بهناز قاسمی
جوان آنلاین: النینو در راه است و با خود احتمال پاییزی پربارش را برای ایران آورده؛ رئیس سازمان هواشناسی احتمال تحقق این سناریو را ۷۰ درصد اعلام کرده است. حالا یک فرصت طلایی پیش روی کشور قرار دارد؛ بارانی که اگر درست مهار و ذخیره شود، میتواند بخشی از فشار سالهای خشکسالی بر سدها و آبخوانها را کاهش دهد. سحر تاجبخش مسلمان از صدور هشدار رسمی درباره پیامدهای احتمالی النینو پس از تکمیل الگوهای بارشی تا پایان مرداد خبر داد و گفت:جلسات هفتگی با وزارت جهاد کشاورزی برگزار میشود و پیش بینی از وضعیت بارشها در شهریور و پاییزبه اطلاع انها رسیده و این وزاتخانه مسئولیت اطلاع رسانی به کشاورزان را دارد.
"رئیس سازمان هواشناسی از احتمال ۷۰ درصدی وقوع پاییز پربارش خبر داده"، این یعنی بارش پیشرو بیش از آنکه پایان بحران آب باشد، یک فرصت محدود برای مدیریت بهتر منابع آب است. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) اخیراً اعلام کرده که احتمال شکلگیری پدیده النینو در تابستان ۲۰۲۶ حدود ۸۰ درصد است و این احتمال تا پاییز و زمستان به بیش از ۹۰ درصد میرسد. النینو که با گرم شدن غیرعادی آب اقیانوس آرام شناخته میشود، معمولاً بارش پاییز و زمستان ایران را افزایش میدهد. مهمترین فرصت پیشرو، استفاده از بارش برای تقویت منابع آب زیرزمینی و سطحی است. آبگیری سدها، اجرای طرحهای آبخیزداری و پخش سیلاب و تغذیه مصنوعی آبخوانها میتواند بخشی از بارش را برای ماههای خشک آینده حفظ کند. در واقع، هدف نباید فقط عبور از یک پاییز پربارش باشد؛ باید بارش چند ماهه را به ذخیرهای برای تابستان و سالهای بعد تبدیل کرد. این موضوع بهویژه برای آبخوانهایی که طی سالهای خشکسالی افت کردهاند، اهمیت بیشتری دارد.
فرصت بارندگی را به کشاورزی هم برسانیم
بارش مناسب میتواند برای کشاورزی نیز یک فرصت باشد، اما افزایش تولید باید با الگوی کشت و ظرفیت واقعی منابع آب هماهنگ شود. تسهیل تأمین نهادهها، کاهش بروکراسی و حمایت هدفمند از کشت محصولات راهبردی میتواند به استفاده بهتر از رطوبت خاک و بارشهای پاییز و زمستان کمک کند.
خبر خوب هواشناسی، بدون مدیریت آب کافی نیست
احتمال ۷۰ درصدی پاییز پربارش یک خبر امیدوارکننده است، اما پیشبینی فصلی، تضمین بارندگی نیست و باید بهصورت مستمر بهروزرسانی شود. از طرف دیگر، حتی تحقق این پیشبینی نیز بحران انباشته آب کشور را یکباره حل نمیکند. اکنون فرصت سیاستگذار، آمادهسازی پیش از بارش و مدیریت آب پس از بارش است؛ از پیشگیری سیلاب و تقویت زیرساختها تا ذخیره آب در سدها و آبخوانها. اگر باران ببارد، اما نتوانیم آن را مدیریت کنیم، بخش بزرگی از این فرصت از دست خواهد رفت. اما اگر آماده باشیم، پاییز پربارش میتواند بخشی از خسارت سالهای خشکسالی را جبران و ذخایر آبی کشور را تقویت کند.
سازمانها برنامه ریزی کنند تا غافلگیر نشوند
سحر تاجبخش مسلمان، در نشست خبری از احتمال صدور هشدار رسمی درباره پیامدهای پدیده النینو تا پایان مردادماه خبر داد و گفت: با تکمیل و تأیید نهایی الگوهای بارشی، هشدارهای رسمی برای دستگاههای مرتبط صادر خواهد شد. رخداد ال نینو پیامدهای مختلفی برای مناطق مختلف جهان در پی خواهد داشت.
