جوان آنلاین: انتشار غافلگیرانه آنچه تفاهم میان ایران و رژیم امریکا نامیده میشود، بازار طلا و ارز تهران را نزولی کرد، به طوری که روز گذشته در حالی که هنوز معاملات رسمی بازارهای داخلی آغاز نشده بود، قیمتها در بازار طلا و ارز مسیر نزولی پرشتابی را در پیش گرفت، کنشگران معتقدند این رفتار بازار بیش از هر چیز ناشی از «افت ریسک سیاسی» است. کاهش ریسک سیاسی، تقاضای احتیاطی را عقب رانده و بازارهای دارایی در حال بازتنظیم خود با شرایط جدید هستند. به عبارتی، پیش از آنکه آثار واقعی توافق در متغیرهای اقتصادی نمایان شود، معاملهگران بر اساس انتظارات جدید دست به فروش زدهاند. همچنین انتشار این خبر، در بازارهای جهانی، مسیر نفت، طلا و بیتکوین را تغییر داد، قیمت نفت افت کرد، اما نرخ طلا جهانی صعودی شد.
در فضای اقتصادی همواره این پرسش مطرح است که آیا توافقهای سیاسی میتوانند مسیر بازارها را تغییر دهند یا آنچه سرنوشت اقتصاد را تعیین میکند، کیفیت سیاستگذاری داخلی است؟ به قاعده تجربه هرچند توافقها میتوانند انتظارات را دگرگون کنند و شوکهای کوتاهمدتی به بازارها وارد کنند، اما تداوم آثار آنها به عواملی فراتر از سیاست خارجی همچون مهار تورم، کنترل کسری بودجه، ثبات نرخ ارز، امنیت سرمایهگذاری و کیفیت حکمرانی اقتصادی وابسته است. انتشار رسمی خبر غافلگیرکننده موسوم به تفاهم ایران و رژیم امریکا، بازارهای مالی را در تهران تحت تاثیر خود قرار داد، به طوری که با فروکش کردن بخشی از انتظارات تورمی، نرخها در بازار ارز، تتر و طلا ریزشی شد و بازار سرمایه به روند صعودی خود ادامه داد. بررسی روند معاملات در روز دوشنبه نشان میدهد که بازار ارز پس از یک دوره رشد و انتظارات افزایشی ناشی از انتظارات تورمی، اکنون وارد فاز جدیدی از «تخلیه هیجانات» شده است که در آن داراییهای دلاری و وابسته به دلار، بهطور همزمان کاهش قیمت را تجربه کردند.
ریزش همزمان در سه بازار کلیدی
در معاملات دیروز، تتر بهعنوان بازار پیشنگر ارز، نخستین واکنش را به تغییر فضای سیاسی نشان داد و از بامداد روز دوشنبه با کاهش سریع قیمت، سیگنال اولیه اصلاح را به بازار مخابره کرد. پس از آن، دلار آزاد تهران نیز تحت تأثیر افزایش عرضه و کاهش تقاضای سفتهبازی، وارد مسیر نزولی شد. در ادامه، بازار طلا و سکه نیز با تأخیر، اما با شدت بیشتری نسبت به دلار، کاهش قیمت را تجربه کرد که کارشناسان آن را ناشی از همزمانی افت نرخ ارز و کاهش تقاضای سرمایهای در بازار داخلی میدانند. به گفته فعالان بازار، روز دوشنبه و انتشار بیانیه شعام نقطه عطف تغییر انتظارات در بازار ارز بوده است. در این روز، فضای روانی بازار به سرعت از حالت انتظار برای افزایش قیمت به سمت فروش و شناسایی سود تغییر جهت داد. افزایش عرضه در بازار ارز و همزمان فعال شدن موج فروش در بازار تتر، باعث شد فشار نزولی به سرعت به بازار نقدی دلار و سپس به بازار طلا منتقل شود.
البته بررسی رفتار بازار نشان میدهد که ریزش اخیر بیش از آنکه ناشی از تغییر عوامل بنیادی باشد، نتیجه تغییر کوتاهمدت انتظارات و شوک خبری بوده است. در چنین شرایطی، بازار معمولاً وارد فاز نوسانی رو به کاهش میشود بهگونهای که نه روند نزولی پایدار شکل میگیرد و نه بازگشت سریع و پرقدرت صعودی رخ میدهد. کارشناسان و فعالان بازار ارز معتقدند ادامه روند نزولی در بازار ارز منوط به تداوم همزمان چند عامل از جمله افزایش عرضه ارز، ثبات در فضای سیاسی و کاهش پایدار تقاضای سفتهبازی است. هرچند نباید اثر عوامل بنیادینی، چون کسری بودجه و رشد نقدینگی را بر بازارهای داخلی نادیده گرفت.
