از روی خوش دهلی نو به خط لوله صلح خبری نشد؛ هند "تاپی" را در دستور کار خود قرار داده است. 18 سال از ناز و عشوه های مقامات ارشد هندوستان برای واردات گاز از ایران گذشت اما ثمره آن به این نقطه ختم شد که به جای خرید انرژی آینده جهان از تهران، نگاه ها به عشق آباد ختم شود. ختمی که به باور بیشتر مقتصدان انرژی بین المللی تا کمتر از ده سال آینده، لب های گزیده شده و پشیمانی را برای هندی ها به بارخواهد آورد.
روزهای پایانی تابستان همین امسال بود که مقامات 4 کشور ترکمنستان،پاکستان،افغانستان و هندوستان دور یک میز حلقه زده و امضاهایشان را برای ساخت خط لوله ای به طول یک هزار و 680 کیلومتر خرج کردند. خط لوله ای که قرار است گاز ترکمن ها را از کوه ها و بیابان های افغانستان عبور داده و پس از رسیدن به پاکستان از طریق خط لوله ای به دست هندی ها برسد.چیزی شبیه به خط لوله صلح اما به علاوه افغانستان.
رساندن گاز دولت آباد به شرق آسیا با خط لوله ای که گذرش از مناطق نا امن می افتد بسیار سخت به نظر می رسد ولی نکته ای که در این میان، تحلیل ها را به سوی اجرایی شدن سوق می دهد حمایت جدی روسیه از تاپی است.
روس ها که پیشتر برای جلوگیری از ورود ایران به بازارگاز اروپا به ایرانی ها قول اده بودند تا بیشترین همکاری را برای اجرای خط لوله صلح و شرق آسیا داشته باشند تفاهمنامه ای را نیز با طرفین صلح امضا کرد تا تضمین کند حمایت خود را از طرح ویژه صادرات دارنده دومین ذخائرگازی جهان.
اما در یک چرخش تامل برانگیز بود که کرملین دست خود را پشت پروژه دیگری به نام ترانسافغان یا تاپی گذاشت. این پروژه که قرار است سالانه بیش از ۳۳ میلیارد مترمکعب گاز در سال به شرق آسیا برساند تهدیدی جدی برای ایران به شمار می رود که امکان دارد فرصت های اصلی بازارهای جهانی را بسوزاند.
به باور برخی از کارشناسان روس، خط لولهی ترانسافغان یا تاپی در قیاس با خط لولهی موسوم به صلح ایران- پاکستان- هند صرفه کمتری دارد چه از نظر تجهیزات و چه از نگاه امنیتی.
مهم ترین شاخصه صادرات پایدار و مطلوب گاز تامین امنیت خط لوله است. با توجه به نا امن بودن افغانستان و پاکستان و حضور نیروهای تندرویی همچون طالبان و القاعده موفقیت چنین طرحی بسیار بعید است.
بحث احداث خط لولهی ترانس افغان و یا تاپی از زمان طالبان مطرح بوده و تابه حال به دلیل عدم وجود ثبات در افغانستان و پاکستان اجرا نشده است. به همین دلیل است که گاز پروم اعلام کرده اگر قراراست این شرکت از طرح تاپی حمایت کند، امنیت آن را نیز تامین خواهد کرد.
رقیب بزرگ ایران در عرصه گاز روسیه است که بزرگترین تولید کننده و صادر کننده گاز در جهان است و امکان حضور ایران در اروپا را نمی دهد زیرا به بازیگری بلامنازع در عرصه گاز اروپا تبدیل شده و علاقه مند نیست رقیبی چون ایران (بیشتر از لحاظ نظری و نه عملی) را در کنار خود داشته باشد.
از این رو هدایت ایران به سوی شرق با شرکایی نامطمئن، بی ثبات و فقیر، سبب دور کردن رقیب خواهد شد. روس ها برای دور کردن ایران از بازار غرب، بازار شرق را برای ایران کنار گذاشت اما در عمل از تمامی ابزار بهره می گیرد تا شرق را هم از ایران دور کند و یکه تاز گاز جهان باقی بماند. برای کشوری که ذخایر تریلیون متر مکعبی اش جایگاه ویژه ای به آن بخشیده است راضی کننده نیست که با برگ روسیه بازی کرده و درآخر هم دستش از تمامی بازارها کوتاه بماند. خیلی ها به تاپی امیدوار نیستند ولی این که روس ها در هرجا که حرف از صادرات گاز است حضور دارند. به عبارتی دیگر همواره پای روسیه در میان است.
