به بهانه 16 آذر، روز دانشجو، خبرنگار ایسنا در نشستی با چند تن از اعضای سازمان بسیج اساتید، به بررسی نقش فعالیتهای دانشجویی در جامعه ایران، نحوه مدیریت دانشگاههای کشور و بازخوانی پیامهای 16 آذر 1332 پرداخت.
در این نشست، پرویز تاجیک استاد دانشگاه تهران و مسوول مرکز بسیج اساتید این دانشگاه به همراه علیرضا چناری معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در گفتوگو با خبرنگار سیاسی دانشجویان ایران(ایسنا) به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
16 آذر نشان داد دانشجو بیدار و زنده است و فرمایشی کار نمیکند
دکتر پرویز تاجیک در ابتدای این نشست با اشاره به پیامهای واقعه 16 آذر سال 32 اظهار کرد: یکی از پیامهایی که 16 آذر داشت این بود که نشان داد دانشجو همیشه بیدار و زنده است و هیچگاه فرمایشی کار نمیکند.
این استاد دانشگاه به شهادت سه دانشجو (قندچی، شریعت رضوی، بزرگنیا) در جریان 16 آذر 32 اشاره کرد و گفت: این سه دانشجو نماد دانشجویان کل کشور بودند و برای آنکه مخالفت خود را نسبت به ورود رییسجمهور جنایتکار آمریکا به کشور نشان دهند، بااین مساله مقابله کردند و رژیم آن زمان نیز به عنوان نماد ستمگری و ظلم شروع به سرکوب آنها کرد.
وی یادآور شد: مکتب ما مکتب شهادت است و حرفی را که ما با خون میزنیم با خیلی چیزهای دیگر نمیتوان زد و یکی از چیزهایی که قطعا به هدر نمیرود همین خون است. ما میبینیم که امام حسین(ع) عزیزترین افراد و نزدیکان خود را به عرصه شهادت میبرد ولی در عین حال تنها راه مقابله با آن رژیم طاغوتی و ظالم زمانه همین بود که حقانیت خود را برای تمام تاریخ ثابت کنند و به نظر من آن سه دانشجو هم از همین مساله الگو گرفتند تا با خون خود حقانیت خود را ثابت کنند.
تاجیک ادامه داد: در آن زمان امکان تهیه اسلحه نبوده و اگر هم چنین امکانی وجود داشت، آنها را به دولتهای بیگانه متصل می کردند و بنابراین نتیجه معکوس میداد، پس آنها بهترین راه را انتخاب کردند و موفق هم شدند؛ چراکه نتایج مثبت بسیاری داشت که یکی از آنها بیداری مردم بود که در روند رسیدن به پیروزی انقلاب تاثیرگذار شد.
رویکرد یک جوان دانشجو، مطالبهگری و آرمانخواهی است
همچنین دکتر علیرضا چناری، معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن با اشاره به تاثیرات و پیامهای 16 آذر گفت: اگر به جنبه روانشناختی، جامعه شناختی و رویکرد فلسفی حاکم بر فضای دانشگاهها نگاه کنیم، میبینیم که رویکرد یک جوان دانشجو، مطالبهگری و آرمانخواهی است. اگر این روحیه پرسشگری، آرمانخواهی و عزتطلبی برای رسیدن به اعتلا، با آرمانهای برگرفته شده از مکتب حسینی و رویکرد انقلاب ارزشی حاکم بر اندیشههای پیامبر مکرم اسلام و دین مبین اسلام ممذوج شود، میتواند طلیعه ارزشمداری را ایجاد کند تا بتواند برای جامعه خود منشاء اثر باشد و ارزش افزوده ایجاد کند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: ما معتقدیم که جوان میتواند در این رویکرد پیشگام و طلایهدار بسیاری از حرکتهایی باشد که شاید در سنین بالاتر با روحیه همراه با محافظهکاری مواجه شود، ولی جوان مطالبهگر است. در آن سالهایی که 16 آذر حادث شد، اندیشهها و بیداری آرام آرام داشت در فضای دانشجویی شکل میگرفت و به دلیل جنایتهای نیکسون، جوانان دانشجو با راهپیمایی و تظاهرات مخالفت خود را نسبت به سفر وی به ایران اعلام کرد و این حرکت با حمله ایادی رژیم پهلوی مواجه شد و در نهایت با تیراندازیهایی که انجام شد، سه نفر از جوانان دانشجویی آن سالها به شهادت رسیدند و نماد دانشجویی آرمانخواه و استقلالطلب شدند.
وی با اشاره به اینکه «مقام معظم رهبری دانشجویان را افسران جبهه جنگ نرم نامیدهاند»، اظهار کرد: این رسالت برای دانشجویان رسالت بسیار سنگینی است؛ چراکه مدیران، اساتید و نخبگان آینده کشور ما همین جوانان دانشجو هستند که مثالهای دیگری از نقش همین قشر را میتوان در برهههای مختلف از جمله دفاع مقدس و عرصه سازندگی مشاهده کرد.
دانشجویان از مردم عقب افتادهاند
در ادامه، تاجیک به نقش تاثیرگذار فعالیتهای دانشجویی در جامعه اشاره کرد و در عین حال گفت: باتوجه به اینکه عمده مردم ما از آگاهی سطح بالایی برخوردار هستند، جامعه ما قوام قابل قبولی پیدا کرده است. از جنبه مردم، خوشبختانه و از جنبه دانشجویان، متاسفانه دانشجویان از مردم عقب افتادهاند. بسیاری اوقات مردمآگاهی دارند و میتوانند که باید به دنبال رهبری خود باشند و ملعبه دست خیلیها قرار نگیرند، ولی متاسفانه دانشجویان به این آگاهی نرسیدهاند.