تاجبخش مسلمان با تأکید بر ضرورت دریافت اطلاعات هواشناسی از منابع رسمی گفت: حتما اخبار و اطلاعات پیشبینی را از کانالها و راههای ارتباطی سازمان هواشناسی دنبال کنید. پیش بینیها میتوانند خطا داشته باشند. اگر انتظار داشته باشیم همه پیش بینیها همیشه درست باشد با وجود شرایط اقلیمی انتظار درستی نیست و همواره جای خطا وجود دارد. خبرها رو از کانالهای مجازی غیر معتبر دنبال نکنید.
وی درباره وضعیت منابع آبی کشور نیز هشدار داد: «بارش و ترسالی احتمالی سال آینده نمیتواند خشکسالی چند سال گذشته و کمبود منابع آبی را جبران کند. تاج بخش تاکید کرد: به تمامی دستگاهها به ویژه مدیریت بحران منطقه غرب و جنوب غرب کشور که بیشتر در معرض بروز سیلاب هستند ةهشدارهای لازم داده شده است. انتظار میرود تمهیدات لازم برای مقابل با بحران در پاییز در این مناطق پیش بینی شود تا خدای نکرده دچار غافلگیری نشویم. همچنین جلسات هفتگی با وزارت جهاد کشاورزی برگزار میشود و پیش بینی از وضعیت بارشها در شهریور و پاییزبه اطلاع انها رسیده و این وزاتخانه مسئولیت اطلاع رسانی به کشاورزان را دارد.
النینو؛ عامل مؤثر در بارشهای منطقه
همچنین رئیس مرکز اقلیم سازمان هواشناسی کشور که در این نشست سخن میگفت، با اشاره به پیامدهای احتمالی النینو در جهان گفت: نگرانیهایی از پیامدهای
۷۲۶۵۶: ال نینو در دنیا وجود دارد و سازمان ملل بارها هشدار داده است. تغیرات دمایی اقیانوس آرام نسبت به سالهای گذشته بالا رفته و همین باعث تشدید این پدیده شده است.
احد وظیفه با بیان اینکه النینو میتواند بر الگوهای بارشی منطقه اثرگذار باشد، اظهار کرد: در شرایط ال نینو معمولا بارندگیها در خاورمیانه خوب است. ال نینوی امسال بی سابقه و با توجه به این شدت پیامدهای آن میتواند ناشناخته باشد.
وظیفه با اشاره به متفاوت بودن آثار این پدیده در مناطق مختلف جهان گفت: در مناطقی از دنیا ال نینو باعث کاهش بارندگی میشود و آثار شناخته شدهای دارد که باعث خشکسالی میشود. ال نینو یک عامل تعیین کننده از عوامل بارشی در منطقه ما هست عوامل دیگری وجود دارد که با مرور زمان میتواند الگوهای بارشی در کشور ما را تغییر دهند.
رئیس مرکز اقلیم سازمان هواشناسی درباره پیشبینی بارشهای پاییز نیز گفت: باید منتظر ماند تا با قطعیت بیشتر راجع به میزان بارندگیهای پائیز اظهار نظر قطعی کرد.
احتمال بارشهای فراتر از نرمال در نیمه دوم پاییز
رئیس مرکز ملی اقلیم ومدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی گفت:در اغلب سالهای النینو، بارش در منطقه خاورمیانه وضعیت مناسبی دارد. این شرایط برخلاف سالهای «لانینا» است که فاز سرد این چرخه محسوب میشود و در آن اقیانوس سردتر میشود. در شرایط النینو معمولاً بارندگی در منطقه خاورمیانه بهتر است.
وظیفه افزود: برعکس، بدترین خشکسالیها در سالهای لانینا رخ میدهد که نمونههای آن را در گذشته شاهد بودهایم. امسال از این نظر تا حدودی بیسابقه است و چنین وضعیتی کمتر در گذشته رخ داده است. حداقل در دوره آماری ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته، با این شدت، روند تغییرات دمایی را تجربه نکرده بودیم. وی بیان کرد: بر این اساس، با توجه به شدتی که النینو پیدا کرده است، الگوهای متناظر آن نیز میتواند غیرمترقبه و کمسابقه باشد. در برخی مناطق، آثار النینو کاملاً شناخته شده است؛ برای مثال در آمریکای جنوبی، آفریقای جنوبی و منطقه شمال استرالیا، النینو بهشدت موجب کاهش بارندگی و حاکم شدن خشکسالی میشود. رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی خاطرنشان کرد: درباره پدیدههایی مانند سیلاب که میتوانند مخرب باشند، پیشبینیهای کوتاهمدت در بازه زمانی نزدیک به وقوع پدیده اهمیت بیشتری دارند و این پیشبینیها میتوانند کمک فراوانی به مدیریت شرایط و کاهش آثار مخاطرات داشته باشند.
