الهام غلامی - بازار تئاتر ایران در جشنواره بیست و هشتم تئاترفجر با هدف برقراری ارتباط میان گروهها و هنرمندان داخلی به صورت مستقیم با نمایندگان جشنوارههای مختلف تئاتری دنیا برپا میشود. بدون شک هنرمندان و کارگردانان جوان تئاتر ایران که تجربه حضور در عرصههای بینالمللی تئاتر را دارند نظرات مختلفی درخصوص بازار تئاتر ایران در بیست و هشتمین جشنواره بینالمللی تئاترفجر داشتند که آنها را مطرح کردند. در زیر نگاهی به گزیدهای از این نظرات خواهیم داشت.
بازار تئاتر، نبود لابی را ثابت میکند
به اعتقاد نیما دهقان، نمایشنامه نویس و کارگردان تئاتر، این اتفاق که برای اولین بار در فستیوال تئاتر ایران رخ میدهد اتفاق بسیار خوب و تجربه شیرینی است که با پیگیری جدی این رویداد میتوان شاهد پیوند گستردهتر هنرمندان نمایش ایران با همتایان خارجی خود بود. کارگردان نمایش «کفتر به توان 2» برپایی بازار تئاتر را باعث برطرف شدن این سوءتفاهم که همه گروههای ایرانی برای اجرای خارج از کشور معرفی نمیشوند و لابیهایی برای معرفی برخی آثار به مدیران جشنوارههای مختلف وجود دارد، میداند و میگوید: این بازار فرصتی برای حضور و گفتوگوی شفاف اکثر گروههای تئاتری با مدیران جشنوارههای مختلف تئاتری دنیا دانست.
دهقان این حرکت نوپا در تئاتر ایران را عاملی برای شناخت معایب و مشکلات موجود در کار تئاتر و معرفی آن از راه گفتوگوی گروههای ایران با مدیران فستیوالهای بینالمللی میداند و تصریح میکند: چرا که برای یک کارگردان مهم است که بداند نمایش را چگونه در کمترین فرصت و بهترین شکل ممکن به مدیران فستیوالها معرفی کند. کارگردان نمایش «لوله» امیدوار است برپایی بازار تئاتر ایران تداوم پیدا کند زیرا هنرمندان باید تلاش کنند تا ارتباطهای جهانی داشته باشند. در واقع محصول خود را بیش از یک کالای هنری بدانند و اقتصاد تئاتر کشور را بینالمللیتر کنند و تأکید میکند که در آن زمان میتوان حس خوبی داشت که بازار تئاتر باعث رشد و شکوفایی و از بین بردن هرگونه شک و تردید در بین هنرمندان شده است.
تئاتر دانشجویی؛ غایب بازار تئاتر
رضا گوران دیگر کارگردان جوان تئاتر ایران نیز هرگونه برنامهای برای معرفی تئاتر ایران به سایر نقاط دنیا را مثبت میداند و تأکید میکند که البته با در نظر گرفتن این موضوع که راههای بسیار زیاد و پیچیدهای برای این معرفی وجود دارد. برگزاری این رویداد به خودی خود میتواند گام استواری در جریان معرفی تئاتر ایران به سایر کشورهای دنیا باشد. کارگردان نمایش «یرما» هدف برقراری ارتباط بینالمللی برای گروهها از طریق بازار تئاتر را هدف مثبتی میخواند و میافزاید: زیرا بازار تئاتر ایران باعث شناخته شدن گروههای بیشتری از ایران در سطح بینالمللی و تبادلات فرهنگی با جشنوارههای مختلف تئاتری دنیا میشود. به اعتقاد این کارگردان جوان تئاتر ایران، این بازار میتواند در بخش تئاتر دانشگاهی نیز برپا شود زیرا آثار دانشجویی دارای جسارت بالایی هستند و درصورت آشنایی با فرهنگ روز تئاتر و استانداردهای جهانی تئاتر میتوانند در سطح بینالمللی مطرح شوند.
اما در این میان گوران نگاه مقطعی به مقوله بازار تئاتر و راههای دیگر برقراری ارتباط بینالمللی برای گروههای تئاتری را مثبت ارزیابی نمیکند و موفقیت در این مسیر را منوط به استمرار در برگزاری و برپایی این برنامهها میداند تا باعث بروز نتایج قابل توجه و مثبت در ارتباطات بینالمللی گروههای ایرانی شود.
جلب اطمینان هنرمندان خارجی
امیررضا کوهستانی از شناختهشدهترین کارگردانان جوان تئاتر ایران در عرصه بینالمللی هم معتقد است که چون نمایندگان فستیوالهای مختلف برای انتخاب آثار در جشنواره آثار را به صورت زنده و روی صحنه تماشا میکنند، از این رو بازار تئاتر و عرضه لوحهای فشرده آثار در غرفهها تأثیر بسزائی دارد. کارگردان نمایش «کوآرتت» با توجه به حضور در جشنوارههای مختلف تئاتری دنیا بازار تئاتر را مختص کشورهایی ذکر کرد که صاحب تئاتر نیستند و خاطرنشان میکند: ماهیت تئاتر چیزی نیست که بتوان از آن درآمدی کسب کرد ولی در سینما ارزش پولی که بین طرفین رد و بدل میشود آنقدر هست که ارزش برپایی این بازار را داشته باشد.
کوهستانی هزینههای تئاتر و اجرا در جشنوارههای بینالمللی را بسیار بالا ذکر میکند و عدم حضور گروههای پذیرفته شده در فستیوالها را باعث بازتاب منفی رسانهای آن فستیوالها میداند. از این رو به اعتقاد وی وجود اعتماد و اطمینان میان مدیران و نمایندگان فستیوالها و گروههای تئاتری امری مهم است که این امر از طریق وجود کمپانیهای تئاتری و امکان بستن قرارداد با آنها به وجود میآید. این کارگردان شناخته شده معتقد است گروههای تئاتری ایران هنور خیلی حرفهای نشدهاند و نمیتوانند جوابگوی خیلی از خواستههای فستیوالهای بینالمللی باشند. گذشته از مسأله کمپانی بودن و امکان بستن قرارداد مستقیم، داشتن ساختاری برای برنامهریزی طولانی مدت در راستای حرفهای شدن گروهها در سطح بینالملل فوق العاده حائز اهمیت است و در عین حال نباید فراموش کنیم که این حرکت نوپا تمرینی برای سنجش توانایی گروهها و شناخت نکات مدنظر فستیوالهاست.
در پایان لازم به تذکر است که بازار تئاتر ایران با حضور گروههای فعال تئاتری کشورمان و همچنین مدیران جشنوارههای مختلف تئاتری دنیا در روزهای آغازین بیست وهشتمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر در طبقه دوم تالار وحدت برپا میشود.