این عضو بسیج اساتید یادآور شد: شاهد هستیم که در بسیاری از مسایل که پس از انقلاب رخ داد، خیلی از مطالبی که توسط دانشجویان عنوان میشود آن چیزی نیست که واقعیت دارد و شاید به این خاطر باشد که در یک برهه از زمان خود را از توده جدا دیدند و توده مردم از اینها جلو افتاد. این مساله را خیلی از روشنفکران ما مطرح کردند و برای نمونه مرحوم دکتر شریعتی از جمله کسانی بود که همیشه عنوان میکرد که جوانان ما از توده عقبافتادهاند.
وی در تشریح این مساله اظهار کرد: توده به عنوان یک امت همیشه به دنبال یک امام بودهاند و امام به دلیل بینش سیاسی، مکتبی و دینی خود همیشه موجب شده است که این توده به راه درستی بروند. متاسفانه قشر روشنفکر ما از جمله دانشجویان، به خاطر اینکه خود را تافته جدا بافتهای از جامعه میدیدند، در برخی مواقع رهبری را همراهی نکردند و درست در همین زمانها شاهد بودیم که کشور ما دچار بحرانهایی میشد و یکی از نمونههای آن، انتخابات اخیر بود، ولی مردم ما با اعتمادی که به رهبر خود دارند، اجازه ندادند که این انحرافات به سر منزل مقصود برسد.
تاجیک با بیان اینکه «مدتی است که قشرهایی از دانشجویان تقریبا به این درک رسیدهاند که راه درست کدام و راه غلط کدام است» تصریح کرد: اینطور نیست که به فرض چون منِ نوعی دانشجو هستم، پس خیلی خوب فکر میکنم و دیگران چون دانشجو نیستند، منطق آنها محکوم به شکست باشد. خیلی از افرادی که در جامعه هستند، زمانی دانشجو بودهاند و خیلی از مسایل را پشتسر گذاشتهاند و در واقع هم زمان دانشجویی و هم تجربیات بعد از آن را دیدهاند.
اگر شور دانشجویی را با شعور دینی و سیاسی همراه کنیم پیروز خواهیم بود
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم شور دانشجویی را با شعور دینی و سیاسی همراه کنیم و دانشجو فقط احساس مطالبه صرف نداشته باشد، بلکه مطالبات همراه با منطق باشد آن وقت پیروز خواهیم بود و در غیر این صورت فقط برنامههایی انجام میشود ولی آنچه که مقصود اصلی 16 آذر بوده است، در این میان گم میشود.
جوانباوری، جوانیاوری، جوانداوری و جوانراهبری
به گزارش ایسنا در ادامه، چناری با ابراز موافقت و مخالفت با بخشهایی از صحبتهای تاجیک، گفت: من با قسمتی از صحبتهای جناب آقای دکتر تاجیک موافقم ولی در مورد برخی از آنها احساس میکنم که ذهن و عقیده من کامل نشده است. زمانی که امام(ره) در سال 1342 فرمودند جوانان و سربازان من در گهواره هستند، همان جوانها آرام آرام جنبشهای دانشجویی و خیابانی را شکل دادند و با برگزاری نشستهای مختلف و تکثیر اعلامیهها و نوارهای صوتی سخنرانیهای امام(ره) فعالیت میکردند و طلایهدار این حرکت، دانشجویان بودند روشنفکران دینی نظیر شهید مطهری و دکتر شریعتی نیز نقش موثری داشتند.
وی با اشاره به اینکه «طلایهدار اصلی و امام این امت، امام خمینی(ره) بودند» افزود: در پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی نقش دانشجو و دانشگاه بسیار تاثیرگذار بوده است، چنانکه در کتاب دانشگاه و دانشگاهیان از نظر امام خمینی(ره) میبینیم که امام نقش تاثیرگذاری را برای دانشجویان و دانشگاهیان تبیین فرمودهاند. ایشان در وصیتنامه سیاسی الهی خود نیز برای دانشجویان و دانشگاه نقشآفرینی بسیار موثری را ترسیم کردهاند. پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی نیز همین قشر در شکلگیری بسیاری از نهادهای انقلابی مثل جهاد سازندگی و خاستگاههایی که انقلاب نیازمند آنها بود موثر بودند.
این استاد دانشگاه یادآور شد: امام(ره) چهار مولفه را متجلی کردند، چهار مولفه ارزشمندی که هنوز هم جوانان مورد اعتماد امام(ره) آنها را راهبری میکنند. این چهار مولفه، جوانباوری، جوانیاوری، جوانداوری و جوانراهبری است.
وی در تشریح مفهوم این چهار مولفه اظهار کرد: جوانباوری این بود که امام(ره) جوانها اعتماد کردند. مدیران زمان حضرت امام(ره) را ببینید، فرماندهان ارشد سپاه و فرماندهان نظامی جبههها، مدیران داخل کشور اغلب از بین جوانان و اغلب بین 19 تا 27 سال بودند. البته برخی از آقایانی که امروز به نفعشان نیست که میزهای خود را رها کنند و دوران بازنشستگی خود را سپری کنند، میگویند آن زمان دوره بحران بود در حالی که اینطور نیست، بلکه دورانی بود که این جوانان تحصیلات خود را به اتمام رسانده بودند و میتوانستند محصول و خروجی ارائه دهند.
