جوان آنلاین: اثری که هم اینک در معرفی آن سخن می‌رود، همانگونه که بر عنوان خود نیز آورده است، به رویداد انتشار کتاب «شهید جاوید در آینه اندیشه و جامعه، از جدال فکری تا بازتاب اجتماعی» پرداخته است. این تحقیق ازسوی جواد عربانی انجام شده و پژوهشکده تاریخ معاصر، به انتشار آن همت ورزیده است. تارنمای ناشر در باب مضمون و محتوای این کتاب، نکات پی آمده را از نظر دور نداشته است:
«کتاب «شهید جاوید در آینه اندیشه و جامعه» (از جدال فکری تا بازتاب اجتماعی)، نوشته جواد عربانی، ازسوی انتشارات پژوهشکده تاریخ معاصر و در سال ۱۴۰۵ روانه بازار کتاب شد. این اثر با تمرکز بر یکی از جنجالی‌ترین و بحث‌برانگیزترین آثار تاریخ معاصر ایران ــ یعنی کتاب شهید جاوید اثر شیخ نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی ــ به چرایی و چگونگی نگارش آن و همچنین آثار و پیامد‌های اجتماعی و فکری‌اش در جامعه ایرانی می‌پردازد. کتاب شهید جاوید که در اواخر دهه ۱۳۴۰ش به نگارش درآمد، در شرایطی حساس از دوران نهضت اسلامی منتشر شد و نگاه بسیاری از علما، مراجع و صاحب‌نظران را به خود جلب کرد. همان‌طور که جواد عربانی در مقدمه کتاب اشاره می‌کند، نگارش این اثر مناقشات و صف‌آرایی‌های فراوانی را سبب شد؛ مناقشاتی که نه تنها در آن دوران، بلکه تا سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شاید تاکنون نیز ادامه داشته است. نویسنده در این پژوهش تلاش کرده، تا پیش‌درآمدی جامع بر آرا و دیدگاه‌های صالحی نجف‌آبادی ارائه داده و جایگاه واقعی این اثر را در منظومه فکری وی و بازتاب‌هایش در جامعه را آشکار سازد. این کتاب در چهار فصل اصلی، همراه با بخش اسناد و ضمائم تنظیم شده است. فصل اول: زندگی و زمانه؛ مروری بر زیستنامه، آثار و زمینه‌های فکری شیخ نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی و معرفی ساختاری کتاب شهید جاوید. فصل دوم: زمینه‌های تأثیرگذار در نگارش کتاب؛ واکاوی ساختار فکری مؤلف، شیفتگی او به تاریخ، بی‌تفاوتی نسبت به علم کلام و تلاش برای بازتفسیر انقلابی از واقعه عاشورا در شرایط اجتماعی انتشار آن. فصل سوم: واکنش‌های مختلف به کتاب؛ تبیین رویکرد‌های ایجابی و سلبی علما (تلاش برای تبیین ایرادات یا جلوگیری از انحراف)، رصد عملکرد رژیم پهلوی برای ایجاد گسست در نهضت اسلامی و در مقابل، تدبیر و رویکرد هوشمندانه امام خمینی (ره) برای جلوگیری از تفرقه و گسست در نهضت اسلامی و اقشار شرکت کننده در آن. فصل چهارم: فرصتی در اختیار متفکران مسلمان برای بازتفسیر قیام عاشورا بررسی و مقایسه دیدگاه‌های اندیشمندان برجسته از جمله: آیت‌الله مرتضی مطهری، دکتر علی شریعتی و آیت‌الله سید علی خامنه‌ای و کالبدشکافی پیامد‌های این کتاب در حرکت به سوی حکومت اسلامی یا دموکراتیک. یکی از جذاب‌ترین و ارزشمندترین بخش‌های استنادی این اثر، گزیده‌ای از اسناد ساواک با موضوع کتاب شهید جاوید است، که در انتهای کتاب (صفحات ۱۳۱ تا ۲۰۸) درج شده است. این اسناد به‌روشنی نشان می‌دهند که دستگاه امنیتی رژیم پهلوی، چگونه اختلافات فکری حول این کتاب را رصد کرده و قصد داشته تا از آن به عنوان ابزاری برای انحراف ذهن جامعه از مبارزه علیه شاه بهره‌برداری کند. کتاب ۲۱۹ صفحه‌ای شهید جاوید در آیینه اندیشه و جامعه (از جدال فکری تا بازتاب اجتماعی)، هم‌اکنون در دسترس پژوهشگران تاریخ معاصر، دانشجویان علوم سیاسی، پژوهندگان تاریخ اندیشه اسلامی و علاقه‌مندان به مباحث حوزوی و عاشوراپژوهی قرار دارد و از طریق فروشگاه‌های مرتبط با پژوهشکده و نیز سایت این نهاد قابل ابتیاع است....»
