اكنون با برگزاري نشستهاي ژنو و قاهره اين سؤال مطرح است كه برگزاري اين نشستها تا چه اندازه ميتواند در حل بحران داخلي سوريه مؤثر واقع شود و چه چشماندازي را ميتوان براي آينده تحولات اين كشور تصور و پيشبيني كرد؟
نشست ژنو با حضور وزراي خارجه پنج عضو دايم شوراي امنيت و برخي از كشورهاي منطقه از جمله تركيه، مصر، عراق و كويت برگزار شد و با صدور بيانيهاي درخصوص توافق شركتكنندگان به تشكيل دولت انتقالي در سوريه با حضور نمايندگان دولت و مخالفان البته با رضايت و حفظ حاكميت دولت مركزي پايان يافت.
اين نشست ابتدا قرار بود به پيشنهاد كوفي عنان نماينده مشترك سازمان ملل و اتحاديه عرب در امور حل بحران سوريه با حضور كشورهاي دخيل در بحران سوريه برگزار شود اما درنهايت به بازيگران بينالمللي دخيل در بحران محدود شد و بازيگران منطقهاي از ايران گرفته تا عربستان و همچنين اردن و لبنان با توجه به اختلافات پيش آمده امكان حضور نيافتند كه اين موضوع در كنار غيبت نمايندگان دولت سوريه و مخالفان آن از خلأهاي اساسي نشست ژنو به شمار ميرود.
از اين رو نه دولت سوريه از مصوبات نشست ژنو استقبال كرد و نه گروههاي مسلح كه بيشترين نقش را در حملات تروريستي و ناامنيهاي سوريه برعهده دارند.
برخي از اين گروهها با صدور بيانيههايي از نشست ژنو به عنوان توطئه عليه خود ارزيابي كردند. گروه مخالف دولت سوريه موسوم به هيئت كل انقلاب اعلام كرد: نشست بينالمللي گروه كار براي سوريه در ژنو؛ توطئهاي براي نابودكردن انقلاب سوريه و روي كار آوردن نسخه جديدي از نظام اسد و موافق خواستههاي غربيها و روسيه است.
همين خط خبري و تبليغاتي در رسانههاي مرتبط به عربستان نيز دنبال شد. روزنامه الوطن چاپ عربستان نوشت: نشست گروه تماس درباره بحران سوريه در ژنو، صرفاً سهمخواهي طرفهاي مختلف غربي و روسيه از همديگر بود. در همين حال روزنامه الشرقالاوسط نوشت: در تغيير و تحولي جديد؛ گردانهاي الصحابه وابسته به ارتش آزاد سوريه از تشكيل گردان المقداد بن عمرو در دمشق براي حمايت از تظاهركنندگان خبر دادند.
همچنانكه ملاحظه ميشود بازيگران آشوبسازي كه با نشست ژنو درخصوص حل بحران از طريق تشكيل دولت انتقالي مخالفند كماكان به رويه قبلي خود درخصوص ادامه حملات تروريستي و خشونتها ادامه ميدهند كه اين امر طبعاً دولت سوريه را در مقام دفاع و پاسخگويي قرار ميدهد. از اين ديد توافق ژنو در صورت اجرا حداكثر ميتواند به نزديكي بازيگران بينالمللي دخيل دربحران سوريه و رام شدن عوامل مورد حمايت آنها در ميان اپوزيسيون سوريه منجر شود كه البته در اين زمينه نيز هر يك از بازيگران رقيب از روسيه و چين گرفته تا كشورهاي غربي تفسير و تعبير خاص خود را از نشست ژنو و بيانيه آن دارند.
نشست قاهره روز دوشنبه تقريباً به فاصله يك روز پس از پايان نشست ژنو با حضور حدود ۲۵۰ نفر از مخالفان دولت بشار و نمايندگان اتحاديه عرب آغاز به كار كرد. البته در اين نشست همه مخالفان حضور نيافتند و در واقع همان كساني كه در قبال نشست ژنو موضع منفي گرفتند همان مواضع را در قبال نشست قاهره نيز اتخاذ كردند و حتي ماهيت اپوزيسيون بودن شركتكنندگان در قاهره را نيز زيرسؤال بردند. چنانكه بسام جعاره سخنگوي ارتش به اصطلاح آزاد سوريه دوشنبه شب به شبكه العربيه گفت: برخي از شركتكنندگان در اجلاس قاهره نماينده مخالفان ملي هستند و برخي ديگر مخالفاني هستند كه در ساختمان اطلاعات سوريه ساخته و پرداخته شدهاند.
برهمين اساس ميتوان گفت كه نشست قاهره حتي اگر بتواند در بين شركتكنندگان در نشست به موفقيتي دست يابد باز از ايجاد انسجام و اتحاد بين همه مخالفان باز خواهد ماند و از اين لحاظ اين نشست ميتواند سرآغازي براي دور جديدي از شكافهاي داخلي ميان اپوزيسيون باشد و بدين ترتيب طرفدران و مخالفان توافق نشست ژنو درخصوص تشكيل دولت انتقالي را در برابر هم قرار ميدهد.
از آنچه گفته شد مشخص ميشود كه هيچ كدام از نشستهاي ژنو و قاهره همچنانكه نتوانستند به اهداف اعلامي خود جامه عمل بپوشانند در اجراي مصوبات خود نيز به طور كامل موفق نخواهند شد و اين نشستها حداكثر در نزديك كردن نسبي ديدگاههاي بازيگران بينالمللي رقيب و عوامل مورد حمايت آنها در ميان اپوزيسيون موفق خواهد بود.
عمدهترين مانع و چالش در هر دو حوزه از جانب گروههاي مسلح و تروريست است كه به نظر ميرسد از جانب عربستان و شخص بندربن سلطان حمايت و پشتيباني ميشوند.