چناری افزود: امام(ره) همچنین جوان یاوری کردند؛ یعنی اینکه با جوانان همراهی و همگامی کردند و به آنها خط فکری و بصیرت میدادند. جوانداوری نیز به این معنی است که امام(ره) اجازه قضاوت کردن به جوانان میدادند. در نهایت نیز جوان راهبری اتفاق افتاد به طوری که کشتی نظام مقدس جمهوری اسلامی هنوز هم به دست فرزندان مکتب خمینی اداره میشود. رهبر فرزانه انقلاب و بسیاری از مدیران این کشور کسانی هستند که زمان مدیریت امام(ره) به جامعه معرفی شدند.
وی با تاکید بر اینکه «راه امام(ره) راه ما و هدف او هدف ماست» تصریح کرد: این همان راه و هدفی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز به آن عشق میورزند و ما هم همین راه را دنبال میکنیم. بر همین اساس میبینیم که رهبر انقلاب جلسات متعددی با جوانان برگزار میکنند و احساس نزدیکی خود را به آنها القاء میکنند، در حسینیه امام خمینی(ره) نمایشگاه میگذارند و جوانها فناوریهای خود را به نمایش در میآورند و همچنین بحث دهه عدالت و توسعه را مطرح میکنند و به نقشه جامع علمی کشور ایمان دارند.
نقش دانشگاهیان به عنوان گروههای مرجع و قابل احترام جامعه، پررنگتر از اقشار دیگر است
معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن ادامه داد: هر کجا که حرکت میکنیم میبینیم که به نوعی نقش دانشجو، دانشگاه و به طور کلی نقش دانشگاهیان به عنوان گروههای مرجع و قابل احترام جامعه، پررنگتر از اقشار دیگر است در واقع خوراک فکری ایجاد کردن و اعطای آن به جامعه توسط گروه مرجع و قابل احترام جامعه یعنی دانشجو و دانشگاهیان صورت میگیرد.
اگر جوانان و دانشجویان را امربهمعروف نکنند، اینها خوراک فکری خود را از رسانهها میگیرند
چناری با اشاره به اینکه «در همین عرصه جوانانی حضور دارند که تلاش و کوشش میکنند و پرسشگر هستند» افزود: بسیاری از کسانی که امروز در ردههای مدیریتی به جامعه خدمات ارائه میکنند، اگر به گذشته آنها نگاه کنیم، میبینیم همان جوانهایی هستند که در زمان مبارزه با رژیم ستمشاهی اعلامیه توزیع میکردند و در دوران دفاع مقدس نیز تلاشهای شبانهروزی داشتند. باید روحیه پرسشگری در جوانان و دانشجویان بالا برود و عرصه باز باشد تا خود را تخلیه کنند. اگر فقط نهی از منکر انجام شود و جوانان و دانشجویان را امر به معروف نکنند، اینها خوراک فکری خود را از رسانهها میگیرند؛ یعنی از کسانی که امروز دنبال استحاله فرهنگی و عریان زدگی فرهنگی جوانان ما هستند.
خروجی جنگ فرهنگی، آدم متحرک تفکر مکتبی است که از پنتاگون تغذیه فکری میشود
وی تاکید کرد: اگر ما عرصه را برای جوانان باز کنیم، این رسانهها و بیگانگان از این فرصت استفاده میکنند و پذیرش فرهنگی جوانان ما را بالا میبرند. در جبهه جنگ سخت، عدهای رفتند شهید و جانباز شدند تا امروز ما سرپا بایستیم و از کشور خود دفاع کنیم ولی در جبهه جنگ نرم مساله متفاوت است. خروجی جنگ فرهنگی، انسان معتاد یا جوانی است که عریانزدگی فکری دارد و به دنبال "ایسم"های شیطانپرستی است و فرقههای الحادی را ترویج میکند، یعنی عملا آدم متحرک تفکر مکتبی است که از پنتاگون آمریکا تغذیه فکری میشود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه «باید جوانان خود را درک کنیم» گفت: ما باید برای جوانان جایگاه فکری ایجاد کنیم و آنها را دریابیم و اندیشه امام(ره) مبنی بر جوان باوری، جوان یاوری، جوان داوری و جوان راهبری را زنده کنیم. همچنین باید به معنای واقعی کلمه به فرمایشات مقام معظم رهبری ایمان داشته باشیم. ولایتمداری یعنی اینکه به فرمایشات مقام معظم رهبری التزام عملی داشته باشیم.
چناری به برخی دستاوردهای کشورمان توسط جوانان و دانشجویان اشاره کرد و افزود: بومی ساختن انرژی هستهیی توسط همین جوانان دانشجویی بود که شبانهروز زحمت کشیدند. سلولهای بنیادی و پیشرفتهای مختلف در این زمینه نیز توسط جوانان و اساتید حاضر در پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی انجام شد. بسیاری از دستاوردها و موفقیتها نظیر پرتاب سفینه، توسط همین اساتید بسیجی و نخبه ما بدست آمد و این نشان دهنده روحیه جهادی و تفکر و روحیه بسیجی است.
وی افزود: به فرموده مقام معظم رهبری، بسیجی یعنی علی(ع) که تمام وجودش وقف اسلام بود. بسیجی کسی است که دوست دارد پرچم کشورش در اهتزاز باشد و دلش برای ایران اسلامی میتپد. با این ایده و تفکر، تمام ملت ایران بسیجی هستند و ما باید دست به دست هم دهیم به مهر و میهن خویش را کنیم آباد.
