در خاطره بسياري از بينندگان تلويزيون اسامياي چون «صاحبدلان»، «ميوه ممنوعه»، «ترش و شيرين»، «خانه به دوش»، «زيرزمين»، «اغما» و «او يك فرشته بود» يادآور خاطرات شيرين رمضانهايي است كه ذوق و شوق تماشاي سريالهاي خوش ساخت آن، پس از هر افطار، كل خانواده و خويشاوندان را سراپا خيره به ويترين جادويي تلويزيون ميكرد اما با گذشت يك هفته از پخش سريالهاي مناسبتي ماه رمضان به نظر ميرسد كه متعاقب رمضان چند سال اخير باز هم مخاطبان از سر سفره رمضان صدا و سيما راضي بلند نشدند.
به رسم رمضان چند سال اخير كه سريالهاي آن به هيچ وجه نتوانستند موفقيت اولين سريالهاي مناسبتي اين ماه مبارك را كسب كنند بيشك موفقيت يا عدم موفقيت سريالهاي رمضاني ۹۱، دغدغه ذهني مسئولان صدا و سيما و سؤال اصلي بسياري از مخاطبان تا پيش از آغاز پخش آنها بوده است با اين حال نتيجه كار تا اين لحظه از نمايش سريالهاي شبكههاي مختلف سيما چندان چنگي به دل نميزند تا چنين به نظر برسد كه تلويزيون سر رشته سليقه مخاطبان خود و معيار اين سلايق را گم كرده است.
نكته جالب توجه درباره سريالهاي رمضان ۹۱ اين است كه امسال برخلاف سال گذشته خبري از سريالهاي ماورايي نيست. سال گذشته فيلمنامهنويسان شبكههاي مختلف سيما، بيخبر از يكديگر، ناگهان با ژانرهاي مشابه شبكههاي مختلف سيما مواجه شدند كه پيامدهاي منفي آن بعدها در جامعه نيز نمود پيدا كرد اما امسال همان موج ادامه پيدا كرده تا به رغم فضاي معنوي ماه رمضان و استقبال عمومي از اولين سريالهاي ماورايي خوش ساخت رمضان در سالهاي گذشته، در رمضان امسال خبري از سريال ماورايي در هيچ يك از شبكههاي سيما نباشد.
برخلاف رويه ساخت ساير كارهاي مناسبتي در سالهاي گذشته كه معمولا گروهها تا آخرين لحظه درگير تصويربرداري سريال خود بودند آثار مناسبتي ماه رمضان امسال با هيچ عجله و شتابي ساخته نشدهاند اما ماحصل كار تفاوت چنداني با سريالهاي دقيقه ۹۰ سيما ندارد.
ويترين شبكه سوم سيما در رمضان امسال با سريالي تزئين شده است كه سبك اپيزودي دارد و حتي نويسنده آن نيز نميداند كه پايان سريال چگونه خواهد بود ! سريالي كه به اعتراف عوامل آن با نقطه ضعف تبديل شدن لحن فانتزي و طنز به لحن درام مواجه است از نظر محتوايي نيز قرابتي با موضوع ماه رمضان ندارد.
«چمدان» نيز عنوان سريال شبكه دوم سيما است كه در ساعات كم مخاطب پاياني شب روي آنتن ميرود و اين سريال هم با داستاني اپيزوديك طنز و مضموني كه مشابه يكي از سريالهاي توليد شده سيما در سالهاي گذشته است نتوانسته رضايت مخاطبان را جلب كند.
شبكه دوم سيما با «راز پنهان» پا به خانه مخاطبان تازه افطار كرده خود گذاشته است. اين مجموعه از گزينههاي پخش در ماه رمضان سال گذشته بود اما به خاطر كمبود بودجه ساخت آن متوقف شده بود تا عوامل آن بتوانند در آرامش و بدون كوچكترين عجلهاي آن را براي رمضان امسال تدارك ببينند، با اين حال راز پنهان «فلورا سام» كه نتيجه اولين تجربه او در زمينه كارگرداني است به رغم موضوع خوبي كه دارد با بيننده ارتباط خوبي برقرار نكرده است. بازي خوب بازيگر با سابقه تئاتر اين سريال در كنار بازي ضعيف و كليشهاي الهام حميدي از ديگر نكات قابل توجه در اين سريال است.
نقص سريالهاي مناسبتي ماه رمضان امسال با سريال «شايد براي شما هم اتفاق بيفتد» شبكه پنج كامل ميشود؛ كليشه محتواي اين سريال را تسخير كرده است و اين در حالي است كه پيشتر نيز حرف و حديثهايي مبني بر توقف پخش آن بنا بر اشكالاتي چون ترويج خرافه مطرح شده بود.
سريال چمدان تنها سريالي است كه داستان آن در خلال ماه مبارك رمضان واقع است. ضعف نظارتي بر سريالهاي مناسبتي ماه مبارك رمضان در نقطهاي نمود پيدا ميكند كه جدا از آثاري كه ميتوان تا حدودي ابعاد اخلاقي و معنوي را به آنها پيوند زد زمان وقوع حوادث و داستان باقي سريالها در ماه رمضان واقع نيست. سريال چمدان نيز كه در ساعات پاياني شب پخش ميشود به ماه رمضان در هفتمين روز از پخش خود پايان داده است تا همذات پنداري معنوي بيننده با حس معنوي بازيگراني كه در حال خوردن سحري يا جمع شدن دور سفره افطار هستند به حداقل ممكن برسد.
بسياري از منتقدان با اذعان به اينكه قطار تجارب سريالهاي ماه رمضان از سال ۸۰ به سال ۹۱ رسيده است از پايين آمدن كيفيت سريالهاي مناسبتي اين ماه اظهار تعجب ميكنند.
گويا سريالهاي ماه مبارك رمضان بدون اسامي بزرگ به بن بست ميخورد.
سريالهاي موفق دهههاي گذشته عموماً حاصل دست كارگردانان خوش قريحهاي بودند كه هم اكنون نام آنها جزو اسامي شناخته شده و صاحب سبك سينما و تلويزيون ايران است. از سوي ديگر سريالهاي مناسبتي دهههاي گذشته در حداقل شرايط ممكن و در محدوديتهاي زماني و مالي و توجه كافي ساخته ميشدند اما بدون شك اين محدوديتها براي سريالهاي امسال بسيار ناچيزتر از سريالهاي سالهاي پيش است. با اين حال ميزان استقبال از سريالهايي چون «ميوه ممنوعه» و نيز ترش و شيرين كه جاي خالي آثار طنز در ميان آثار نمايشي سال جاري را يادآوري ميكند بسيار متفاوتتر از ميزان استقبال عمومي از سريالهاي رمضاني امسال است. به نظر ميرسد كه از توجه و بودجه گرفته تا زمان كافي براي ساخت سريالها همه اضلاع لازم جهت ساخت هرم يك سريال خوب در ماه رمضان امسال مهيا بوده است. چمدان رمضاني صدا و سيما از يك هفته پيش باز شد اما مخاطبان باز هم تا اين لحظه آثار دلخواه خودشان را در آن نيافتند؛ در اين بين شايد بتوان تنها ضلع گمشده هرم سريالسازي مناسبتي ماه رمضان را نظارت كيفي مسئولان صدا و سيما دانست
