به ندرت پیش میآید که عکس یک قصهنویس روی جلد مجله تایم قرار بگیرد. این امتیاز تا به حال تنها نصیب بزرگانی مثل سالینجر، ناباکوف، گونتر گراس، جان آپرایک، استفان کینگ و تونی موریسون شده است. حالا نوبت به جاناتان فرانزن نویسنده 51 ساله رسیده است تا تصویرش روی شماره 23 آگوست مجله قرار بگیرد و این عنوان در کنار آن بنشیند:«رماننویس برجسته امریکایی».
مجله تایم او را اینطور معرفی کرده است:«فرانزن ثروتمندترین یا نامدارترین نویسنده زنده امریکا نیست، اما میتوان دلیل آورد و ثابت کرد که او جاهطلبترین و یکی از بهترینهاست.»مدت زیادی از زمانی که آوازه این نویسنده در امریکا پیچید، نمیگذرد. سال 2001 بودکه او با رمان «تصحیحات» خود را به جامعه کتابخوان تحمیل کرد. کتابی که زندگی و مشکلات زوجی را روایت میکند که صاحب سه فرزند بالغ هستند. تصحیحات ابتدا جایزه ملی کتاب را تصاحب کرد. سپس جایزه یاد بود جیمز تیت را از آن خود کرد و بعد برای جایزه پولیتزر خیز برداشت که البته در این آخری ناموفق بود و تنها توانست در فهرست نهایی نامزدها قرار بگیرد اما جایزه به «امپراتوریها فرو میریزند» نوشته ریچارد روسو رسید.
سپتامبر 2001 بود که اپرا وینفری، مجری ثروتمند، فرانزن را به برنامه باشگاه کتاب خود دعوت کرد. برنامهای پرمخاطب که نویسندگان بزرگ برای حضور در آن سر و دست میشکنند چون کتابی که در این برنامه معرفی میشود بی برو برگرد در فهرست پرفروشها قرار میگیرد.
فرانزن در مرحله انتخاب شرکت کرد. یک مصاحبه مفصل با اپرا انجام داد و بعد تصاویری از وی در خانهاش برداشته شد. اما چند روز بعد وی در مصاحبه با روزنامه اورگونیون اعلام کرد :«من دوست دارم کتابهایم را مردان بخوانند، اما برخی از آنها به من میگویند:«من اسم تو را نشنیده بودم اما از وقتی لوگوی اسم اپرا روی جلد کتاب رفته است، تصمیم ندارم آن را بخوانم چون به نظرم اپرا کتابهایی را معرفی میکند که بیشتر به کار خانمها میآید، من به این کتابها دست هم نمیزنم.» خیلی زود دعوت از فرانزن در برنامه اپرا ملغی اعلام شد. به گفته اپرا:« جاناتان فرانزن در برنامه ما حاضر نخواهد شد چون به نظر میرسد که از اینکه به عنوان برگزیده باشگاه کتاب معرفی شده خرسند نیست و احساس نارضایتی میکند. من اصلاً قصد ندارم کسی را ناراحت کنم. بنابراین ما تصمیم گرفتیم از این کتاب صرفنظر کنیم و به سراغ بعدی برویم.»
این اتفاق البته برعکس عمل کرد، فرانزن خیلی زود به شهرت رسید و تمام رسانهها به وی و کتابش پرداختند. تصحیحات بدین ترتیب به یکی از بزرگترین و موفقترین کتابهای دهه تبدیل شد. فرانزن البته در آیین دریافت جایزه کتاب اپرا را فراموش نکرد و از او تشکر کرد:« دوست دارم از اپرا وینفری بابت توجهش به تصحیحات تشکر کنم.» مجله تایم هم درباره کتاب سوم فرانزن مینویسد:«تصحیحات که در سال 2001 منتشر شد به پدیده ادبی دهه تبدیل گشت.»
کتاب تازه این نویسنده منتقد هم قرار است در روزهای آینده منتشر شود. عنوان رمان چهارم او «آزادی» است و بیشباهت به تصحیحات نیست. در اینجا هم ماجرای یک خانواده امریکایی روایت میشود و غنا و قدرت داستان را منتقدان خارقالعاده توصیف کردهاند.
فرانزن با نویسندگانی مثل دیوید فوستر والاس فرق دارد. آنها به خرده فرهنگهای امریکایی میپرداختند، صداهای شخصی را انعکاس میدادند و بیش از آنکه صدای غالب جامعه باشند به سراغ گروههای قومی خاص میرفتند، بنابراین قصههایش چندان جامعیتی نداشت.
اما فرانزن از این جزئینگری فراتر رفته است. او چشمانداز وسیعتر را توصیف میکند و رمانی مینویسد که زندگی امروز مردم امریکاست. شخصیتهای او دزد جواهرات یا فلان نابغه نیست. آنها قدرتی جادویی ندارند و از دنیایی رازگون نمیآیند و در آینده هم زندگی نمیکنند. او در «آزادی» به خرده فرهنگ نمیپردازد، به خود فرهنگ میپردازد.