هرگاه دانشجو و بسیجی خود را از بقیه جدا دانست همه شکست میخوریم
در ادامه، تاجیک نسبت به برخی اظهارات چناری ابراز مخالفت و خاطرنشان کرد: من نسبت به بخشهایی از صحبتهای دکتر چناری اعتراض دارم؛ چراکه ایشان سه مقوله را با یکدیگر خلط کردند، یعنی جوان، دانشجو و دانشگاهی را عملا یکی دانستند، در حالی که الزاما هر جوان دانشجو و هر فرد دانشگاهی، دانشجو نیست. زمانی که در اوایل انقلاب دانشجویان همراه بقیه مردم به راهبری انقلاب اعتماد کردند، با کمک همه پیروز شدند.
وی یادآور شد: پیام امام برای تاسیس جهاد، قل انما اعظکم بواحده ان تقوموا لله مثنی و فرادی، بود یعنی همه با هم؛ در واقع امام(ره) نفرمودند فقط دانشجویان یا فقط قشر جوان، بلکه فرمودند همه با هم. بنابراین هرگاه همه با هم بودیم و ید واحده شدیم پیروز میشویم ولی هرگاه دانشجوی دانشگاهی و بسیجی خود را از بقیه جدا دانست همه شکست میخوریم.
این استاد دانشگاه همچنین اظهار کرد: در مثالهایی که دکتر چناری مطرح کردند، مثلا در بحث سلولهای بنیادی که توسط عزیزان ما در جهاد دانشگاهی انجام شده است، درصد کمی از آنها دانشجو بودند، البته همگی دانشگاهی بودند، ولی الزاما دانشجو نبودند. مثلا ما هم زمانی دانشجو بودیم و الان قشر دانشگاهی هستیم ولی دانشجو نیستیم.
تاجیک، دانشجویان را همچون دیگر اقشار جامعه، متاثر از تبلیغات دانست و گفت: برای مثال اگر وضعیت دختران در بدو ورود به دانشگاه و ترمهای بعدی را مقایسه کنید، میبینید که این وضعیت کاملا متفاوت است. بنابراین دانشجویان نیز مثل بقیه جامعه رنگ تبلیغات را میگیرند و این ناشی از کم کاری ماست.
مطالبهگری خوب است و باید به طور منطقی به مطالبات پاسخ داد
به گزارش ایسنا چناری در ادامه به اشاره به اینکه «مطالبهگری خوب است و باید به طور منطقی به مطالبات پاسخ داد» اظهار کرد: اینطور نیست که بگوییم دانشجو یا هر قشر دیگری چون مطالبه دارد پس حق با اوست. ما هم از دانشجویان مطالبه داریم و باید ببینیم کدام منطقی است و پاسخ مثبت به آن بدهیم وگرنه به صرف اینکه شعار بدهیم کار درست نمیشود. دانشجو باید حرف خود را بزند ولی حرف باید منطقی باشد. چرا دانشجو به لحاظ رعایت حجاب، 70 درصد وارد دانشگاه میشود و 30 درصد خارج میشود؟ اگر منِ نوعی باعث این مساله شدهام، دانشجو باید از من مطالبه کند.
عمده مطالبات دانشجویان سیاسی است
مسوول مرکز بسیج اساتید دانشگاه تهران ادامه داد: چرا مطالبات دانشجویان فقط سیاسی است؟ مگر خدا ما را خلق کرده است فقط به این دلیل که سیاسی شویم؟ خداوند میفرماید من جن و انس را آفریدم که من را عبادت کنند. هدف از آفرینش تکامل است و تکامل هم با عبادت انجام میشود.
وی به این پرسش که آیا واقعا مطالبات دانشجویان سیاسی است یا بخش سیاسی مطالبات آنها بیشتر به چشم میآید؟ پاسخ داد: عمده مطالبات دانشجویان سیاسی است؛ چراکه اگر مطالبات فرهنگی باشد، طرف مقابل هم از او مطالبه خواهد داشت. البته دانشجویان هم قشرهایی مختلفی هستند ...
اگر فقط نظر خود را به این معطوف کنیم که دانشجو چه میخواهد، حتما شکست خوردهایم
به گزارش ایسنا چناری با قطع صحبتهای تاجیک، خطاب به وی گفت: به عنوان یک استاد پیشکسوت تصور نمیکنید کسانی که دندان تیز کردهاند تا به امنیت ملی و استقلال کشور ضربه وارد کنند، امروز میخواهند جوان و دانشجوی انقلابی و ولایتمدار ما را در مقابل حاکمیت قرار دهند تا به اهداف خود برسند؟ جوان ما واقعا این نیست. محرم و صفر را ببینید؛ همین جوانها زیر علم امام حسین(ع) سینه میزنند و در شب قدر و مراسم اعتکاف نیز حضور دارند.
وی افزود: آنها، یعنی کسانی که در جبهه جنگ نرم با ایادی استکبار و استعمار همکاری میکنند، فضا را به گونهای قشنگ و جوان پسندانه میکنند به گونهای که ما احساس کنیم این جوانها در مقابل نظام هستند.
تاجیک نیز در ادامه این سخنان اظهار کرد: اصل همین است. به خاطر اینکه همیشه دشمن بیدار است و اگر کوچکترین پلکی بر هم بزنیم ما را از بین میبرند، پس باید همه جوانب را کامل ببینیم. اگر ما فقط نظر خود را به این معطوف کنیم که دانشجو چه میخواهد، حتما شکست خوردهایم.
چناری نیز گفت: بله، چون در اینصورت مطالبات زیاد میشود؛ بنابراین باید همه جوانب را ببینیم.
