عراق بعد از جنگ براي هر عراقي ناامن شده و اين ناامني بيشتر گريبانگير زنان و دختران اين سرزمين است چراكه در عراق نيز همانند هر جاي ديگر دنيا ناامني در وهله اول بلاي جان زنان جامعه ميشود. «مادران سرزمين جنگ» مستندي است به كارگرداني محمدحسين قاسمي كه مصاحبهمحور به بررسي وضع زنان عراق پس از جنگ پرداخته است.
چه روندي طي شد تا به مستند «مادران سرزمين جنگ» رسيديد؟
جنگ در هر صورت ضد حقوق بشر است و بيشتر از هر چيزي ضد زنان است و بيش از مردان امنيت خاطر آنان را تحت تأثير قرار ميدهد. با چنين پيش فرضي زنان نيز در برابر فجايعي كه روزانه در عراق صورت ميگيرد، آسيبپذيرترين قشر جامعه محسوب ميشوند. اين سوژه از مجموعهاي تحت عنوان «كبوتر سفيدم كجاست؟» كه در آن پيامدهاي اشغال عراق را بررسي كرده بودم، برداشت شد و به دليل حساس بودن موضوع پروسه توليد فيلم را با همكاري سلمان ابوطالبي و به تهيهكنندگي ابوذر پورمحمدي از نيمههاي سال ۸۹ آغاز كرديم.
براي توليد فيلم تحقيقات چگونه صورت گرفت و از نظر شما چه ويژگياي در ريتم اين مستند وجود دارد؟
براي ساخت اين مستند كوتاه به سراغ زنان عراقي با شغلهاي متفاوت همچون زنان خانهدار، شاغل، ژورناليست و حتي تكديگر رفتيم و با محدوديتها و سختيها و دستگيريهاي بسيار، اين مستند مصاحبهمحور را فيلمبرداري كرديم. فيلم كوتاه «مادران سرزمين جنگ» بسترساز انديشه يك جامعه است و درصدد نشان دادن اين است كه آنها بدون داشتن فرصت شغلي، بدون كمك از سوي اقوامي كه خود فقيرند و بدون حمايت نظام تأمين اجتماعي كشور، تلاش روزانهشان براي تدارك لقمه ناني براي سفره و تأمين بهاي سرپناه و تحصيل و درمان است، حتي گاهي نيز تنها انتخاب آنان بيرون كشيدن پسران جوان خود از مدرسه و فرستادن آنان به خيابانها براي كسب چند دينار براي خانواده است. در نتيجه اين نسل آينده خواهد بود كه قيمت شرايط سخت كنوني را پرداخت خواهد كرد. از ويژگيهاي هر فيلم مستند ميتوان به رئال بودن موضوع اشاره كرد كه دو نقش آسيبشناسي يا تبليغ را به دوش ميكشد و اين امر اهميت مستند را نسبت به توليدات تلويزيوني متمايز ميكند.
به عنوان فردي كه وضعيت زنان عراق را از ابتدا تا پايان جنگ مورد بررسي قرار دادهايد، بفرماييد اين قشر از جامعه با چه مشكلاتي دست و پنجه نرم ميكنند؟
از زمان حمله امريكا به عراق، با توجه به مشكلاتي همچون ناامني، غم نان و ارعاب(تروريسم) جنسي كه با تعصبات مذهبي مضاعف شده، زنان را از حقوقشان در عرصه عمومي زندگي محروم كرده است چراكه بعد از جنگ مشكلات اقتصادي آمار طلاق را نيز بالا برده است در حالي كه اين مسائل و اخبار انعكاس داده نميشود و بررسي و موشكافي اين مسائل نيز باعث دستگيري و اخراج تيم فيلمبرداري توسط نيروهاي واسطه با انگليسي و بريتانياييها بود، اين گوشهاي پنهان از رنج بيدليلي است كه از پيامدهاي تحميلي حمله به عراق ناشي شده كه در فيلم كوتاه «مادران سرزمين جنگ» به تصوير كشيده شده است.
از پروسه توليد فيلم مستند «مادران سرزمين جنگ» و همكاران بگوييد؟
فيلم كوتاه «مادران سرزمين جنگ» با مشاوره محققاني همچون حسن ميرزايي، عدنان محقق و داوود كياني و تهيهكنندگي ابوذر پور محمدي در هشت شهر بصره، نجف، بغداد، كربلا و... به تصوير كشيده شد و بعد از مستنداتي همچون كبوترسفيدم كجاست؟ آروم بگير عراق، گمشده در غبار و روزهاي سرد زمستان در دبيرخانه جايزه بزرگ شهيد آويني ثبت شد و اكنون اين مستند در بيست و هشتمين جشنواره بينالمللي فيلم كوتاه تهران در صف داوري آثار قرار گرفته است.
از مشكلات توليد فيلم مستند و به طور خاص «مادران سرزمين جنگ» بگوييد؟
محدوديت مهمترين مشكل مستندسازان است چراكه اگر در مستند «مادران سرزمين جنگ» محدوديتها كمتر بود، راحتتر ميتوانستيم به اين سوژه خاص و آسيبشناسي وضعيت زنان عراق بپردازيم. از اينرو مستند بسترساز انديشه يك جامعه است، بنابراين متوليان فرهنگي بايد به اين مقوله بها داده و با برنامهريزي بلندمدت سعي در بهبود روند رخوتانگيز فيلم مستند در ايران كنند.
