مهدی نائینی - با بررسی و تحقیق در تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران عصر قاجار به خوبی شاهد انتقادات سریع و بی پروا روشنفكران عصر قاجار نسبت به فرقه ضاله بابیه و بهائیت خواهیم بود. از میان روشنفكران دینی می توان از سید جمال الدین اسدآبادی و از روشنفكران متاثر از فرهنگ و تمدن غرب از آخوند زاده، طالبوف، میرزاآقاخان كرمانی (اگرچه او در آغاز خود بابی ازلی بود اما بعدها تحت تاثیر غرب از منتقدان جدی این فرقه شد) می توان نام برد. در این میان حتی اصلاح گران حكومت قاجار همچون امیركبیر، سپهسالار، اعتضاد السلطنه و... از جمله كسانی بودند كه فرقه ضاله بابیه و بهائیت را از موانع توسعه ایران می دانستند. در دوره ای كه استقلال این سرزمین از سوی دو استعمارگر روس و انگلیس در مخاطره بود امیركبیر به شدت با این فرقه برخورد كرد.
در جریان نهضت مشروطیت ایران همكاری فرقه ضاله بهائیت با روس ها و محمدعلی شاه هیچگاه از خاطر نواندیشان ایران فراموش نمی شود در حالی كه سرزمین ایران تحت نفوذ بیگانگان بود فرقه بهائیت شعار جهان وطنی را سر داد و در راستای خدمت به اهداف شوم بیگانگان دو عنصر مهم هویت ایران را كه اسلام و ملیت بود اولی را با نسخ اسلام و دومی را با شعار تشكیل حكومت جهانی به چالش كشاند.
در دوره پهلوی نیز فرقه ضاله بهائیت به شدت مورد انتقادات روشنفكران و حتی روشنفكران غرب گرایی همچون فریدون آدمیت، هما ناطق و... قرار گرفت و از این فرقه به عنوان خائنین به ایران و از همكاری آنان با استعمارگران و انحراف بخشیدن به نهضت مشروطیت ایران یاد می كنند. این فرقه ضاله حتی از سوی روشنفكران چپ همچون احسان طبری، محمدرضا فشاهی به عنوان سرسپردگان نظام بورژوازی معرفی شده اند.
اما آنچه كه امروزه باید مورد توجه قرار گیرد این است كه فرقه ضاله بهائیت از سوی مبلغان خود بطور جدی در پی آن است كه این شكاف میان خود و روشنفكری ایران را از میان بردارد. در این راستا از طریق كسانی همچون تورج امینی، شاپور راسخ، نادر سعیدی، كاویان صادق زاده میلانی در حوزه تاریخ سیاسی و فكری ایران دست به قرائت جدید از بهائیت پرداخته اند و تلاش می كنند كه سهمی برای خود در نهضت مشروطیت ایران بدست آورند و نقشی را در هویت ملی ایران برای خود ایجاد كنند و از سوی دیگر نیز با قرائتی هرمنوتیك در پی آن هستند كه فاصله خود را با روشنفكران دینی كم كنند و در واقع در تفسیرهایی كه از خدا، انسان، پیامبر و نسبت آن با دنیای مدرن ارائه می دهند جایگاه خود را در نزد نواندیشان دینی نیز بدست آورند.
شایان ذكر است كه امروزه اصلاح طلبان و بالاخص جریان فتنه گر پس ا زانتخابات 88 به منزله ابزاری برای فرقه ضاله بهائیت در طراحی یك چنین قرائت تاریخی و كسب جایگاهی در تاریخ روشنفكری ایران درآمده اند. به طوری كه امروزه بنا به گفته خود بهائیان، اصلاح طلبان، جامعه بهائی ایران را از حاشیه به مركز ثقل اندیشه های معاصر منتقل كرده اند و جنبش اصلاحات و جریان روشنفكری دینی در ایران بهائیت را به عنوان عضوی از جامعه مدنی ایران پذیرفته است(1) در این راستا اصلاح طلبانی همچون اكبر گنجی به موانع پذیرش جامعه بهائی در جامعه مدنی ایران اشاره می كند:
1- پرداختن به مباحث تاریخی در خصوص پیدایش و تكوین بهائیت و بیان وابستگی آنان به قدرت های استعماری.
2- كثرت گرا و حتی شمول گرا نبودن مراجع تقلید نسبت به بهائیت برخلاف شمول گرایی آنان نسبت به ادیان آسمانی.
3- ورود به مباحث تاریخی و كلامی بهائیت و هرگونه داوری در خصوص صدق و كذب باورهای بهائیان كه آن را در شان اصلاح گران دینی نمی داند.
