اين توصيف كوتاهي است كه گهگاه با مطالعه برخي از بولتنها و نشريات داخلي به ذهن ميرسد. «نشريه داخلي» همانگونه كه از نامش پيداست، نشريهاي است كه از سوي يك سازمان يا مؤسسه براي انعكاس اخبار و رويدادهاي مرتبط با آن سازمان منتشر ميشود اما گاه اين نشريات از چنين چارچوب و تعريفي خارج ميشوند كه البته چندان هم بيهزينه نيست و باعث صرف هزينههاي فراوان در آن سازمان ميشود.
نشريه داخلي تعريف دارد
«عباس اسدي» استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي در تعريف كاركردهاي چنين نشرياتي به خبرنگار جوان ميگويد:« اين نشريات رايگان هستند و توزيع بيروني ندارند اما چون بعضي از نشريههاي درونسازماني با بودجههاي هنگفت سازماني تهيه و چاپ ميشوند، تنها حالت تبليغاتي دارند و به خاطر محتواي تبليغاتي شان، كيفيت چاپ و كاغذ به عنوان چاشني جذب خواننده به آن اضافه ميشود.»
اسدي در حالي از صرف هزينههاي گزاف براي چاپ و نشر برخي نشريات داخلي تبليغاتي در برخي سازمانها سخن ميگويد كه در سالي كه به نام «جهاد اقتصادي» نامگذاري شده، سازمانها و مسئولان موظف به رعايت و به كارگيري طرحهاي ابتكاري براي صرفهجويي و جلوگيري از صرف هزينههاي بيمورد هستند اما آيا در عمل چنين اتفاقي رخ ميدهد؟
شبكهاي با هنر ۳۵۰ ميليوني
«شبكه هنر» نشريهاي وزين است كه از سوي «حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي» در قطع معمول مجلات و به شكل «دوهفتهنامه» منتشر ميشود. نشريه در ۱۳۰ صفحه منتشر ميشود؛ با كاغذ و كيفيت چاپي كه مخاطب را به ياد نشريات تبليغاتي گرانقيمتي مياندازد كه عمدتاً با قيمتي بالاي ۳هزار تومان قابل تهيه است. كادر رسمي نشريه ۳۰ نفر است كه در كنار گروه زيادي از نويسندگان «حق التحريري» انتشار اين مجله را به عهده دارند اما با همه اينها روي جلد نشريه اين عبارت درج شده است:«نشريه داخلي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي!»
طبق شنيدهها نشريه داخلي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي در شمارگاني حدود ۵ هزار نسخه به چاپ رسيده و به صورت رايگان توزيع ميشود. علاوه بر هنرمندان مرتبط با حوزه هنري، برخي از سازمانها، نهادها و نشريات نيز مخاطب نشريه هستند. اين نشريه در حالي هر دو هفته يك بار از سوي حوزه هنري منتشر ميشود كه در قانون مطبوعات براي نشريات داخلي و درون سازماني تعريف مشخصي ارائه شده كه با مقوله استفاده نادرست از بيتالمال و اسراف از سوي سازمانهاي دولتي هماهنگي ندارد. كافي است شمارگان اين نشريه براي يك سال را در عدد فرضي ۳ هزار تومان ـ به عنوان حداقل هزينه انتشار اين نشريه ـ ضرب كنيد تا متوجه شويد انتشار چنين نشريهاي سالانه بيش از ۳۵۰ ميليون تومان براي حوزه هنري آب ميخورد!
رقمي كه با آن ميتوان گروههاي تئاتري فراواني را سر و سامان داد، به نويسندگان مختلفي براي انتشار كتاب كمك كرد، از هنرمندان زيادي حمايت كرد يا حتي به از سرگيري انتشار برخي مجلات تخصصي اين حوزه كه از مدتها پيش چاپ آنها متوقف شده، كمك كرد.
