شنیدهها حاکی از این است كه تأخير دولت در ارائه اساسنامه جدید این وزارتخانه و نارضایتی از طرح فعلی به این دلیل است که رئیس مجمع شرکت ملی نفت، وزیر نفت خواهد بود نه رئیسجمهور؛ همین دلیل کافی بود تا دولتها به ویژه دولت نهم و دهم رغبت چندانی برای به هم زدن وضعیت فعلی نداشته باشند، به همین دلیل روز گذشته بهارستان به شور نشست و کلیات و جزئیاتی را تصویب کرد که برای دولت چندان خوشایند نبود.
در آغاز بررسی کلیات این طرح نورالله حیدری دستنائی نماینده اردل و فارسان در مخالفت با کلیات این طرح گفت: در طرح تهیه شده قانون وزارت نفت هیچ جایگاهی برای کشور ما در بورس جهانی نفت دیده نشده است. ما در بسترسازی برای کشف نفت و گاز در میادین مشترک با کشورهای همسایه دچار مشکل هستیم. میزان برداشت آنها ۱۰ برابر ماست و این رقم خیلی نگران کننده است.
حسن نوروزی نماینده رباط کریم بلافاصله در موافقت با کلیات این طرح گفت: طرح تهیه شده تکلیف مشخصی برای امور اجرایی، سرمایهگذاری و نظارتی در حوزه نفت دارد، همچنین در باب سرمایهگذاری و امورمنابع انسانی، علمی و فناوری، سازوکار مناسبی برای مدیریت در صنعت نفت در نظر گرفته است، همچنین در باره صندوق بازنشستگی و تامین اموال منقول و غیر منقول نيز مواردی مشخص شده است و باید به تصویب برسد.
علی اصغر یوسف نژاد نماینده ساری هم از در مخالفت وارد شد و گفت: باید دید آیا در عرصه دیپلماسی انرژی کشور که جنبه سیاسی و برون مرزی دارد، سایر دستگاهها و دولت نسبت به اجرایی شدن این طرح توافق دارند یا خیر. زوایای کارشناسی این موضوع باید به صورت لایحه به مجلس میآمد، نه اینکه طرح برای آن تهیه شود. اساسنامه شرکتهای تابعه نفت باید به تصویب میرسید اما هنوز به تصویب نرسیده و این طرح از کنار آن عبور کرده است.
یوسف نژاد گفت: جنبه نظارتی مجلس کجا رفته؟ اگر در این طرح دولت همکاری نکند مجلس چه خواهد کرد. ما با این طرح به جایی نخواهیم رسید. حسن کامران نماینده اصفهان هم به عنوان موافق گفت: از آقای یوسفنژاد بعید است. شما که سابقه مجلس دارید چرا این حرف را میزنید. هر دولتی که آمد برای اساسنامه عزا گرفتیم. از دوره چهارم روضه اساسنامه را بارها خواندیم اما نفتیها حریف شدند. اینکه پشت پرده چه بود خدا میداند، اینکه میگویید چرا نظارت ضعیف است، حرف درستی است. اگر نظارت ضعیف نبود تأکید میکردیم قانون را اجرا کنند، ممکن است این قانون هم اجرا نشود باید آسیب شناسی کرد چرا اجرا نمیشود، وقتی روغن مالی میشویم نظارتمان هم ضعیف میشود!
پس از سخنان نمایندگان موافق و مخالف، نماینده دولت که برای مخالفت با کلیات این طرح در صحن مجلس حضور داشت، طی سخنانی گفت: دولت با کلیات این طرح مخالف است از جمله دلایل مخالفت هم جنبههای مختلف فنی، اقتصادی، بینالمللی و تولید نفت است که تهیه طرح یا لایحه نسبت به آن نیازمند نگاه کلان دولت به این صنعت است.
سیدابراهیم ابراهیمی معاونت امور تقنینی دولت افزود: پیچیدگیهای قانون نفت موجب شده که چندین دولت نتوانند اساسنامه شرکتهای ملی نفت و قانون شرکت نفت را تکمیل و ارائه کنند.
وی گفت: اگر این موضوع از طرف دولت و با نگاه جامع و کامل و با در نظر گرفتن نقش همه دستگاهها باشد، مطمئنا به نفع نظام و صنعت نفت خواهد بود. نظام تصمیم گیری در صنعت نفت فراتر از یک وزارتخانه است. درطرحی که تهیه شده عجله و ناپختگی دیده میشود. عدم توجه به پیچیدگیهای صنعت نفت باعث شده این طرح خیلی فوری تهیه شود.
نماینده دولت گفت: مواد گنجانده شده در طرح مواد خوبی است اما در کلیات نیازمند بازنگری مجدد است. تداخل وظیفه بین دستگاههای اجرایی را در طرح مشاهده میکنیم به صورتی که تداخل وظایف بین وزارت نیرو و خارجه و همچنین وزارتخانههای علوم، بازرگانی و نفت مشکل را مضاعف میکند.
وی ادامه داد: بحث دیگر مربوط به دیپلماسی خارجی است که در این طرح نقشی برای وزارت خارجه در نظر گرفته نشده و مغفول مانده است. معتقدیم اگر در این طرح بازنگری شود و به صورت لایحه از طرف دولت و با نگاه جامع به صنعت نفت تنظیم شود، مناسب تر است. وی از نمایندگان خواست به کلیات این لایحه رأی ندهند. با وجود مخالفت دولت این طرح در نهایت با ۱۲۴ رأی موافق، ۱۸ رأی مخالف و ۱۶ رأی ممتنع به تصویب مجلس رسید.
تعیين وظایف و اختیارات وزارت نفت، نمایندگی وزارت نفت از طرف حکومت برای حق حاکمیت و مالکیت عمومی بر ذخایر نفتی و همکاری نهادهای امنیتی و نظامی برای حفاظت از تأسیسات وزارت نفت از مهمترین موادی بود که به تصویب مجلس رسید.
