جوان آنلاین: سیستم پدافندی ایران بهعنوان ضامن امنیت کشور در مسیر ارتقا و مقابله مؤثر با تسلیحات دشمن گام برمیدارد. این در حالی است که ترامپ از ابتدای جنگ در اسفندماه بارها مدعی شد که مراکز موشکی و سیستم دفاعی ایران را نابود کرده و عملاً ایران ناتوان از ادامه تقابل نظامی است. این ادعای پوچ با دلایل بسیاری، چون تداوم حملات ایران در همان سطح تهاجمی و بازسازی توان دفاعی نه تنها قابل رد نیست، بلکه نشاندهنده حفظ قدرت نظامی ایران با وجود خسارتهای وارده از سوی دشمن است.
ایران به جهت بومیسازی صنعت نظامی و تدافعی، توانسته در میانه تحریمها، جنگ اقتصادی و جنگ هیبریدی به بازیابی قدرت نظامی پس از آسیبها بپردازد و آنها را به ظرفیت دفاعی خود الحاق کند. به گفته یکی از فرماندهان پدافند سپاه، جنگ نتوانسته در تولید و تحویل سامانههای پدافندی خللی ایجاد کند و بیش از ۸۵ درصد زیرساختهای تولیدی سامانههای پدافند هوایی که در مجموعههای خودکفایی نیروی هوافضای سپاه تولید میشوند، حفظ شده است. علاوه بر آن، نرخ تحویل تجهیزات به ردههای عملیاتی نیز نسبت به قبل از جنگ افزایش پیدا کرده و توسعه سامانههای نوین پدافندی در دستور کار قرار دارد.
از سوی دیگر، طبق اظهارات چند روز گذشته معاون آموزشی نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، بازآرایی توان و ظرفیتهای پدافندی کشور متناسب با تحلیل دقیق رخدادها و فناوریهای بهکاررفته در جنگهای اخیر در دستور کار قرار گرفت و بخش قابل توجهی از این اقدامات انجام شد. به گفته فرماندهان پدافند هوایی، مسیر بومیسازی تجهیزات در کشور از مرحله تعمیر و بازسازی یادگارهای دفاع مقدس آغاز شد، سپس به حوزه مهندسی وارد و با عبور از مهندسی معکوس، به تولید و بومیسازی سامانههای مورد نیاز انجامید. هماکنون نیز تولید قطعات حساس و دقیق سامانههای پدافندی کاملاً بر پایه توان داخلی صورت میگیرد و متخصصان، دانشمندان و جوانان ایرانی نقش اصلی را در دستیابی به این توانمندیها داشتهاند.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی CSIS در بررسی صنعت دفاعی ایران توضیح داده که توسعه صنایع دفاعی داخلی از ابتدا با هدف خودکفایی دفاعی، کاهش وابستگی به تأمینکنندگان خارجی و ایجاد بازدارندگی دنبال شده است. در راستای تقویت دفاعی کشور، رویترز در فوریه ۲۰۲۶ با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش کرد که ایران پس از آسیبهای واردشده در حملات قبلی، بازسازی پایگاههای موشکی را در برخی مکانها آغاز کرده و در برخی تأسیسات نیز اقدامات تقویتی و حفاظتی انجام داده است.
بومیسازی، یک مؤلفه قدرت نظامی
بهرهمندی ایران از توان و ظرفیت داخلی برای بومیسازی صنعت نظامی و مصون ماندن آن از شدیدترین موانع، چون تحریمها سبب شده که بومیسازی یک مؤلفه قدرت نظامی تلقی شود. کارنگی دقیقاً به همین مسئله اشاره میکند که موشکهای بالستیک ایران اگرچه گرانتر از پهپاد هستند، اما همچنان بسیار ارزانتر از سامانههای رهگیری مانند پاتریوت و تاد هستند؛ بنابراین بومیسازی فناوری ارزان و قابل تولید انبوه میتواند یک مزیت اقتصادی ـ نظامی نامتقارن ایجاد کند.
