جوان آنلاین: تاریخ جهان از مراحل مختلفی عبور کرده است که شامل کشورهای متعددی میشود. جنگهای بلوکی و اتحادی قرن بیستم از اهمیت حیاتی برخوردارند و سرنوشت همه کشورها را تعیین میکنند. بار سنگین و خسارات مادی ناشی از این جنگها، بسیاری از کشورها را، هرچند با اکراه، مجبور به پذیرش یک نظام حقوقی بینالمللی مشترک کرد. در این زمینه، سازمانهای جدیدی تشکیل و معاهداتی امضا شد. سازمان ملل متحد پیشگام این نظم جدید بود و کشورهای متعددی را تحت کنوانسیونهای خاص گردهم آورد تا سعی کنند مشکلات بینالمللی را با ارادهای بینالمللی حل کنند. از طریق شوراها و توافقنامههای خود، تحریمها و مجازاتهای قانونی و کیفری مختلفی را برای کسانی که از این اراده پیروی نمیکردند، اعمال کرد و بدین ترتیب تلاش کرد تا یک نظم جهانی ظاهراً صلحآمیز ایجاد کند. با این حال، امتیاز قانونی اعطا شده به پنج کشور دارای حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد، یکی از ارگانهای سازمان ملل متحد، همواره اعتبار و کاربرد نظام حقوقی بینالمللی را زیر سؤال برده است.
نظم حقوقی بینالمللی فعلی که در آن قدرت، حق را تعیین میکند، هرگز به عنوان یک سیستم قابل اعتماد در نظر گرفته نشده است، هم به دلیل ساختار ناعادلانه قوانین آن و هم به دلیل شیوه ناعادلانه اجرای آن قوانین. این امر، بهویژه در دوران جنگ سرد، با نظم جهانی دوقطبی به رهبری ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی صادق است. در دوران اخیر، پیشرفتهای تکنولوژیکی که باید برای حفظ جان انسانها مورد استفاده قرار گیرند، به ابزاری برای یک گروه یا دولت جهت کسب برتری و تسلط بر دیگران تبدیل شدهاند و قاتلی را ایجاد کردهاند که منجر به نابودی بشریت میشود. با پیشرفت فناوری، جنبه تاریک تمدن غرب در پیشرفتهای علمی منعکس شده و نفس سرد و کشنده بمبهای اتمی جایگزین عقل و عقل سلیم شده است. در حقوق بینالملل، قدرت تعیینکننده نه اراده کشورهای مستقل، بلکه در اختیار داشتن بمبهای اتمی و تواناییهای علمی در خدمت اهداف تاریک شده است.
جامعه بینالمللی که سالهاست بشریت را در خود فرو برده، در تلاش برای فرار از گرداب جنگی که بشریت را فرا گرفته، بدون درس گرفتن از تجربیات گذشته خود، ما را در معرض بحرانهای شدیدتری قرار داده است. این سیستم که در آن خون و اشک، شادی به ارمغان نمیآورد، با وجود تغییر چهره و ظاهر خود، بهطور فزایندهای روی تاریک خود را آشکار کرده، رویی که قرنها داشته و هرگز در گسترش آن تردید نکرده است، به ویژه، ضربه سختی که ایالات متحده که در طول سالها مرتکب جنایات و تجاوزات بیشماری شده، در آخرین مرحله از ایران دریافت کرد، به نقطه عطفی برای تمام بشریت تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران با وجود شهادت رهبران و بسیاری از چهرههای نظامی خود، قهرمانانه از سرزمین خود مانند جنگ آزادیبخش دفاع کرد و شکست سختی را بر ایالات متحده که خود را به عنوان یک ابرقدرت، اما در بستر مرگ خود میبیند، وارد کرد، به بازیگری تعیینکننده تبدیل شده و نقش مهم و فعالی در ساخت نظم نوین جهانی ایفا میکند.