ما خود را از دانشجویان جدا نمیدانیم و آنها نیز خود را جدا از ما نمیبینند
تاجیک ادامه داد: در حال حاضر در کشورمان قشر زحمتکشی داریم به اسم قشر کارگر که بیشترین بار این کشور بر دوش آنهاست و کمترین مطالبه را دارند. نمیشود اینها را فراموش کنیم و فقط ببینیم دانشجویان چه میخواهند. اگر دانشجو بتواند به گونهای مناسب با جامعه برخورد و رفتار داشته باشد و به خوبی تحصیل خود را انجام دهد، ما خوشحال خواهیم شد.
این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه «ما خود را از دانشجویان جدا نمیدانیم و آنها نیز خود را جدا از ما نمیبینند» تصریح کرد: ما باید بتوانیم در کنار دانشجویان موجب پیشرفت دانشگاه شویم و باید یک تغییر اساسی در دانشگاه انجام شود. در سالهای اخیر از لحاظ علمی پیشرفت زیادی داشتهایم و در برخی بخشهایی از آنچه رهبر فرزانه انقلاب به عنوان چشمانداز 20 ساله کشور مطرح کردند، امروز دست پیدا کردهایم. سلولهای بنیادی، انرژی هستهیی، پرتاب سفینه و تولید داروهای ضدسرطان از جمله عرصههای علمی است که دست پیدا کردهایم و هنوز هم کارهای مختلف دیگری در حال انجام است.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: در این مساله که از نظر تولید علم پیشرفت کردهایم شکی نیست ولی صحبت اصلی ما این است که چند درصد جامعه به این موفقیت رسیده است؟ این پرسش مهمی است؛ چراکه اگر مثلا بگوییم یک نفر فلان کار را انجام داده است، شاید تاثیر چندانی نداشته باشد. برای مثال گوشت گوسفند از هر کیلو 5 هزار تومان به هر کیلو بیست هزار تومان رسید که این مساله دلایلی مختلفی داشت ولی آیا کسی توانست راهی ارائه کند که بهرهوری بالا برود، تولید گوشت بیشتر شود و در نتیجه گوشت ارزانتر تولید شود تا هم تولید کننده و هم مصرف کننده سود ببرد؟
تاجیک با طرح این پرسش که «آیا به این مسایل هم پرداخته میشود یا اینکه مثلا فقط باید انرژی هستهیی داشته باشیم؟» گفت: داشتن انرژی هستهیی بد نیست و البته خوب است که در برخی رشتهها زبانزد جهان باشیم ولی به عقیده من مهم این است که دستاوردهای امروز تداوم داشه باشد و بیش از دهان پرکن بودن، کاربردی باشد.
امروز باید شهروند جهانی تربیت کنیم
در ادامه چناری به تفاوت عصر امروز با گذشته اشاره و اظهار کرد: رویکرد امروز با رویکرد جوانان سال 32 تفاوت کرده است و دنیای مدرنیسم و پست مدرنیسم با دنیای سنتی متفاوت است. ما امروز باید شهروند جهانی تربیت کنیم. شهروند جهانی کسی است که در جهان امروز حضور فعال داشته باشد. امروز دانشگاهها به سمت و سوی مجازی میرود و ما باید ببینیم که نقش ما در دانشگاههای مجازی آینده چیست.
این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه «امروز نیاز آفرینی کردن ما در عرصه دانشگاهی بیشتر از نیازهای فعلی است» افزود: جوان ما باید مطالبهگر باشد؛ مطالبهگر از این بابت که نقش خود را در دانشگاه مجازی تبیین کند نه اینکه ابزار و ملعبه دست جریانهای سیاسی که به دوره استحاله شدن رسیدهاند، مردم به آنها پشت کردهاند و تاریخ مصرف آنها گذشته است، قرار بگیرند. پرستیژ جوان ایرانی بالاتر از این است که خود را ابزار دست کسانی کند که بخواهند با استفاد از جوانان به اهداف سیاسی خود برسند.
وی ادامه داد: بدین ترتیب وقتی میگوییم مطالبهگری جوان ما باید بالا برود برای این است که مشخص شود نقش دانشجو در دانشگاه مجازی چند سال دیگر چیست. امروز در دهه توسعه و پیشرفت هستیم پس باید به دنبال تربیت شهروند جهانی در دانشگاهها باشیم. در این راه یک یادگیری آشکار داریم که از طریق کتابهای درسی است و یک یادگیری پنهان داریم که از طریق برنامههای فوق برنامه نظیر کرسیهای آزاداندیشی انجام میشود.
اجازه دهیم که جوان ما کرسی آزاداندیشی برگزار کند
چناری با اشاره به تاکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم تشکیل کرسیهای آزاداندیشی، اظهار کرد: باید اجازه دهیم که جوان ما کرسی آزاداندیشی برگزار کند و حرف خود را در چارچوب قانون اساسی و هنجارها و ارزشهای قابل احترام جامعه مطرح کند. سیاسی کردن دانشگاهها، دستور و فرموده مقام معظم رهبری است ولی سیاستزدگی خوب نیست و جوان ما باید این مساله را بفهمد؛ چراکه باید یک شهروند جهانی باشد.
بیداری اسلامی در آمریکای لاتین مربوط به ماست
این عضو سازمان بسیج اساتید با اشاره به مساله بیداری جهان اسلام گفت: ما امروز بیداری اسلامی را در دنیا شاهد هستیم و صدور انقلاب خمینی(ره) یعنی همین، یعنی بیداری اسلامی در آمریکای لاتین مربوط به ماست. امروز هوگو چاوز و کشورهای آمریکای لاتین در مقابل آمریکا میایستند و میگویند الگوی ما مکتب خمینی بوده است. در اروپا و بسیاری از کشورهای جهان سیل مشتاقان دین مبین اسلام را شاهد هستیم و همین است که اسلامهراسی و اسلامستیزی شکل گرفته است و قرآنسوزی به راه میاندازند و البته قرآن هم سرنوشت آنها را معین کرده است.
