جوان آنلاین: ۶۸ روز پس از عملیات «خشم حماسی» امریکا و ۳۰ روز پس از آتشبس این عملیات و دهها نوبت پس از هشدارهای دوباره آغاز جنگ و فرستادن ایران به عصر حجر و نابودی تمدن ایرانی و پاککردن ایران از روی نقشه و حالا ۲۵ ساعت پس از اعلام «پروژه آزادی» برای بازگشایی تنگههرمز، ترامپ و امریکا اعلام کردند که عملیات خشم حماسی پایان یافته و پروژه آزادی هم متوقف شده است. همزمان رسانههای امریکایی از نزدیکبودن یک تفاهم یکصفحهای میان ایران و امریکا خبر دادند که رسانههای ایران جزئیات آن را غیرواقعی و خواب و خیال و آرزوهای امریکا و بیشتر برای توجیه عقبنشینی ترامپ از اقدام خصمانه اخیر خود دانستند. امریکا دقیقاً از آغاز تجاوز تا حالا به در بسته زده است و هرچه پیشتر آمده، بیشتر عقب رفته است.
عملیات «پروژه آزادی» ترامپ که قرار بود با بازگشایی تنگه هرمز کشتیهای تجاری و نفتکشها را از این آبراه به سلامت عبور دهد، پس از واکنش قاطع ایران در همان ابتدای کار متوقف شد و طراحان آن طی کمتر از ۲۵ ساعت از مواضع خود عقبنشینی کردند. ترامپ با اعلام تعویق این ابتکار، مدعی شد این تصمیم در پی درخواست کشورهایی مانند پاکستان و برخی دولتهای دیگر اتخاذ شده است. همزمان، کاخ سفید نیز ادعا کرد که با ایران بر سر یک چارچوب کلی برای پایان دادن به درگیریها به توافق رسیده است ولی ایران تاکنون پاسخی به این پیشنهادها نداده و به زعم رئیسجمهور امریکا برای امضای یک توافق نهایی میان دو طرف «راه درازی» در پیش است. این اقدامات نشان میدهد که فشارهای واشینگتن نتوانسته در برابر تهران موفقیتی کسب کند و صلاح را در این دیده که در میز دیپلماسی از این بحران خودساخته رهایی یابد.
به گزارش «جوان»، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا که از آغاز تنشها با ایران طرحها و ابتکارات متعددی را مطرح و سپس از آنها عقبنشینی کرده بود، بار دیگر در پی ناکامی در پیشبرد برنامههای خود در برابر تهران، رویکرد خود را تغییر داد.
در پی مواضع و هشدارهای قاطع ایران و ناکامی امریکا در دستیابی به اهداف خود در عملیات به اصطلاح «پروژه آزادی»، ترامپ از تعلیق موقت این طرح خبر داد. ترامپ بامداد چهارشنبه در پستی در شبکه «تروثسوشال» نوشت که این تصمیم را بر اساس درخواست پاکستان و کشورهای دیگر گرفته است. او ادعا کرد که علت این تصمیم همچنین موفقیت نظامی چشمگیر در طول عملیات علیه ایران بوده است. وی گفت که همچنین علت دیگر این تصمیم، پیشرفت قابلتوجه در دستیابی به توافقی نهایی و جامع با نمایندگان ایران است. ترامپ اظهار کرد درحالی که تحریمها همچنان به طور کامل برقرار و لازمالاجرا خواهند بود، «پروژه آزادی» برای مدت کوتاهی تعلیق میشود تا امکان دستیابی و امضای توافق مورد بررسی قرار گیرد.
ادعای ترامپ درحالی مطرح میشود که این ابتکار که قرار بود از روز دوشنبه اجرایی شود، همان روز نخست با واکنش قاطع نیروهای مسلح ایران مواجه شد. به دنبال شلیک چندین موشک و پهپاد به ناوچههای امریکایی، که قصد ورود به خلیج فارس را داشتند، این پیام بهروشنی مخابره شد که هرگونه اقدام نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز با پاسخ سخت روبهرو خواهد شد. عقبنشینی ترامپ بیش از آنکه ناشی از درخواست کشورها یا مقدمهای برای توافق باشد به نظر میرسد نتیجه ناتوانی در پیشبرد طرح بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز بود، زیرا ادامه این طرح پرهیاهو میتوانست به اعتبار و جایگاه واشینگتن در میان کشورها آسیب بزند.
