در پي اعلام خبر تهيهكنندگي يك تلهفيلم توسط نيوشا ضيغمي يكي از بازيگران سينما، آن هم براي شبكه اول كه به عنوان شبكه ملي شناخته شده كه پوشش آنتن آن تقريباً كل كشور را در بر ميگيرد، اين سؤال به ذهن خطور ميكند كه آيا تهيهكنندگي حرفهاي است بيتخصص كه هر كسي قادر به انجام آن خواهد بود؟ يا مديران سيما جايگاه تهيهكننده را آنقدرها كه بايد جدي نميگيرند كه بخواهند در انتخاب تهيهكننده وسواس به خرج بدهند و احتمال سوم هم آنكه خانم ضيغمي بعد از بازي در چند فيلم معمولي و عامهپسند داراي توانايي فني در حد تهيهكنندگي شده است.
با نگاهي به سياهه افرادي كه طي چند ساله اخير وارد جرگه تهيهكنندگي شدهاند، به مشاغل گوناگوني برميخوريم، از فيلمبردار، كارگردان، صدابردار و بازيگر گرفته تا راننده و پيمانكار شهرداري. گويا تهيهكننده شدن مزه خاصي دارد كه اين همه خواهان پيدا كرده است.
دستهچك داشته باشي كافي است
براي اينكه ببينيم چه كساني شايستگي و تخصص لازم براي تهيهكنندگي را دارند به سراغ يكي از افراد باسابقه در اين زمينه رفتيم، مجيد اوجي يكي از تهيهكنندگان قديمي سيما در پاسخ به ما از طنز تلخي استفاده كرده است. به گفته وي براي تهيهكننده شدن در مرحله اول داشتن دسته چك كافي است، البته لازم نيست حتماً در آن پولي باشد بعد هم براي حفظ جنبه مديريت و پرستيژ هنري، يك كيف سامسونت به دست بگيرد، در آخر هم يك دفتر[محل كار] داشته باشند و اگر دفتر نداشت دفترچه كافي است.
اوجي معتقد است: علت اينكه هركس به راحتي وارد عرصه تهيهكنندگي سيما ميشود، داشتن دوست و آشنا در صدا و سيما و مطبوعات است، به طوري كه توسط دوستانش فيلمي را ميگيرد و مطبوعات هم از آن تعريف و تمجيد ميكنند.
كاوه افضلي ديگر تهيهكننده سيماست كه از وضع فعلي تهيهكنندگي دل خوشي ندارد، او در پاسخ به سؤال ما گفت: متأسفانه تهيهكنندگي در ايران با فعاليت اصلي آن مطابقت ندارد، يك تهيهكننده بايد از همه چيز سينما سر دربياورد، از نظارت بر فيلمنامه، انتخاب كارگرداني كه بتواند به طور صحيح كار را انجام دهد، پيدا كردن عوامل مناسب كه در كنار هم فيلم را به خوبي از كار دربياورند. به گفته افضلي تهيهكننده بايد از فيلمبرداري، كارگرداني، صداگذاري و تمام مشاغلي كه در توليد فيلم دخيل هستند سررشته داشته باشد، البته منظور اين نيست كه تمامي آن كارها را خودش انجام دهد، اما مثلاً الفباي كارگرداني را بداند. اما چرا بيشتر ديده ميشود كه عوامل مرتبط يا غيرمرتبط با فيلمسازي، شانس خود را در تهيهكنندگي امتحان ميكنند، ولي كمتر ديده ميشود كه تهيهكنندهاي بيايد و كاري غير از تهيهكنندگي را انتخاب كند.
افضلي دليل اين كار را جايگاه تهيهكننده درتوليد فيلم ميداند و ميگويد: تهيهكننده در رأس يك گروه فيلمسازي است و به همين دليل كمتر تمايل دارد جايگاه خود را تنزل داده و به كارهاي ديگر بپردازد. اين در رأس بودن از آن مسائلي است كه نميتوان از كنار آن به سادگي گذشت، مزه خاصي كه در رياست هست در كمتر موضوعي ديده ميشود، شايد هم سر و دست شكستنها هم ريشه در همين امر داشته باشد.
آيا مرد كهن بودن الزامي است؟
يك ضربالمثل فارسي است كه موضوعيت خوبي براي بحث ما دارد و قضيهاش برميگردد به كار در مزرعه و خرمنكوبي، داستان تهيهكنندگي در سيما هم داستان مزرعه شده، اما اينكه مرد كهن بودن در اين عرصه تا چه حدي مدنظر مديران سيماست جاي سؤال پيدا ميكند. در زماني كه براي انجام كارهايي به مراتب سادهتر، پركردن رزومه و داشتن سوابق لازم است، چگونه ميشود كه براي عدهاي هيچ ضابطهاي نميتواند جلوي رابطه بگيرد و به لطف مديران ميتوان راهي را كه عدهاي يك عمر صرف رفتنش ميكنند، يك شبه طي كرد، البته آشي كه توسط اين آشپزهاي نخبه پخته خواهد شد حتماً خوردني خواهد بود. ما كه عادت كردهايم بنا به سليقه دوستان مدير، فتيله انتظارات خودمان را پايين بياوريم.