وی ادامه داد: اگر یک پانصدم راهپیماییهایی که در فرانسه علیه سارکوزی یا علیه مرکل در آلمان انجام میشود، در ایران انجام شود دنیا را به هم میریزند. به پاپ رهبر واتیکان در کشورهای مختلف گوجه پرتاب میکنند ولی ببینید از رهبر معظم انقلاب در سفر به قم چه استقبال و حمایتی کردند. این، ولایتمداری مردم و جوانان ما را نشان میدهد و این نکات کاملا قابل احترام است.
اگر هرکس به سمت تخصص خود هدایت شود، بیشتر از امروز پیشرفت خواهیم کرد
به گزارش ایسنا در ادامه این نشست، تاجیک بر هدایت تخصصی مجامع علمی از جمله دانشگاهها و حوزههای علمیه تاکید کرد و گفت: اگر هر کسی به سمت تخصص خود هدایت شود، آن وقت خیلی بیشتر از امروز پیشرفت خواهیم کرد و مثلا فقهای ما در مورد مسایل مختلف چارهاندیشی کنند. هنوز برخی از مسایل امروز ما بر اساس استنباط چند صد سال پیش یک فقیه است که شاید در شرایط امروز چنین استنباطی نداشته باشد.
وی در برابر این پرسش که چرا با وجود تاکیدات امام(ره) نسبت به مساله اجتهاد این کار به درستی انجام نمیشود؟، پاسخ داد: حرف ما هم همین است که متاسفانه چنین مسالهای هنوز اتفاق نیفتاده است. ما باید هر گروه تخصصی را به سمت تخصص خود هدایت کنیم تا این مشکلات برطرف شود. ما خواستههای افراد را میشنویم ولی اینطور نیست که چون دانشجو خواستهای دارد ما هم به او اعطا کنیم، بلکه باید از او بخواهیم راهحل مساله را نیز مطرح کند و بعد هم امکان لازم را در اختیار او بگذاریم تا خودش مشکل را حل کند.
این استاد دانشگاه، یکی از راههای مقابله با استکبار جهانی را خودکفایی در زمینههای مختلف عنوان کرد و گفت: مثلا بیماریهای مختلف نظیر آنفلوانزای طیور که شیوع پیدا میکند، باید فکری اساسی کنیم تا این بیماریها کنترل شود و خسارتهای صدها میلیاردی به کشور نخورد ولی متاسفانه تنها فکری که میکنیم این است که برویم از خارج از کشور یعنی از همان کشورهایی که شعار مرگ بر آنها سر میدهیم داروهای لازم را وارد کنیم. وقتی مثلا یک واکسن یا داوری آمریکایی را در کشور تولید و بدین ترتیب ورود آن محصول به کشور را ممنوع کنیم، این همان شعار مرگ بر آمریکاست یعنی هم تئوری و هم عملا شعار مرگ بر آمریکا میدهیم.
باید دانشگاه و دانشجو را هدایت کنیم
وی ادامه داد: ما باید دانشگاه و دانشجو را هدایت کنیم؛ چراکه وقتی به فرموده مقام معظم رهبری، دانشجویان افسران جنگ نرم هستند، ما نیز فرماندهان این جنگ هستیم و فرمانده باید افسر را هدایت کند تا بداند باید کجا را هدف قرار دهد. مثلا آمریکا و شورای امنیت فکر میکرد با تحریم بنزین کمر ایران میشکند ولی فورا بنزین شیمیایی در کشور تولید شد به طوریکه حتی به صورت نمادین، دو کشتی بنزین هم صادر کردیم و بدین ترتیب یک مرگ بر آمریکایی عملی گفتیم و انتظار میرود با همت مضاعف و تلاش مضاعف در بقیه قسمتها نیز چنین پیروزیهایی کسب کنیم.
تاجیک خاطرنشان کرد: رفتن به این سمت و سو، عین سیاست است و مصداق همین مساله است که میگوییم به جای سیاستزدگی، سیاستمدار باشیم. سیاستمدار کسی است که کشور را به سمت خودکفایی پیش ببرد و در مسایل استراتژیک دست جلوی دیگران دراز نکنیم. اگر بتوانیم محصولات و لوازم اساسی را در کشور تولید کنیم خیالمان از این بابت راحت خواهد بود. در چند سال اخیر رویکرد مسوولان و دانشگاهها نسبت به این مسایل تفاوت پیدا کرده است و در بسیاری زمینهها خودکفا شدهایم.
اگر تمام دانشگاهیان و کل جامعه متحد باشند آن وقت میتوانیم پیروز شویم
این استاد دانشگاه با بیان اینکه «دانشجویان باید درباره این مسایل بحث و تبادل نظر کنند» تاکید کرد: اگر تمام دانشگاهیان و به طریق اولی کل جامعه با هم متحد باشند آن وقت میتوانیم پیروز شویم. در این رابطه، قطعا دانشجویان حرفهایی برای گفتن دارند و به دلیل فکر جوانتری که دارند ممکن است ایدههای به ذهن آنها برسد که به ذهن ما و دیگران نمیرسد؛ بنابراین حرفهای دانشجویان را باید بشنویم و در آنها تعقل کنیم تا همه با هم بتوانیم در مسیر درست پیش برویم.