4- عدم اعتقاد و گسترش پلورالیسم را مانع مهمی در ورود جامعه بهائی به جامعه مدنی ایران می داند. (2)
سعید حجاریان از دیگر اصلاح طلبان در تعریف جدیدی كه از رابطه میان ملت و دولت ارائه می دهد به تحلیل از جامعه بهائی ایران می پردازد و معتقد است بهبود مناسبات میان بهائیان و دولت تنها در یك جامعه سكولار فراهم می شود. (3) و معتقد است كه این مناسبات تنها در سایه حقوق بشر و حقوق شهروندی اصلاح می شود. نه در پرتو فقه شیعه. (4)
در این ارتباط حسن یوسفی اشكوری از دیگر اصلاح طلبان حتی به انتقاد از فتوای آیت الله منتظری می پردازد كه او نیز در همان چارچوب فقه شیعه بهائیت را اولایك اقلیت مذهبی نمی داند ثانیا به همین دلیل بهائیت را از حقوق اساسی محروم می كند و تنها حقوق شهروندی برای بهائیان قائل است و ابراز امیدواری می كند كه در آینده با وجود علمای جوان تر كه زعامت مرجعیت را به عهده می گیرند این معضل جامعه بهائی ایران حل خواهد شد. بنابراین از دیدگاه حسن یوسفی اشكوری از موانع اساسی پذیرش جامعه بهائی ایران به منزله عضوی از جامعه مدنی ایران فقه شیعه می باشد. (5)
احمد قابل نیز از دیگر اصلاح طلبان معتقد است كه با تحول در فقه شیعه، با از بین بردن حساسیت های عرف جامعه نسبت به بهائیت، تصحیح نگاه جامعه ایران از وابستگی های خارجی بهائیت، موجبات پذیرش جامعه بهائی ایران به عنوان عضوی از جامعه مدنی ایران فراهم خواهد شد. (6)
احمد زیدآبادی از دیگر اصلاح طلبان نیز پیشنهادهایی برای پذیرش عضویت جامعه بهائی در جامعه مدنی ایران ارائه می دهد:
1- رفع حساسیت روحانیون بلندپایه شیعه نسبت به هرگونه همدلی یا دفاع از بهائیان.
2- پاك كردن نگاه ایرانیان نسبت به وابستگی جامعه بهائی به استعمارگران روس، انگلیس و آمریكا خصوصاً اسرائیل.
3- ایجاد عوامل مؤثر در درجه اول در تغییر دیدگاه فقیهان بلند پایه شیعه و درجه دوم نظام جمهوری اسلامی ایران.
4- براساس اصول مناسبات ملت- دولت در عصر جدید می توان به تعریف جدیدی از رابطه میان بهائیان و دولت نائل شد كه در چارچوب این مناسبات جدید بهائیان به خوبی به حقوق اساسی و حقوق شهروندی خود نائل خواهند شد.(7) اما اهدافی كه تشكیلات بهائیت از طریق اصلاح طلبان دنبال می كند عبارتند از:
1- موضوع بهائیت از دستور كار مراجع تقلید و روحانیت خارج شود.
2- زمینه پذیرش جامعه بهائی به عنوان عضوی از جامعه مدنی ایران فراهم شود.
3- موضوع بهائیت از دستور كار دستگاه های اطلاعاتی- امنیتی خارج شود و به موضوعی كاملاً فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
4- حذف سابقه تاریخی بهائیان كه در خدمت استعمارگران بوده است و تبدیل آن به شهروندان عادی.
5- امروزه از اهداف مهم تشكیلات بهائیت از طریق اصلاح طلبان در داخل جامعه ایران، ورود به مباحث حقوق بشر و حقوق شهروندی است كه در حال حاضر تنها راه ورود جامعه بهائی ایران به جامعه مدنی ایران است و دقیقاً در این راستا است كه نقش افرادی همچون شیرین عبادی پررنگ می شود.
6- از اهداف مهم دیگر تشكیلات بهائیت این است كه لزومی ندارد حتماً مردم ایران در مراحل اولیه در طیف وسیعی بهائی شوند بلكه همین اندازه كه بهائیان را در كنار سایر اعضا جامعه ایران بپذیرند كافی است. آیا امروزه این نقش به اصلاح طلبان واگذار شده است؟
نكته آخر اینكه آیا امروز اصلاح طلبان و جریان فتنه لایه های پنهان تشكیلات بهائیت به معنای حمایت كنندگان آنها با بهانه هایی چون حقوق بشر و آزادی مذهبی هستند؟
ــــــــــــــــــــــــ
پاورقی:
1- پیرامون فتوای منتظری در مورد بهائیان.
wwwgofteman-Iranorg
2- نكاتی پیرامون فتوای اخیر منتظری از حق بهائی بودن تا بهائی صاحب حق بودن.
wwwpeiekhabaricom
3- استاد مشاور (سعید حجاریان) تز دكتری رشته علوم سیاسی دانشگاه تهران تحت عنوان: سیاست های دولت پهلوی در قبال اقلیت بهائی ایران. 2331-1357
4- پاسخ های سعید حجاریان به سؤالات كاربران نوروز.
http:..norooznewsir
5- شریعت اسلامی و حقوق شهروندی.
wwwasemandailvnews
6- منتظری و بهائیان: مخالف سرسخت و حقوق شهروندی
wwwBBCPERSIANcom
7- مساله بهائیان
wwwroozonlinecom
