ميتوان گفت نقدها و نظرات بيان شده در اين برنامه را تا به حال در هيچ كدام از توليدات از اين دست، نديده بوديم.
بيخوابي رهبر درباره مشكلات فرهنگي
شهريار بحراني در اين برنامه قسمتهايي از بيانات مقام معظم رهبري را تقرير كرد كه نشاندهنده توجه خاص ايشان به مسائل فرهنگي به ويژه حوزه سينما در حد كارشناسي تخصصي موضوعات بود. بحراني در ادامه به نقل قول ۱۷ سال پيش رهبر اشاره داشت كه ايشان فرمودهاند: «من مشكلي در بحثهاي جامعهشناسي، سياست، اقتصاد و... نميبينم و ما در اين مباحث پيروز ميشويم اما شبها از بابت مشكلات فرهنگي، خوابم نميبرد.»
بحراني با انتقاد از توجه نكردن به رهنمودهاي مقام معظم رهبري، بسياري از معضلات فعلي از جمله فتنه دو سال پيش را ناشي از اين امر دانست. وي همچنين با اشاره به بيانات رهبري پيرامون پرهيز از رفتارهاي قبيلهاي و اينكه اين رفتار، اسلامى نيست، انقلابى نيست ولي همهگير و فراگير شده، خواستار اصلاح تفكرات فعلي براساس آموزههاي ديني و قرآني شد. رفتاري كه شايد بسياري از نهادهاي اجرايي و حتي هنري گرفتار آن باشند، از جمله آثار اين نوع رفتارها را ميتوان در وقايع چند روز اخير «خانه سينما» ديد.
فيلمسازان خوابيده را بايد بيدار كرد
شرايط فعلي و مصرف زده شدن قشر متوسط و مرفه جامعه يكي ديگر از مباحث اين برنامه بود. كارگردان «ملك سليمان» با تحليل وضع فعلي جامعه گفت: «بايد يك كم آدمهاي خواب را تكان بدهيم و به آنها بگوييم بابا بيدار شويد! ما داريم به سمت يك سقوط و بحران بزرگ پيش ميرويم. ما اگر خودمان را بيدار نكنيم، دشمن به ما ضربه ميزند و در آستانه فتنههاي ديگري قرار ميگيريم و هر مسئله كوچكي در كشور، براي ما فتنه ميشود و مشكل پيدا ميكنيم.»
بحراني با بيان اينكه خيلي از فيلمسازان نگاه و مبناي فكريشان نظريههاي غربي است، گفت: مبناي فرهنگ تفكر صحيحي است كه تبديل به اعتقادات بشود. اين اعتقادات به اصطلاح قرآني، بايد به قلب انسان وارد شود و به زبان و رفتار انسان بيايد تا وارد فيلم ما بشود. فيلمساز اگر خودش اعتقادات درستي نداشته باشد چطور ميتواند دست بقيه را هم بگيرد؟ خودش تاريك و گمراه باشد، گيج باشد و نداند، نگاه غربي داشته باشد، چگونه ميتواند اين كار را بكند؟ اين خيلي بد است كه نخبگان ما و بزرگان سينما فقط به غرب نگاه ميكنند.
در ادامه مسعود فراستي هم با گرم شدن بحثها وارد برنامه شد و با انتقاد از وضعيت فعلي جامعه و ارزش حاكم بر آن گفت: «بايد جامعه، از اين جامعه مصرف زده كه شبها در خيابانها شوي ماشينهاي آخرين سيستم صد ميليوني به بالا به چشم ميخورد، تغيير يابد. در اين جامعه اگر كسي بخواهد همان جور زندگي كند كه قبلاً ميكرد، او اصلاً از جامعه اوت ميشود.»
تغيير سبك زندگي بر نگرش
و ديدگاه فيلمسازان
يكي ديگر از نكاتي كه در اين برنامه به آن اشاره شد، بحث تغيير ديدگاهها و آرمانهايي بود كه زماني ارزشهاي غالب جامعه را تشكيل ميداد، اينكه امروز چرا ديگر فيلم جنگي خوب نداريم يا اصولاً چيزي به نام فيلم جنگي نداريم، زماني يكي از پرمخاطبترين آثار سينمايي را فيلمهاي جنگي تشكيل ميدادند، بسياري از كارگردانان صاحبنام امروز در اين ژانر فعاليت ميكردند و آثار ماندگاري نيز خلق كردهاند. به گفته بحراني و فراستي علت اصلي ساخته نشدن فيلمهاي موفقي در سطح فيلمهاي «ديدهبان»، «هور در آتش» يا «سفر به چذابه» تغيير نگرش كارگردان و فاصله گرفتن از گذشته خود است. اگر امروز كارگردانان نميتوانند حتي در حد تكرار نمونههاي موفق گذشته ظاهر شوند، كمبود امكانات و ندادن تسهيلات نيست، نبود ارزشهايي است كه روزي فيلمساز به آنها معتقد بود و براساس آن فيلم ميساخت.
از دلايلي كه تأثير فيلمهاي ساخته شده پيرامون دفاع مقدس را كاهش ميدهد، اغراق و افسانهسازي است؛ موضوعي كه فراستي به درستي به آن اشاره كرد، بايد تخيل در فيلمسازي جنگ ممنوع شده و فقط حقايق آن دوره بازگو شود. بحراني نيز پيشنهادي مبني بر فيلمسازي براساس عملياتهاي بزرگ طول جنگ مانند والفجر۸ يا عمليات فتح خرمشهر مطرح كرد. فراستي نيز با انتقاد از برخي فيلمسازان داخلي كه فيلمهايي ضد جنگ ساختهاند، گفت: «آقايان معتقدند كه روشنفكر يعني اينكه ضد جنگ باشد و متوجه اين نيستند كه در جنگ تحميلي، ضدجنگ بودن به شدت ارتجاعي است. ما مخالف كدام جنگ هستيم؟ من نميفهمم! واقعيت اين است كه ما مخالف جنگ تجاوزگرانهايم و موافق جنگ دفاعي. اگر فيلمسازي اين بحث را نفهمد و با صداي بلند پز روشنفكري بگيرد، به شدت راه باطل و عقبافتادهاي رفته است.»
بيشك برنامه هفت جمعه شب را ميتوان يك استثنا دانست، چيزي كه سالها منتظر آن بوديم؛ نقدي آگاهانه از روند حركتي سينماي دفاع مقدس، توجه نكردن به ارزشها و فيلمسازي بر مبناي المانهاي هاليوودي، نگاه به غرب، نصب العين قرار دادن جشنواره هايي مانند اسكار و اينكه دل خيليها با امريكاست، تغيير در طرز تفكر كارگرداناني كه روزي ارزشيساز بودند و اينكه چرا ديگر فيلمهاي ماندگاري در عرصه دفاع مقدس نداريم.
