مسعود دانشمنش | اين كتاب كه «تبسم دوست» نام دارد، به راز پيوند عميق و شيوه برقراري ارتباط حضرت امام(ره) با مردم با استفاده از قدرت بياني و ظرفيت زباني پرداخته و در اين مقوله به لطايف و مطايبات به كار رفته در سخنرانيهاي ايشان توجه ويژهاي داشته است.
اسماعيل اميني، نويسنده و شاعر كه شيريني و رواني از ويژگيهاي آثار اوست، چند سال به نگارش اين كتاب همت گماشته و از منظري تازه به شخصيت امام راحل(ره) پرداخته است كه در صورت انتشار بدون شك اثري خواندني، آموزنده و شاخص خواهد بود. بخشهايي از اين كتاب در قالب يك مقاله چند سال پيش در يكي از نشريات تخصصي منتشر شده بود كه همان موقع مورد توجه و تحسين اهل قلم قرار گرفت و اين مسئله، علاوه بر آشنايي با آثار قبلي اميني، گواه ما براي تأكيد بر خوب بودن اين اثر است.
مؤسسه تنظيم آثار امام خميني(ره) به منظور جمعآوري و نشر آثار رهبر كبير انقلاب و كتب تخصصي در باب شخصيت و آرمانهاي بزرگمرد عرصه جهاد و دانايي تشكيل شده است و مشخص نيست كتاب «تبسم دوست» كه ميتواند در معرفي و شناخت ابعاد مختلف و ظرايف شخصيت گرانمايه حضرت امام(ره) نقش داشته باشد، به چه علت چهار سال در اين مؤسسه معطل مانده است.
امام خميني(ره) در ميان خواص
و نخبگان استثنا بودند
نويسنده كتاب، خود در اينباره ميگويد: كتاب «تبسم دوست» را وقتي به مؤسسه تنظيم آثار امام خميني(ره) سپردم، از آن استقبال خوبي كردند، اما دليل عدمانتشار آن مشخص نشد. من ميخواستم ارتباط حضرت امام(ره) با مردم را نشان بدهم؛ با اينكه ايشان از اقشار فرهيخته و نخبگان هستند، به راحتي ميتوانند با مردم ارتباط برقرار كنند. در حالي كه يكي از مشكلات اجتماعي ما در طول دوران پس از مشروطه همين بوده كه نخبگان و اقشار فرهيخته ما زبان گفتوگو با مردم را نميتوانستند پيدا كنند. براي من جالب بود بدانم امام(ره) چطور از حكايات، كنايات، اصطلاحات و تمثيلات طنز كه در زبان مردم هست، براي ايجاد صميميت و حتي گاهي شكستن و تلطيف فضاي دشوار مبارزه استفاده كردهاند.
به گفته اميني كتاب «تبسم دوست» ۲۵۰ صفحه دارد كه همه مطالب آن مبتني بر سخنرانيهاي امام خميني(ره) است چراكه مخاطبان سخنرانيهاي ايشان، عموم مردم بودند. زمينه و شرايط تاريخي، اسناد و تاريخ سخنرانيهاي رهبر فقيد انقلاب در كتاب «تبسم دوست» لحاظ شده است و در بعضي قسمتها پاورقيهايي نيز دارد كه ميتواند براي نسل جوان كه با برخي از آن وقايع آشنا نيستند و مستقيم امام (ره) را نديدهاند، مفيد باشد.
نويسنده اين كتاب ميگويد: نكته جالبي كه در جريان تحقيق براي اين كتاب به آن دست پيدا كردم اين بود كه هر چه شرايط دشوارتر بوده، بسامد طنز در كلام امام (ره) بيشتر ديده ميشود. در روزگار اختناق شديد سلطنتي، امام (ره) با آرامش دستگاه سركوب شاه را به سخره ميگيرد و بعد كه دوره پيروزي و آرامش است، ايشان به عنوان رهبر انقلاب طنز در كلامشان كمتر شده و باز در دوره جنگ و محاصره اقتصادي به وسيله طنز دشمن را تحقير ميكند.
بررسي كتابهاي تخصصي
۲ هفته تا ۲ ماه طول ميكشد
اما مدير انتشارات مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره) در پاسخ به سؤال «جوان» درباره آثار تأليفي در اين مؤسسه ميگويد: وقتي يك اثر ميخواهد چاپ شود ابتدا به حوزههاي تخصصي ارجاع داده ميشود. گاهي آثاري به عنوان پژوهش از فردي گرفته ميشود تا در آرشيو اطلاعات و پژوهشهاي ما براي استفاده محققين، پژوهشگران و رسانهها باشد.
مجيد زمانپور ميافزايد: فرآيند بررسي كتابهاي تخصصي بين دو هفته تا دو ماه بايد طول بكشد.
وي در پاسخ به اين پرسش كه چرا كتاب «تبسم دوست» چهار سال در آن مؤسسه مانده، ميگويد: بايد بررسي شود كتاب به كدام حوزه تخصصي تحويل داده شده است و آخرين نتايج از حوزه مربوطه پيگيري شود.
انبارمان پر از كتاب است!
به همين منظور با عبدالجبار كاكايي مسئول واحد ادبيات مؤسسه تنظيم تماس گرفتيم كه كتاب «تبسم دوست» به اين حوزه تحويل داده شده است. كاكايي در اين خصوص عنوان ميكند: مؤسسه بعضي تأليفات را به عنوان پژوهشهاي تحقيقاتي ميخرد اما انتشار آن بستگي به تصميم مؤسسه دارد.
«تبسم دوست» نيز به عنوان يك اثر پژوهشي خريداري شده و حقوق مؤلف نيز پرداخت شده است. در مورد اين كتاب تمايل به چاپ هست، اما شرايط و اقتضائاتي آن را به تأخير انداخته است.
كاكايي در پاسخ به اينكه اين شرايط و اقتضائات چيست، ميگويد: آخرين چيزي كه به ما گفتند اين بود كه امكان دارد اين كتابها بازار نداشته باشد و روي دستمان بماند(!)، انبارمان پر از كتاب است!
وي ميگويد: «تبسم دوست» كتاب بسيار خوبي است و خود من خيلي مصر بودم چاپ شود، اما وظيفه واحد ادبيات اين است كه اينگونه آثار را شناسايي و پيشنهاد كند. چاپ و انتشار آن در اختيار انتشارات مؤسسه است.
به هر حال اميدواريم كتابهايي از اين دست كه در شناخت جوانان نسل سوم و چهارم انقلاب از خصوصيات معمار كبير نظام جمهوري اسلامي ايران نقش تعيينكنندهاي دارد و مطالبه جدي جامعه فرهنگي و متعهد ماست، با توجه بيشتر مسئولان امر و ناشران، فارغ از پيچ و خمهاي اداري و سهلانگاريها به دست مخاطبان برسد.
كدام انبار؟!
اما اينكه مسئولان مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره) در زمانهاي كه بيشتر كتابها با تيراژ ۳ هزاري منتشر ميشوند و اتفاقاً بيشتر كتابها در فروش مشكل دارند ولي با اين حال چرخه توليد و نشر و توزيع كتاب ادامه دارد. براي كتابي درباره حضرت امام(ره) چنين بهانهاي بياورند و از دغدغه فروش آن سخن بگويند يا اينكه نگران انبار باشند، نكته عجيبي است، بايد از ايشان پرسيد كدام انبار؟! و اين انبار شما كجاست كه ديگر جا ندارد. آيا كتابي درباره بنيانگذار انقلاب ايران در اين مملكت بايد به دليل پر بودن انبار از چاپ محروم شود؟!