نخستوزیر پاکستان هم که میانجی مذاکرات ایران و امریکاست از موضع ترامپ برای توقف «پروژه آزادی» در تنگه هرمز تشکر کرد. شکست طرح ترامپ درحالی است که به گزارش نیویورکتایمز، حدود هزار و ۶۰۰ کشتی در شرایط خطرناک در تنگه هرمز گیر افتادهاند و تقریباً ۲۰ هزار دریانورد هنوز در آن هستند.
شکست پروژه آزادی
با وجود آنکه ترامپ بارها مدعی شده در صورت شکست مذاکرات با ایران، احتمال بازگشت به گزینه نظامی وجود دارد، برخی رسانههای غربی معتقدند عقبنشینیهای پیدرپی واشینگتن نشانهای از محدودیتها و ناتوانی در پیشبرد سیاستهای سختگیرانه علیه ایران است. خبرنگار والاستریتژورنال در واکنش به عقبنشینی ترامپ از «پروژه آزادی» در تنگه هرمز نوشت: «ترامپ نشان داد که از جنگ با ایران خسته شده است». ریچارد پیپ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو نیز با انتشار پیامی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس به تصمیم ترامپ نوشت: «ترامپ همین الان پروژه آزادی را دفن کرد. با حملات به نفت امارات، این پروژه از همان روز اول شکست خورد». شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از یک مقام ارشد نظامی اسرائیلی اذعان کرد که ایالات متحده قادر به حفاظت از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز نیست و علت تصمیم غیرمنتظره دونالد ترامپ برای تعلیق عملیات موسوم به «پروژه آزادی» پیامدهای امنیتی جدی آن بوده است.
ادعای توافق از سوی کاخ سفید
با وجود آنکه تاکنون هیچ بیانیه رسمی از سوی مقامات ایرانی درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات منتشر نشده است، مقامهای واشینگتن مدعیاند که در برخی حوزهها به توافقات اولیه دست یافتهاند. به گزارش آکسیوس، کاخ سفید روز چهارشنبه ادعا کرد که با ایران به یک توافق چارچوبی برای پایان دادن به جنگ رسیده است. به گفته مقامات امریکایی، هنوز توافقی حاصل نشده، اما این نزدیکترین مرحله به دستیابی به توافق از زمان آغاز جنگ است. بسیاری از شرایط ذکر شده در این یادداشت منوط به دستیابی به توافق نهایی است و احتمال جنگ مجدد یا وضعیت طولانیای که در آن جنگ متوقف شده، اما هیچ چیز واقعاً حل نشده را باقی میگذارد. به ادعای آکسیوس این توافقنامه ظرف ۴۸ ساعت آینده امضا میشود. دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا عصر دیروز در گفتگویی با شبکه PBS آن را منتشر کرد، گفت که احساس میکند توافق نزدیک است و حتی ممکن است قبل از سفر به چین امضا شود، اما در عین حال تهدید کرد که اگر توافق نشود «ما آنها را بمباران میکنیم»
العربیه به نقل از منابع پاکستانی توافقات احتمالی را تأیید کرد و نوشت: «ما پیشنویس توافقی داریم که اکثر بندهای آن مورد موافقت دو طرف است. براساس این گزارش، «پیشنویس توافق، جدول زمانی برای دورهای مذاکرات آینده را تعیین میکند. دو طرف به امضای توافقی اولیه برای پایان دادن به جنگ بسیار نزدیک شدهاند. دو طرف به آغاز یک فرآیند مذاکراتی که ممکن است ماهها طول بکشد، بسیار نزدیک شدهاند. پیشنویس توافق شامل آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران است.» آکسیوس مدعی است که ایران بر سر مدت تعلیق اورانیوم در حال مذاکره است و یک دوره ۱۲ تا ۱۵ ساله تعلیق را پذیرفته است در حالی که منابع ایرانی این را رؤیاپردازی خواندهاند. ترامپ دیروز در گفتوگو با PBS غنیسازی ۶۷/۳ ایران را هم رد کرد و گفت بخشی از توافق نیست.