تنگهها در بسیاری از جنبههای عرصه بینالمللی از اهمیت حیاتی برخوردارند. این جنبهها شامل حملونقل، ترانزیت و تجارت میشود. مقررات بینالمللی وضع شده برای تنگهها، اهمیت آنها را برای بشریت برجسته کرده و آنها را به جایگاهی ارتقا داده که پایان یک دوره و آغاز دورهای دیگر در تاریخ را رقم زده است. بهطور خاص، تنگه هرمز بدون شک مهمترین عامل تعیینکننده در جنگی بوده است که توسط ائتلاف اپشتاین که توسط ایالات متحده و فرزند نامشروع آن اسرائیل غاصب، با نقض کامل قوانین و مقررات بینالمللی علیه ایران آغاز شده است. مهمترین ضربه در نبرد علیه ایالات متحده که چیزی جز منافع مادی خود نمیبیند و رژیم صهیونیستی اسرائیل که منحرف، تحریف شده و به دنبال ارضای خواستههای شیطانی خود است، از طریق این تنگه وارد شده است. این امر ضربهای غیرقابلانکار به این گروه بیقانون وارد کرده است که در دستیابی به اهداف خود شکست خورده و نظم جهانی جدیدی را بنا خواهد کرد.
استانداردهای دوگانه حقوق بینالملل، این سیستم ناعادلانه که در آن فقط قدرتمندان حق دارند و حتی از طریق اشغالهای ناعادلانه، حقوق خود را تضمین میکنند، با هرمز جای خود را به نظم دیگری خواهد داد. سالها، سرکوب شده توسط تحریمها و سایر ابزارهای فشار، در معرض تلاشهای ناآرامی از طریق عوامل مختلف داخلی و خارجی، مورد حمله آشکار به حقوق حاکمیتی خود و در نهایت، همانطور که مهمت عاکف، نویسنده سرود ملی ترکیه اظهار داشت؛ «هیولای تکدندان» که قادر به دستیابی به اهداف خود از طریق چنین ابزارهایی نبود، اقدام به حمله کرد. با وجود اینکه در سطح بینالمللی حق به جانب بود، حمایت لازم را از سایر کشورها دریافت نکرد و حتی با حضور کشورهایی که بهطور فعال از این حمله حمایت میکردند روبهرو شد. با این حال، نظم قدیمی را به چالش کشید و به چراغ امیدی برای مردمی تبدیل شد که سالها تحت ستم این ائتلاف رنج کشیده بودند.
بهرغم امضای توافقنامه بین ایران و امریکا و پایبندی ایران به تعهدات وعده داده شده خود، ایالات متحده که دائماً به اصل وفای به عهد استناد میکند، اما هرگز به آن پایبند نیست، بار دیگر حملهای را در نقض قوانین بینالمللی آغاز کرده است. این نقض قانون و حقوق بشر همواره چهره وحشیانه رژیم فعلی ایالات متحده را از بدو تأسیس آن آشکار کرده و باعث خونریزی در تمام مناطق بدون تمایز دین، زبان، نژاد یا رنگ پوست شده است. با وجود این جنایات که وجدان بینالمللی را جریحهدار میکند، نهادهای بینالمللی نتوانستهاند پاسخ لازم را ارائه دهند و این نشاندهنده شکست سازوکارهای بینالمللی موجود است.
با توجه به تمام آنچه اتفاق افتاده، برای همه ملتهای جهان ضروری است که به جای نظام فعلی، نظامی عادلانهتر بنا کنند، نظامی که تمام بشریت را دربر گیرد، علیه ظلم ظالم قیام کند و در کنار مظلومان بایستد. با نگاهی به تاریخ جهان، واضح و غیرقابل انکار است که ساختن چنین نظام حقوقی تنها بر اساس ارزشهایی که امام حسین (ع) خود را فدای آنها کرد، امکانپذیر است، زیرا در نظام حقوقی حسینی، عدالت سنگ بناست و تبعیض یا تفاهمی که در آن قدرت، حق را میسازد، هرگز تحمل نمیشود. این نظام حقوقی را میتوان در مقالهای جداگانه با جزئیات بیشتری مورد بحث قرار داد، اما فعلاً به همین بسنده میکنیم و به عنوان سخن آخر، مایلیم موارد زیر را بیان کنیم: «ما ترجیح میدهیم با افتخار بمیریم تا اینکه با ذلت زندگی کنیم.» (۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶)
مترجم: علی تقینوهسی، کارشناس حقوق بشر
