جوان آنلاین: سیاستگذار به منظور تأمین امنیت شبکهای و جلوگیری از حملات نوین به زیرساختهای کشورمان در جنگ تحمیلی سوم، اقدام به مدیریت چگونگی دسترسی به اینترنت بینالملل کرده است و طبعاً نسبت به برخی مشاغل، دسترسیهایی محدود مدیریتشده ارائه شده است، اما معالأسف برخی سودجوییها منجر به رشد موضوعی به نام «اینترنت ویژه» شده است و درصدد جیببری از برخی مشترکان هستند، به طوری که آشکارا با مشترکان تماس گرفته میشود و با تهدید و تطمیع، آنها را مجبور به استفاده از این عارضه عفونی میکنند. گزارشهای میدانی و اظهارات برخی کاربران نیز از شکلگیری بازاری غیررسمی و بازار سیاه برای فروش این نوع دسترسی حکایت دارد که در آن، فعالسازی اینترنت ویژه برای کاربران عادی با دریافت مبالغ چند میلیون تومانی نیز انجام میشود. تاکنون توضیحات رسمی و شفافی درباره جزئیات اجرای طرح، نحوه فعالسازی، گروههای مشمول و سازوکار نظارت بر آن ارائه نشده است و همین مسئله، ابهامات و پرسشهایی را در افکار عمومی ایجاد کرده است.
طبق پیمایشی که سال گذشته درباره میزان تابآوری مردم در حوزههای مختلف انجام شد، کمترین میزان تابآوری مردم نه در حوزه آب و برق، بلکه در زمینه قطعی اینترنت بود که نشان میدهد دسترسی پایدار و باکیفیت به اینترنت، به یکی از نیازهای اصلی جامعه تبدیل شده است.
با وقوع جنگ تحمیلی سوم و ضرورت مدیریت دسترسی به اینترنت بینالملل به منظور جلوگیری از حملات سنگین نوین به زیرساختها و البته جمعآوری اطلاعات برای نقطهزنی، سیاستگذار به سمت کاهش آسیبها در این حوزه حرکت کرد و در همین راستا نسبت به برخی مشاغل به واسطه نیاز و حساسیتشان، دسترسی محدود به اینترنت بینالملل را در نظر گرفت، اما کاسبان زالوصفت که روزی از تحریم ارتزاق میکردند، از شرایط جنگی کشور نیز سوءاستفاده کرده و بساط کاسبی خود را بسط دادند.
در همین راستا، برخی اپراتورهای تلفن همراه با ارسال پیامکی به مشتریان خود از آنها خواستند اینترنت ویژه یا «اینترنت پرو» را فعال کنند.
این پیامکها و تماسها از سوی اپراتورهای تلفن همراه در حالی است که اینترنت پرو برای گروههای حرفهای از جمله شرکتها، استارتاپها، بازرگانان و نهادهای پژوهشی طراحی شده و دریافت آن مستلزم احراز هویت شغلی و طی مراحل اداری از طریق اپراتورهاست. اما عدم شفافسازی ارائه این سرویس، مردم را با مشکلاتی مواجه کرد، به طوری که ارسال پیامک یا تماس از سوی اپراتورهای همراه اول و ایرانسل، راه را برای کلاهبرداری جدید باز کرد.
در یک کلاهبرداری دیگر، برخی از خطهای تلفن ثابت با مشترکان تلفن همراه تماس میگیرند و خود را نماینده همراه اول معرفی میکنند و با این ترفند که سیمکارت شما نسل قدیمی است، مدعی میشوند برای ارتقای سرویس اینترنت از (فورجی) به (فایو جی) باید بستههای اینترنت جدید خریداری کنید. در ادامه پرداخت یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان را مطرح و اعلام میکنند بسته به آدرس منزل ارسال میشود و در ازای این مبلغ، پیشنهاد وسوسهانگیزی مطرح میکنند مبنی بر اینکه تا شش ماه نیازی نیست قبضی پرداخت کنید و بعد از شش ماه، مادامالعمر اینترنت شما نیمبها محاسبه میشود.
