جوان آنلاین: اگر شما هم هنگام پرداخت اینترنتی یا باز کردن برخی سایت‌ها و صفحات مجازی با چنین پیامی مواجه شده‌اید «your connection is not private» باید بدانید این یکی از جدیدترین تحریم‌های امریکا علیه کشورمان است که حالا امنیت سایبری مردم ایران را هدف گرفته است. تحریم تازه‌ای که بنا به تأکید مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در عمل امنیت اطلاعات مردم و کسب‌وکار‌های ایرانی را تضعیف کرده و مستقیماً بر زندگی روزمره کاربران اثر می‌گذارد. اما ماجرا از چه قرار است و این تحریم تازه چه اهدافی را دنبال می‌کند؟
امریکا در چارچوب تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران، صدور و اعتبارسنجی گواهی‌های امنیتی برخی وب‌سایت‌های ایرانی را با محدودیت مواجه کرده است. در همین زمینه، گواهی امنیتی برخی سایت‌های بانکی، شاپرک و برخی سایت‌های داخلی از جمله سایت برخی خبرگزاری‌ها نیز با محدودیت مواجه شده‌اند.
گواهی SSL چیست؟
گواهی SSL برای ایجاد یک ارتباط رمزنگاری‌شده میان کاربر و وب‌سایت استفاده می‌شود و از اطلاعات حساسی مانند رمز عبور، اطلاعات بانکی و داده‌های شخصی محافظت می‌کند. این گواهی همچنین به مرورگر کمک می‌کند هویت وب‌سایت را تأیید کند. در صورتی که گواهی امنیتی یک سایت منقضی یا باطل شود، هنگام ورود کاربر پیام هشدار امنیتی نمایش داده شده و دسترسی به سایت با مشکل مواجه می‌شود.
به بیان دیگر گواهی SSL چیزی شبیه شناسنامه دیجیتال یک سایت است. مرورگر با آن می‌فهمد صفحه‌ای که باز شده همان است که ادعا می‌کند و داده‌ها در مسیر رمزگذاری می‌شوند. وقتی این شناسنامه باطل شود، مرورگر دیگر به آن اعتماد نمی‌کند و به‌جای صفحه پرداخت، پیام خطا نشان می‌دهد. این گواهی را نهاد‌هایی به نام مرجع صدور گواهی (CA) امضا می‌کنند که مرورگر‌ها به آنها اعتماد دارند. وقتی یکی از این مراجع گواهی را باطل (revoke) کند، مرورگر و آنتی‌ویروس آن سایت را نامعتبر می‌دانند و هشدار می‌دهند.
مرورگر‌ها فقط گواهی‌هایی را معتبر می‌دانند که یکی از مراجع شناخته‌شده جهانی امضایشان کرده باشند، به‌دلیل تحریم‌ها بیشتر این مراجع با ایران کار نمی‌کنند و سایت‌های ایرانی عمدتاً از Lets Encrypt یا شرکت لهستانی سرتوم استفاده می‌کردند. وقتی صادرکننده حاضر به تأیید مجدد نباشد، با رسیدن زمان تمدید گواهی منقضی می‌شود و مرورگر‌ها صفحه را باز نمی‌کنند.
زیر پا گذاشتن امنیت دیجیتال و حقوق کاربران
بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، نسبت به ابطال گواهی‌های SSL برخی سایت‌های ایرانی واکنش نشان داد.
وی نوشت: «ابطال گواهی‌های SSL سایت‌های ایرانی، با هر توجیهی که انجام شود، در عمل امنیت اطلاعات مردم و کسب‌وکار‌های ایرانی را تضعیف می‌کند و مستقیماً بر زندگی روزمره کاربران اثر می‌گذارد.»
اکبری با اشاره به موضوع امنیت دیجیتال و حقوق کاربران، افزود: «اگر “امنیت دیجیتال” و “حقوق کاربران” واقعاً اصولی جهانی‌اند، نباید فقط برای شهروندان برخی کشور‌ها معتبر باشند.»
مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت همچنین از فعالان و کسب‌وکار‌های دیجیتال ایران و متخصصان ایرانی خارج از کشور خواست نسبت به این موضوع واکنش نشان دهند و تأکید کرد: «نباید از کنار این روند ساده گذر کرد. این موضوع باید به یک مطالبه جدی و بین‌المللی تبدیل شود.»
بانک مرکزی هم این اقدام را در امتداد اقدامات امریکا در حوزه‌های نظامی و سایبری و با هدف ایجاد اختلال در درگاه‌های پرداخت دانست. همین نهاد تأکید کرد که هیچ حمله سایبری به شاپرک یا زیرساخت‌های پرداخت کشور رخ نداده است. به گفته بانک مرکزی، تیم‌های فنی از پیش تدابیری برای این شرایط در نظر گرفته بودند و راهکار‌های جایگزین در حال فعال‌سازی بود.
چالش‌های تغییر دامنه
تغییر دامنه یکی از راهکار‌هایی است که برخی بانک‌ها و سایت‌های دولتی و خبرگزاری‌ها برای رفع این مشکل از آن بهره گرفته‌اند. این کار هر چند می‌تواند مشکل گواهی دامنه قبلی را دور بزند، اما مسئله تازه‌ای برای کاربران ایجاد می‌کند. لینک‌های قدیمی، نتایج جست‌و‌جو، اپلیکیشن‌ها و حتی بوک‌مارک‌های کاربران ممکن است همچنان به دامنه قبلی اشاره کنند. در چنین شرایطی کاربر برای پیدا کردن آدرس جدید بانک ممکن است سراغ موتور جست‌و‌جو یا شبکه‌های اجتماعی برود؛ جایی که تشخیص دامنه رسمی از نمونه‌های جعلی همیشه ساده نیست.
از سوی دیگر مرورگر وقتی گواهی سایت معتبر نباشد، به کاربر هشدار می‌دهد تا از ورود اطلاعات حساس جلوگیری کند. اگر کاربران بار‌ها چنین هشدار‌هایی را هنگام ورود به سایت‌های رسمی ببینند و برای ادامه کار مجبور شوند آن را نادیده بگیرند، این سازوکار امنیتی به‌تدریج اثر خود را از دست می‌دهد.
برای یک سایت بانکی، عادی‌شدن پیام «این اتصال امن نیست» اتفاق کوچکی نیست؛ زیرا همان کاربری که یاد گرفته هشدار مرورگر را نادیده بگیرد، ممکن است در مواجهه با یک سایت فیشینگ واقعی نیز همین کار را انجام دهد.
نبرد تمدنی
وقتی دارو و تجهیزات پزشکی به عنوان یکی از پایه‌ای‌ترین حقوق و نیاز‌های انسانی از سوی امریکا تحریم می‌شود و بیماران خاص و صعب‌العلاج کشورمان برای دسترسی به دارو‌هایی که مرگ و زندگی‌شان به آن وابسته است با مانع جدی این کشور و سایر کشور‌های غربی مواجه‌اند، تحریم‌ها و بستن سایر بخش‌ها امر دور از انتظاری نیست. طبق اعلام مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت حدود ۳۱ درصد دامنه‌های بین‌المللی به روی کاربران ایرانی بسته است و روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار حمله سایبری داخلی و ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار رخداد خارجی به فضای سایبری کشورمان صورت می‌گیرد تا اثبات کند جنگ امریکا با ایران جنگی همه‌جانبه و نبردی تمدنی است.