اين اتفاق در حالي رخ ميدهد كه حوزه هنري داراي چندين سايت و خبرگزاري و نيز يك روابط عمومي گسترده براي انتشار و پوشش اخبار خود در رسانهها است. وقتي با «حبيب ايل بيگي» مدير روابط عمومي حوزه هنري در اين زمينه گفتوگو ميكنم، ميگويد: «نشريه شبكه هنر با نگاه داخلي اصلاً تهيه نميشود. گاهي وقتها حتي ميتوانند از ما اشكال بگيرند كه اين نشريه داخلي نيست. درست است كه اين نشريه داخلي نيست اما رويكرد ما در انتشار اين نشريه معرفي فعاليتهاي حوزه هنري است.»
يكي ديگر از مشكلات چنين نشرياتي انتشار متعدد تصاوير مديران اين مجموعه در قالب چنين نشرياتي است. در شماره آخر «شبكه هنر» هفت عكس مدير حوزه هنري به چشم ميخورد كه در بخشهاي مختلف مجله با خبرهاي مختلف منتشر شده است. ايل بيگي با اشاره به اينكه «روابط عمومي حوزه هنري نشريه داخلي اين سازمان را آسيب شناسي كرده و در تازهترين شمارهاش كمتر چهره مديران ديده ميشود ميگويد: «تلاش كرديم كه معرفي فعاليتهاي حوزه با حداقل حضور مديران باشد. شمارههاي قبلي مصاحبهمحور بود. ما بايد در اين نشريه فعاليتهاي حوزه را معرفي كنيم و بخشي از اين معرفي ناچاراً از سوي مديران اين بخشها انجام ميشود. درباره حوزه هنري اين را هم بايد گفت كه بخش عمدهاي از مديرانش هنرمند هستند و ما با آنها به عنوان هنرمند گفت و گو كرديم هر چند كه سمت آنها در پايان گفت و گوهايشان درج شده است!»
ايل بيگي در پاسخ به اين سؤال كه آيا نميتوان به جاي صرف اين هزينه ها، فعاليتهاي حوزه هنري را در فضاي مجازي معرفي كرد هم اعتقاد دارد كه بايد كمكم دوره نشريات و چاپ تمام شود ولي هنوز اين حوزه به نشريات استناد ميكند چراكه استفاده از اينترنت هنوز فراگير نشده است.
صرفهجويي تدبير ميخواهد
در فضاي كنوني كشورمان سازمانها و بخشهايي هم هستند كه با وجود برخورداري از بودجه فراوان به سبك و سياق حوزه هنري نشريه داخلي منتشر نميكنند. بانكهاي خصوصي كه در سالهاي گذشته بر تعدادشان هم افزوده شده، يكي از اين نمونه هاست كه به رغم امكانات مالي خوب و نيز محتواي خوب و در عين حال كيفيتي همسو با اهداف سال جهاد اقتصادي، در كاغذهايي عادي و معمولي منتشر ميشوند. در فضاي فرهنگ و هنر نيز برخي از اين نشريات به چشم ميخورند.
نشريه داخلي «پارسه» متعلق به سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي از جمله نشريههاي درون سازماني است كه با كيفيتي متوسط از نظر كاغذ و چاپ به خوانندگان خاص و عام عرضه ميشود.
«محسن طالع زاري» مدير روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي در پاسخ به سؤال جوان در خصوص اين نشريه داخلي و نشريات داخلي ساير سازمانها ميگويد:«از ديد من داشتن يك نشريه داخلي با محتواي خوب در سازمانها ضروري است. اگر كار ضروري باشد بايد برايش هزينه هم كرد ولي بايد اين هزينه به حداقل ممكن برسد و اسرافي در اين مسير صورت نگيرد، مثلاً استفاده از كاغذ گلاسه يا رنگي كردن صفحات ضرورتي ندارد. اين تدبير مديران را ميخواهد كه هم نشريهاي را توليد كنند كه كيفيتش خوب باشد و مورد استقبال كارمندان قرار بگيرد و در عين حال هزينهها را براي چاپ و نشر آن به حداقل ممكن برساند.»