شاید این نوع تماسها را بتوان کلاهبرداری دانست، اما پیامکهایی که از سوی همراه اول یا ایرانسل ارسال شده، دیگر نمیشود سوءاستفاده یا کلاهبرداری دانست. به عنوان مثال، در پیامکی اپراتور همراه اول به مشترکان خود اعلام کرده است: «کاربر گرامی، شماره تلفن همراه شما برای فعالسازی اینترنت پرو تأیید شده است. برای دریافت لینک پرداخت اشتراک، لطفاً کد زیر را شمارهگیری کنید: ۱۰۳۲۷۵#. پس از شمارهگیری، لینک پرداخت برای شما پیامک خواهد شد. مبلغ اشتراک: ۱۹، ۸۰۰، ۰۰۰ ریال +۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده. به همراه ۵۰ گیگابایت اینترنت هدیه. توجه: به جز مبلغ اعلامشده، نیاز به پرداخت هیچ هزینه دیگری نمیباشد. - هر کد ملی فقط برای یک شماره تلفن همراه امکان فعالسازی اینترنت پرو را دارد.» این پیامها یا تماسهای تلفنی که در هفته اخیر به مشترکان ارسال شده است، نمیتواند خارج از اپراتورها باشد و باید از سوی مراجع قضایی پیگیری شود.
گزارشهای میدانی و اظهارات برخی کاربران از شکلگیری بازاری غیررسمی برای فروش این نوع دسترسی حکایت دارد؛ برخی کاربران اعلام کردهاند با وجود تأکید بر محدود بودن جامعه هدف این طرح، در برخی مراکز با دریافت مبالغی تا حدود ۷ میلیون تومان و ثبت اطلاعات کاربران عادی، امکان فعالسازی این نوع اینترنت فراهم شده است؛ موضوعی که شائبه شکلگیری بازار سیاه برای دسترسی به اینترنت پرو را پررنگتر کرده است. با وجود این تخلفات، تاکنون توضیحات رسمی و شفافی درباره جزئیات اجرای طرح، نحوه فعالسازی، گروههای مشمول و سازوکار نظارت بر آن ارائه نشده است و همین مسئله، ابهامات و پرسشهایی را در افکار عمومی ایجاد کرده است.
البته همراه اول در پاسخ به تماس خبرنگار «جوان» برای پیگیری مسئله، چنین موضوعی را تکذیب و با دریافت شمارهای که با کاربران تماس گرفته بود، وعده داد موضوع را پیگیری خواهد کرد.
پای قوه قضائیه به ماجرای اینترنت ویژه باز شد
گسترش اخبار مربوط به کلاهبرداریها و سودجوییها در فضای مجازی، سبب شد رئیس قوه قضائیه به دادستانی کل کشور و سازمان بازرسی کل کشور برای رسیدگی به گزارشهای مربوط به فساد و تبعیض در واگذاری اینترنت سفید و پرو، دستوراتی صادر کند. رئیس قوه قضائیه در این زمینه گفت: «وفق گزارشات واصله، در قضیه موسوم به اینترنت خطهای سفید یا اینترنت پرو، اتفاقاتی حادث شده که ضروری است دادستانی کل و سازمان بازرسی کل کشور با جدیت به این موضوع ورود کنند. قابل قبول نخواهد بود که افرادی فاقد صلاحیت یا عناصری سودجو از این بستر برای سوءاستفادههای مالی و... بهرهبرداری کنند و ما در راستای حقوق عامه، به این مقوله ورود خواهیم داشت.»
از سوی دیگر، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نیز در اطلاعیهای که به تازگی منتشر کرده، تأکید کرده است این نوع دسترسی با هدف تضمین پایداری ارتباطات، تنها برای کسبوکارها پیشبینی شده و مجوز آن به اپراتورهای ارتباطی ابلاغ شده است. رگولاتوری همچنین اعلام کرده است بررسیهای انجامشده نشان میدهد برخی اپراتورها از مفاد و چارچوبهای مصوبه مربوطه عدول کردهاند و تخلف آنها محرز شده است؛ بر همین اساس، گزارشهای مرتبط در حال جمعبندی بوده و برای طی مراحل قانونی به مراجع ذیصلاح ارائه خواهد شد. در این اطلاعیه همچنین بر تداوم نظارت بر عملکرد اپراتورها و برخورد با هرگونه ارائه خدمات خارج از ضوابط تأکید شده است.
از این رو به نظر میرسد در شرایط فعلی، شفافسازی درباره سازوکار اجرای طرح و همچنین نظارت دقیق و مستمر بر روند واگذاری آن، بیش از هر زمان دیگری ضروری است تا ضمن جلوگیری از شکلگیری بازار سیاه و سوءاستفادههای احتمالی، اجرای این دسترسی موقت تا زمان عادی شدن شرایط جنگی، خارج از چارچوبهای تعیینشده پیش نرود.