بلومبرگ نیز در گزارشی نوشت: «ایران در حال بررسی یادداشت تفاهم امریکاست و انتظار میرود ظرف دو روز آینده از طریق میانجی پاکستانی پاسخ خود را ارسال کند». یک منبع مطلع ایرانی نیز گفت: «بهرغم ادعاهای رسانههای امریکایی درباره نزدیک شدن ایران و امریکا به یک توافق یک صفحهای نهایی برای پایان جنگ، ایران هنوز پاسخ رسمی به متن آخر امریکاییها که حاوی برخی بندهای غیرقابل قبول است نداده است».
با وجود ادعای کاخ سفید و خوشبینی طرف پاکستانی، ترامپ به نیویورکپست گفته است: «هنوز خیلی زود است برای اینکه توافق صلح را با ایران امضا کنیم». ترامپ گفت: «با فرض اینکه ایران موافقت کند آنچه را که بر سر آن توافق شده است واگذار کند، عملیات «خشم حماسی» به پایان خواهد رسید و محاصره بسیار مؤثر اجازه خواهد داد که تنگه هرمز برای همه، از جمله ایران باز باشد. اگر آنها موافقت نکنند، بمباران شروع میشود و متأسفانه، در سطح و شدتی بسیار بالاتر از قبل خواهد بود.»
ادعای ترامپ برای بازگشت به مسیر جنگ، درحالی مطرح میشود که مقامات سیاسی و امنیتی ایران بارها هشدار دادهاند در صورت تکرار اقدامات خصمانه، پاسخهای قاطعتری به طرف مقابل داده خواهد شد و گوشهای از آن را در ماجرای بازگشایی تنگه هرمز در روزهای اخیر شاهد بودیم. در مقابل، برخی گزارشهای رسانهای در امریکا حاکی از آن است که این کشور با محدودیتهایی از جمله کاهش ذخایر موشکهای رهگیر مواجه است و جایگزینی این تجهیزات نیز زمانبر خواهد بود. علاوه بر این، فشارهای داخلی و بینالمللی بر دولت ترامپ نیز برای توقف درگیریها و کنترل افزایش قیمت انرژی در حال افزایش است که ادامه جنگافروزی را دشوار میکند.
دیپلماسی در پکن
ایران همزمان با آمادگی برای مقابله با هرگونه سناریوی نظامی، برای کاهش تنشها از طریق دیپلماسی نیز توجه ویژه دارد. سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران که به چین سفر کرده است دیروز پس از دیدار با همتای چینی خود گفت: «با وزیر خارجه چین دیداری سازنده داشتم. دو طرف بار دیگر بر حق ایران برای اعمال حاکمیت و کرامت ملی تأکید کردند. طرف ایرانی از پیشنهاد چهاربندی چین برای حفظ و تقویت صلح و ثبات در منطقه قدردانی کرد.»
وانگ یی نیز گفت که موضع اصولی چین مخالفت با توسل به زور و تداوم این جنگ غیرقانونی است که پیامدها و عواقب خسارتبار آن نه تنها برای ایران بلکه علیه همه کشورها و ملتهای منطقه و جهان بوده است. چینیها هم گفتهاند که دیدار عراقچی با شی را ابزار فشار بر تهران نمیکنند.
وزیر خارجه چین با اشاره به طرح «چهار مادهای» شی جینپینگ، رئیسجمهور این کشور بر حمایت قاطع پکن از مسیر دیپلماسی تأکید کرد. این طرح بر آتشبس فوری، گفتوگو، احترام به حاکمیت کشورها و ایجاد صلح پایدار استوار است. سخنگوی وزارت خارجه چین نیز گفت: «چین به تلاش برای کاهش تنش در تنگه هرمز ادامه خواهد داد و ایمنی کشتیها و خدمه چینی در آنجا را حفظ خواهد کرد.» عراقچی همزمان با سفر به چین، تلفنی از پکن با همتای سعودی خود گفتوگو کرد.