قیمتها در بازار
آخرین وضعیت بازارهای پولی مالی نشان میدهد که طلا در میانه کانال ۱۶میلیون تومانی قرار دارد و هر گرم طلای ۱۸عیار ۱۶میلیون و ۵۹۰ هزار تومان قیمت گذاری شده است؛ سکه تمام نیز به ۱۶۷میلیون تومان رسیده است. در بازار آزاد ارز، قیمت هر دلار امریکا به شکل اسکناس در محدوده ۱۶۳هزار تومان معامله میشود که حدود ۱۰هزار تومان نسبت به دیروز کاهش داشته است؛ هر تتر به عنوان رایجترین ارز دیجیتال نیز در محدوده ۱۶۳هزار تومان قرار گرفته است.
بورس صعودی شد.
اما در بازار سرمایه شرایط به شکلی مطلوب پیشرفته است و بازار در ادامه مسیر افزایشی خود، صبح دیروز کانال ۹/۴ میلیون واحدی را فتح کرد و با رشد ۱۵۹ هزار واحدی در آستانه ورود به کانال ۵ میلیون واحدی و ثبت یک شگفتانه قرار گرفت.
چرا با وجود رشد اونس جهانی، طلا در ایران ارزان شد؟ رفتار دیروز بازار بیش از هر چیز ناشی از «افت ریسک سیاسی» است. در اقتصاد، بخش مهمی از تقاضای ارز و طلا ماهیت احتیاطی و سرمایهگذاری مبتنی بر نااطمینانی دارد. هر زمان احتمال تشدید تنشهای سیاسی یا نظامی افزایش مییابد، تقاضا برای داراییهای امن بالا میرود و قیمتها جهش میکند. اکنون خبر توافق، انتظارات تورمی و ریسکهای ژئوپلیتیک را تا حدی تعدیل کرده و همین تغییر ذهنیت، فشار فروش ایجاد کرده است.
در واقع بازار پیشدستانه عمل کرده؛ یعنی پیش از آنکه آثار واقعی توافق در متغیرهای اقتصادی نمایان شود، معاملهگران بر اساس انتظارات جدید دست به فروش زدهاند. به گزارش تسنیم، نکته قابل توجه اینجاست که همزمان با افت قیمت طلا در داخل، بهای اونس جهانی افزایش یافته و به ۴۳۱۴ دلار رسیده است. به طور معمول رشد اونس باید از قیمت طلای داخلی حمایت کند، اما در شرایط فعلی اثر کاهشی نرخ ارز بر بازار داخلی بسیار پررنگتر بوده است. قیمت طلای داخلی به طور کلی از دو متغیر اصلی تاثیر میپذیرد: قیمت اونس جهانی و نرخ دلار در بازار داخلی. به همین دلیل، حتی اگر بهای جهانی طلا افزایش پیدا کند، در صورتی که نرخ ارز در داخل کاهش شدیدی داشته باشد، ممکن است قیمت طلا در بازار ایران نزولی شود. در شرایط فعلی نیز دقیقا همین اتفاق رخ داده و اثر کاهشی افت دلار، افزایش اونس جهانی را خنثی کرده است. افزایش اونس جهانی یک نیروی افزایشی ایجاد کرده، اما افت محسوس نرخ دلار در بازار تهران اثر بزرگتری گذاشته و در نهایت خروجی این معادله کاهش قیمت طلا بوده است. به بیان ساده، وزن افت دلار فعلاً بیشتر از رشد اونس است.
جهش بورسهای جهان و افت نفت پس از توافق اولیه ایران و امریکا
همچنین بازارهای مالی جهانی با رشد قابل توجه شاخصهای سهام و همزمان کاهش قیمت نفت واکنش نشان دادند. قیمت جهانی نفت در معاملات روز دوشنبه با افتی بیش از ۴دلار مواجه شد. قیمت نفت برنت که در روزهای اوج تنش به محدوده ۹۰دلار در هر بشکه نزدیک شده بود، با افت بیش از ۴تا ۵ درصدی به محدوده ۸۳ تا ۸۵ دلار بازگشت. به گزارش مهر به نقل از رویترز، بازارهای مالی جهان در واکنش به اعلام توافق اولیه میان ایران و امریکا و کاهش تنشهای نظامی در خاورمیانه، موجی از رشد را تجربه کردند و همزمان قیمت نفت بخشی از افزایش ناشی از ریسکهای جنگ را از دست داد. در میان بازارهای آسیایی، شاخص «کوسپی» کره جنوبی بیشترین واکنش را نشان داد و با رشد بیش از ۸ درصدی بهترین عملکرد را در میان بورسهای بزرگ جهان ثبت کرد. کارشناسان تأکید میکنند اگرچه پایان درگیریها میتواند به تدریج عرضه نفت را به شرایط عادی بازگرداند، اما جبران خسارتهای ناشی از ماهها تنش و اختلال در بازار انرژی، فرآیندی زمانبر خواهد بود؛ خسارتهایی که علاوه بر زیرساختهای انرژی، اقتصاد کشورهای واردکننده نفت را نیز تحت فشار قرار داده است.