علاوه بر این موضوع، شواهد متعدد نشان میدهد که صنعت دفاعی ایران نه تنها در سایه تحریمها متوقف نشده، بلکه با تکیه بر خودباوری، شبکه گسترده تولید داخلی و سرمایهگذاری روی متخصصان جوان، توانسته به سطحی از خودکفایی دست یابد که خود به یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت ملی و بازدارندگی تبدیل شده است. مقامات ارشد نظامی کشور بارها تأکید کردند که صنایع دفاعی ایران به خودکفایی ۹۰ درصدی در زمینه تجهیزات و سلاح دست یافته است. علاوه بر آن، تولید تجهیزات دفاعی در یک سال اخیر دو برابر شده و برنامه افزایش سهبرابری آن در دستور کار است. همچنین تولید برخی تسلیحات راهبردی در جریان جنگهای اخیر، بیش از سه برابر افزایش یافته است.
امیرسرلشکر حاتمی، فرمانده کل ارتش، طی هفته گذشته درباره اهمیت پدافند هوایی در پیامی آورده بود: «پدافند هوایی نماد اقتدار دفاعی و خوداتکایی در صیانت از آسمان میهن است. تجربه جنگهای تحمیلی اخیر بار دیگر اهمیت حیاتی و راهبردی پدافند هوایی در تأمین امنیت و حراست از حریم آسمان کشور را آشکار ساخت.»
قدرت پدافندی ایران در جنگ با امریکا
در جنگ نیز ایران با شکار بیش از ۵۰ فروند پهپاد راهبردی «ام. کیو ۹» امریکایی در جنگ علیه ایران که به اذعان منابع امریکایی، معادل حدود یکچهارم ناوگان این پهپادها بود، توانست قدرت پدافندی خود را به منصه ظهور برساند. در واقع، ایران توانست با عملکرد پدافندی خود ضربه بزرگی به یکی از راهبردیترین پرندههای اطلاعاتی تهاجمی دشمن وارد آورد. این ضربه به حدی بود که چند روز گذشته مقامات نظامی امریکا خبر دادند که در حال جایگزین کردن نسل جدیدی از پهپادها با پهپادام. کیو ۹ هستند. چند روز گذشته نیز ایران توانست یک فروند از این پرنده پیشرفته امریکایی را منهدم کند. در نتیجه، عملکرد پدافند ایران در جنگ امریکا نیز نشان داد که شبکه پدافندی کشور، بهرغم فشار گسترده هوایی و حملات امریکا به رادارها و زیرساختهای دفاعی، کاملاً از کار نیفتاده و به حیات خود ادامه میدهد.
در هفته ابتدای جنگ نیز سپاه توانست یک فروند اف‑۱۵ئی استرایک ایگل امریکایی که ادعای زیادی بر رقیبناپذیری داشتند، در جنوبغرب ایران را توسط سامانههای پدافند نوین هوافضای سپاه هدف قرار دهد که منجر به سقوط آن در حوالی مرزهای جنوبغربی شد. در همین رابطه نیویورکتایمز گزارش کرد که یک فروند اف‑۱۵ئی امریکایی در جنوب ایران با موشک زمینبههوای دوشپرتاب سرنگون شده و پهپادهای ایرانی در انتقال موقعیت و مختصات جنگنده به نیروهای پدافندی نقش داشتهاند. موضوعی که نشاندهنده استفاده از شبکه پدافندی شامل کشف و درگیری و ترکیب سامانههای مختلف برای مقابله با هواگردهای پیشرفته امریکایی است.
به طور کلی، در جریان جنگ تحمیلی سوم، شبکه یکپارچه پدافند هوایی علاوه بر مقابله با پهپادها، با هواپیماهای سرنشیندار و موشکهای کروز نیز درگیر شده است. در این جنگ، ۱۰ فروند هواپیمای سرنشیندار مورد اصابت قرار گرفته و تعداد زیادی پهپاد و موشک کروز نیز در معرض درگیری شبکه یکپارچه پدافند هوایی قرار گرفتهاند.
در مردادماه، پارک ملی هوافضا به محلی برای نمایش بخشی از مهمترین پهپادهای امریکایی بهغنیمتگرفتهشده یا بقایای پهپادهای منهدمشده در جریان جنگ تبدیل شد. پرندههایی که بنا بر اعلام مسئولان، توسط سامانههای پدافندی سپاه رهگیری و سرنگون شدهاند. مسئولان پدافند هوایی سپاه همچنین از اصابت به ۱۷۱ هواگرد خبر دادهاند. هرچند تأکید کردهاند که لاشههای بهنمایشدرآمده در پارک ملی هوافضا، بیانگر مجموع اهداف مورد اصابت یا منهدمشده نیست و این مجموعه تنها بخشی از گنجینه بهدستآمده توسط پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه را شامل میشود.
