشتر در زمينه سختافزاري كار كرده تا نرمافزاري. به نظرم بايد سازمانهاي خصوصي در اين قضيه بيشتر همكاري و فعاليت داشته باشند، خيلي از اين سازمانها در محدوده حوزه هستند كه اصلاً هيچ حركت خاصي در زمينه اسلام و تشيع انجام ندادهاند، انگار نه انگار كه رسالت جهاني براي صدور اسلام به عهده آنهاست، سازمانهاي دولتي هم عمده فعاليتشان محدود به گسترش زبان فارسي و امثالهم است، بايد سازمانهاي خصوصي و دولتي با همكاري هم در اين عرصه فعاليت كنند.
چرا دولت تاجيكستان فضا را براي مسلمانان تنگ كرده است؟ متأسفانه نظام لائيك در تاجيكستان پخش صداي اذان، حضور در مساجد براي جوانان زير ۲۰ سال، داشتن حجاب در مشاغل و مدارس دولتي براي خانمها، گذاشتن محاسن براي آقايان زير ۴۰ سال و پوشيدن حجاب براي خانمها در مدارس و مكانهاي دولتي را ممنوع كرده است، حتي تعليمات قرآني و اسلامي در مدارس ممنوع شده است، تمامي اين موارد با وقوع بيداري اسلامي در منطقه رخ داد، در واقع اين فشارها بر مسلمانان، نشاندهنده ترس دولت از گرايش مردم تاجيكستان به مذهب است. با اين وجود مردم محبت بسيار بالايي نسبت به اهلبيت(ع) دارند، مثلاً اگر در يك خانواده دو دختر متولد شوند، حتماً اسم آنها فاطمه و زهرا يا ديگر اسامي مذهبي است.
ماه رمضان در تاجيكستان چگونه است؟ در كشور ما مردم خيلي براي ماه رمضان اهميت و احترام قائل هستند و آن را باشكوه برگزار ميكنند، آنها يك هفته قبل مانند ايران به استقبال ماه رمضان ميروند و مساجد را تميز ميكنند، در طول ۳۰ شب قرآن را طوري تنظيم ميكنند كه قاريان تا آخر ماه آن را ختم كنند. اهل تسنن در مساجد هر شب بعد از عشا ۲۰ ركعت مستحبي به نام نماز تراويه با جماعت ميخوانند. مردم مهمانيهاي متعددي ميدهند، همه با هم گرم و صميمي هستند. ما غذاها و شيرينيهاي خاصي در اين ماه داريم مثل شيريني سنتي نشيالله. براي تاجيكستانيها ماه رمضان ماه پرخير و بركتي است.
