شهر بلاد شاپور که امروز در نقشه به نام دهدشت مشخص شده، واقع دراستان کهگیلویه و بویراحمد ازجمله شهرهای تاریخی است که به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استراتژیک مورد توجه سلجوقیان، صفویان و ساسانیان بود و آثار ارزشمندی از آن زمان را در خود جای داده است. اما انگار محبوبیتش دوامی نیاورد و بی توجهی به یادگار چندین ساله تاریخ، نقش ویرانی را بر پیشانی این شهر نشانده است!
آثار غارت زندیه هنوز پابرجاست!
دهدشت را تاریخیترین شهر استان کهگیلویه و بویراحمد و بسیاری از آثارش را متعلق به دوران صفویه می دانند. دورانی که این دیار رونقی دوباره گرفت و یادگار بسیاری ازآن به جا ماند. کاروانسرا با یکهزار و۲۰۰ متر مربع مساحت و ۴۹ حجره و ایوان یکی از اصلیترین بناهایی است که از زمان صفویه برجای مانده و مرمت ۱۷ساله اش هنوز تمام نشده است! بنا به یافته محققان، این شهر باستانی زمانی شهر بزرگی بوده که حدود ۲۰۰۰ خانه و مسجد و کاروانسرا در آن وجود داشته که در اواخر دوره صفویه به دلیل نا امن بودن راه های بازرگانی صدمه دید و در زمان هرج و مرج دوره زندیه غارت و ویران گردید. اما ظاهرا تخریب و نابودی ها ادامه دار شد و ویرانی ها از حد تخریب های زندیه هم گذشت. بازار سرپوشیده این محوطه به طول یک کیلومتر که تقریبا چیزی از آن باقی نمانده است، حمام کهیار در چند قدمی کاروانسرا و بنای امامزاده جابر از ساختمانهای تاریخی هستند که در همسایگی این کاروانسرا هر روز به انتظار اعتبار مینشینند تا شاید دست مرمتکاری تن نمورشان را بیاراید.
شهر نفت و تاریخ در اشغال احشام
کاروانسرا، مسجد جامع، بازار، تجارتخانه و دیگر آثار زیبایی از قبیل آب انبار، امامزاده ها، ارگ حکومتی و برج و باروها که زمانی توجه محققین و صاحب نظران آثار تاریخی را به خود جلب می کرد، حالا فقط نقش آغل و سرپناه نیمه خرابه ای برای احشام را داراست و دیگر هیچ. چند سال پیش بود که خبر تبدیل بلاد شاپور به مکانی برای استعمال مواد مخدر و چرای دام در برخی رسانه ها منتشر شد و دل دوستداران آثار تاریخی را لرزاند. آن روزها مسئولین قول حصارکشی و رسیدگی دادند و بعد از کاهش تب و تاب رسانه ها باز همه چیز به دست بی مسئولیتی سپرده شد. محوطه تاریخی کاروانسرای دهدشت از سال ۱۳۷۲ در دست مرمت است و گویا همچنان در انتظار اعتبار! بنا به گفته خداداد مزارعیان رئیس سازمان میراث فرهنگی هنری شهرستان کهگیلویه از سال ۱۳۶۹ اعتباراتی برای مرمت و بازسازی ابنیه تاریخی تخصیص داده شده و برخی بناها تا حدودی بازسازی شدند اما ظاهرا پس از اتمام بودجه، مسئولین دست از کار کشیدند و اهالی به خرابه و ویرانه ها خو کردند. وقتی خبری ازنظارت و توجه به بافت های سنگ و گچی ساختمان های این شهر نیست، تخریب این بناها و استفاده از مصالح ساختمانی آن توسط برخی افراد به یک معضل چند ساله تبدیل می شود. علاوه بر آن بنا به گفته مزارعیان صاحبان احشام این منطقه مالک زمین های محدوده بافت قدیمی شهر هستند و چون بودجه کافی برای خرید این زمینها وجود ندارد به دلیل داشتن احساس تملک این مناطق را چراگاه و آغل دام های خود کرده اند. شاید آن روز که شاپورساسانی بنای این شهر را نهاد تا آبادانی را به مردمانش هدیه دهد، گمان نمی کرد روزی زندگی از آن رخت بربندد و شاید اگر اردشیر بابکان می دانست که دیاری که یادگار تاریخ چندین ساله است روزی این چنین مورد بی مهری قرار می گیرد نام پسرش را بر آن نمی نهاد و آنجا را بلاد شاپور نمی خواند.
شهر شاهان در تصرف معتادان
یوسف یکی از ساکنین بلاد شاپور با گله مندی بسیار ازسازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان می گوید: اگر این بناهای تاریخی در شهر و استان دیگری بود، مسئولان آن با رسیدگی به این مکان ها و با جذب گردشگران داخلی و خارجی صنعت توریسم آنجا را رونق می بخشیدند و به افزایش سطح درآمد مردم کمک می کردند، اما متاسفانه در این شهر با وجود چنین آثار ارزشمندی نه خبری از اداره میراث فرهنگی هست و نه از توسعه گردشگری! حق با یوسف است. دیوارهای سنگی و سقف فرو ریخته کاروانسرا و حمام و برج و باروهای این شهر دیگر رنگ تاریخی برای اهالی اش ندارند. چرا که امروز آن ساختمان ها پناه و مامن معتادان و بی خانمان ها شده و نقطه ای کور و هراس انگیز برای شهروندان. بی دلیل نیست اگر آرزو کنند کاش هرگز این میراث کهن و نشان تمدن را نداشتند که اینک به دلیل بی توجهی مسئولان به بستری برای آلوده شدن جوانانشان تبدیل شود.