در ادامه، چناری با اشاره به صحبت تاجیک درباره هدایت تخصصی افراد در علوم مختلف، اظهار کرد: در علوم تجربی، ریاضی و فنی نیازمند این هستیم که تخصصی عمل کنیم ولی من معتقدم که این علوم به مثابه چرخ دندههای یک جامعه هستند که باید مدام به روز شوند و علوم انسانی نقش روغن این چرخ دندهها را ایفا میکنند تا راحتی و مرتب کار کردن را به بار میآورد. اگر بخواهیم یک انسان متفکر، متعهد، متدین و قابل احترام برای اعتلای این کشور و تربیت یافته این مکتب بسازیم، علوم انسانی است که میتواند چنین کاری را انجام دهد.
تاجیک با رد صحبت اخیر چناری، دین را به جای علوم انسانی به عنوان روغن چرخ دندههای جامعه معرفی کرد و گفت: به نظر من روغن این چرخ دندهها دین است نه علوم انسانی؛ چراکه مثلا ادبیات و حقوق هم علوم انسانی هستند ولی روغن کاری نمیکنند. بنابراین چنین کاری را دین و اعتقادات دینی انجام میدهد نه علوم انسانی.
چناری نیز در واکنش به اظهارات تاجیک گفت: اتفاقا ادبیات بسیار قشنگ است و مثلا حافظ و سعدی از قرآن گفتهاند ...
تاجیک تصریح کرد: اینها هم علم تخصصی هستند و اگر اعتقاد دینی نباشد هیچ چیز ارزش ندارد.
چناری نیز خاطرنشان کرد: البته روحیه جهادی هم باید باشد. من معتقدم شخصیتهای حوزوی باید کاملا به روز پیش بروند و شبهات را برای جوانان، دانشجویان، اساتید و نخبگان برطرف کنند و این روحیه دینی، جهادی و ایثار را با بهرهگیری از تعلیمات دینی و احکام اسلامی یعنی قرآن، سنت، اجماع و عقل در جامعه تبیین کنند.
در جامعه ما احزاب، فرزندان دولتها بودهاند
وی همچنین به ضعف احزاب در جامعه ایران اشاره کرد و افزود: متاسفانه در جامعه ما احزاب، فرزندان دولتها بودهاند به طوریکه از دولت آقای هاشمی، کارگزاران و از دولت آقای خاتمی، مشارکت به وجود میآید. نبودن تحزب در جامعه، رویکرد تعقلگرایی در شکلگیری ساختار ابزار مدنی در جامعه را با تزلزل مواجه کرده است و دانشگاهها در اینجا باید نقش محوری ایفا کنند. امام فرمودند دانشگاهها کارخانه آدمسازی و مبدا تحولات هستند.
این عضو بسیج اساتید با بیان اینکه «متخصصان جامعهشناسی، علوم اجتماعی، علوم سیاسی، تاریخ و دیگر علوم هستند که باید زمینهساز ایجاد احزاب باشند» تاکید کرد: اگر احزاب شکل بگیرد، از دل آنها دولتهای قدرتمند بیرون میآید و جامعهای متولد میشود که میتواند بر بحرانها غلبه کند. البته تفکر ولایی و رهبری فرزانه انقلاب است که در دوران بحران وارد صحنه میشود و نقشآفرینی رهبری بیش از پیش متجلی میشود وگرنه نبود احزاب، جامعه را دچار تزلزل میکند.
احزاب با مقوله سیاست به طور تخصصی برخورد نکردهاند
تاجیک نیز در تشریح اظهارات چناری گفت: علت این مساله این است که احزاب هم با مقوله سیاست به طور تخصصی برخورد نکردهاند. برای مثال وقتی دندان ما درد میکند، همه به دندانپزشک مراجعه میکنیم. در واقع همه میدانیم دندان درد چیست ولی با دانستن این مساله دندانپزشک نمیشویم. سیاست هم همینطور است و به صرف اینکه بدانیم سیاست چیست، سیاستمدار نمیشویم و اگر نخواهیم با این مساله علمی برخورد کنیم، سیاستزده میشویم ولی سیاستمدار نخواهیم بود.
چناری نیز با تائید صحبتهای تاجیک، اظهار کرد: اگر دولتها از دل احزاب بیرون بیایند، خود آن احزاب مثل مجلس شورای اسلامی میشوند و از رییسجمهور و وزرا سوال میپرسند ولی چون احزاب ما از دل دولتهای ما بیرون میآیند، بله قربانگوی دولتها هستند؛ چراکه اگر اینطور نباشند پولی به آنها داده نمیشود.
تعیین ریاست دانشگاهها به شکل انتخابی، کاملا مانع از کنترل اساتید میشود
در ادامه، پرسشی درباره نحوه مدیریت و انتخاب روسای دانشگاهها و نیز تفاوت مدیریت متمرکز و غیرمتمرکز مطرح شد که تاجیک اظهار کرد: در حال حاضر برای اعطای مدیریت به افراد اعتماد خوبی میشود ولی در مورد انتخاب رییس دانشگاه توسط اعضای هیات علمی همان دانشگاه من یک مثال را مطرح میکنم. در هر گروه در دانشکدهها، یک مدیر گروه توسط افراد انتخاب میشود حال یک فرد به موقع سرکار خود حاضر نمیشود و وقتی از مدیر گروه میخواهیم مساله را پیگیری کند، میگوید که نمیشود! من میدانم چرا آن مدیر گروه این مساله را پیگیری نمیکند، به خاطر اینکه آن فرد به او رای داده است و مدیر گروه هم میداند اگر کمکاری آن فرد را پیگیری کند، دور بعد رای نخواهد آورد.
مسوول بسیج اساتید دانشگاه تهران افزود: هیات علمی کسی را انتخاب میکند که برای آنها راحت باشد و سختگیری نکند. ما الان در زمانی نیستیم که مثل اعراب نفت را بفروشیم و بخوریم و بعد هم هر کس هر موقع خواست بیاید و هر زمان خواست، برود بلکه افراد باید مرتب به یکدیگر تذکر بدهند و حال اگر در محیط دانشگاهی با سیستم انتخاب مدیر گروهها چنین کاری انجام شود، دیگر آن مدیر گروه را انتخاب نمیکنند.
وی با بیان اینکه «سیستم تعیین ریاست دانشگاهها به شکل انتخابی، کاملا مانع از کنترل اساتید میشود» تاکید کرد: به هر طریقی اگر افراد رییس خود را انتخاب کنند، میخواهند از زیر بار مسوولیت فرار کنند. البته اینطور هم نیست که بگوییم حالا که تعیین ریاست به صورت انتصابی است، پس یک فرد ناشایست را بر سر کار بگذاریم. اگر کسی توانست ثابت کند که یک مدیر انتصابی، شایستگی لازم را ندارد، این حرف میتواند درست باشد ولی به صرف اینکه چون یک مدیر انتصابی است بگوییم شایستگی ندارد، حرف درستی نیست.
تاجیک افزود: رییسجمهور توسط مردم انتخاب میشود ولی انتخاب همین رییسجمهور باید توسط رهبری تائید شود، یعنی نمیشود مردم به هر کسی رای بدهند و نظارتی نباشد. یک پله پایینتر، ورزا هستند که نمایندگان مردم باید به آنها رای بدهند و مسوولان بعدی نیز به همین ترتیب تعیین میشوند؛ بنابراین همه اینها با واسطه توسط مردم انتخاب میشود یا به نوعی هم انتخابی و هم انتصابی هستند.
برخی روحیات اوایل انقلاب، متاسفانه امروز کمرنگ شده است
این استاد دانشگاه با بیان اینکه «آنچه باید دقت کنیم، شایستهسالاری است» یادآور شد: برخی روحیات در اوایل انقلاب وجود داشت که متاسفانه امروز کمرنگ شده است. آن زمان احساس مسوولیت بود که افراد را پای کار میآورد نه رانتها و زد و بندهای دیگر. اگر چنین روحیه و احساسی وجود داشته باشد موفق خواهیم بود.
چناری نیز با بیان اینکه «در این برهه از زمان با این اظهارات دکتر تاجیک موافقم» خاطرنشان کرد: اگر میخواهیم در 1404 کشور اول منطقه باشیم و رویکرد جهانی اندیشیدن و منطقهای عمل کردن را نیز در جامعه شکل دهیم و برنامههای درسی پنهان و آشکار نظام درسی ما تاثیرگذاری خود را داشته باشد، خروجی ما فارغالتحصیلی خواهد بود که دارای ویژگیهای شهروند حرفهای است یعنی خود انطباق، خود کنترل، خود ارزیاب و خود پژوهشگر باشد و خود راهبردی و خود آغازگری داشته باشد. اگر به این نقطه برسیم میشود مدیریت دانشگاه هم به صورت غیرمتمرکز انجام شود.
تضارب آرا بسیار خوب و مهم است
در ادامه تاجیک با تاکید بر اهمیت تضارب آرا در جامعه به ویژه در دانشگاهها گفت: تضارب آرا بسیار خوب و مهم است. خداوند هم به پیامبر میفرماید با مردم مشورت کن ولی تصمیم نهایی را پیامبر(ص) میگیرد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان برای ایجاد چند صدایی در دانشگاهها نهادی را متولی قرار داد؟ اظهار کرد: الان چنین نهادی وجود دارد و معاونت فرهنگی یا نهاد فرهنگی دانشگاهها همین وظیفه را دارند. ما دانشجویان را برای کارهای مختلف فرا میخوانیم و در جلسات متعدد، نظرات آنها را دریافت میکنیم. دانشجویان نیروهای فکری بسیار خوبی هستند و باید از اینها استفاده کنیم.
چناری نیز در بخش پایانی این نشست، گفت: امیدوارم به جایی برسیم که جنبشهای دانشجویی در دانشگاههای ما سیالتر و فعالتر از گذشته باشند و پیرو فرمایش مقام معظم رهبری، وحدت کلمه را به عنوان یک مولفه مورد نیاز امروز جامعه مدنظر قرار دهند. جنبشهای دانشجویی باید بصیرت داشته باشند و عدالتخواهی را تقویت و تولید علم را مطالبه کنند و به شعار نه شرقی و نه غربی پایبند باشند و جنبشهای ارزشمند، آرمانخواه و استقلالطلب را به عنوان بصیرتهای مورد احترام جامعه دنبال و خود را نیز تقویت کنند.
وی افزود: دانشجویان در عرصه فرهنگی نیز باید خود را به سلاح علم، دانش و ایمان تجهیز کنند و خود را در مقابل جنگ نرم دشمن واکسینه کنند و این هم جز با تزکیه نفس و تقویت بنیههای اعتقادی عملی نمیشود. باید تلاش کنیم ایران اسلامی را که پرچمدار تمدن اسلامی است پیشرفتهتر کنیم. اگر بخواهیم مدیران آینده را ببینیم باید به دانشجویان امروز نگاه کنیم و امیدواریم کارنامه این نسل همانند نسل همتها، متوسلیانها و چمرانها در آینده مورد بازخوانی قرار بگیرد و 16 آذر روز وفاق ملی ما برای رسیدن به قلههای موفقیت باشد.
