جوان آنلاین: با فرا رسیدن فصل پاییز و احتمال وقوع بارانهای سیلآسا و «پدیده النینو» به توصیه سازمان هواشناسی، جلساتی با حضور نمایندگان وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و ستاد بحران استانها به صورت هفتگی برگزار میشود و استانها تدابیر لازم را برای وقوع احتمالی سیل اندیشیدهاند. با وجود این، معاون اقتصادی سازمان بازرسی در نامهای به وزیر نیرو، بر ضرورت آمادگی حداکثری بخش آب و شرکتهای تابعه برای مواجهه با بارشهای حدی، سیلاب و آبگرفتگی در ماههای آتی تأکید کرد و بازنگری در مدیریت مخازن سدها، لایروبی رودخانهها برای افزایش ظرفیت عبوردهی سیلاب را خواستار شد.
النینو، یک پدیده اقلیمی بزرگ است که در اثر گرمایش غیرمتعارف آبهای سطحی در مرکز و شرق اقیانوس آرام استوایی ایجاد میشود. این گرمایش با تغییر در گردش جوی، نظم سامانههای بارشی و دمایی را در سطح جهانی جابهجا کرده و پیامدهایی مثل سیل یا خشکسالیهای غیرمنتظره در پی دارد.
النینو پدیدهای اقیانوسی است، بنابراین در ایران تشکیل نمیشود و از اقیانوس آرام به سمت ایران حرکت میکند و به صورت غیرمستقیم بر الگوی بارش و دمای ایران نیز تأثیر خواهد داشت.
به گزارش سازمان هواشناسی، پاییز پیشروی ایران با تغییرات الگوی بارش همراه است. این بارشها میتوانند برای سرزمین تشنه ایران خبر خوبی باشد، اما در صورت ظاهری به شکل رگباری و شدید، خطر سیلاب و فرسایش خاک را نیز میآورند. با این حال، تقویت النینو بهتنهایی به معنای قطعی بودن پاییز پربارش در سراسر ایران نیست. اثر این پدیده بر ایران به نحوه برهمکنش آن با سایر سامانههای جوی و اقیانوسی، محل ورود سامانههای فشار، مسیر تودههای محیطی و شرایط منطقهای است؛ بنابراین بعد از پیشبینی درباره پاییز ایران باید براساس خروجی مدلهای فصلی و دادههای سازمان هواشناسی کشور و در بازههای زمانی کوتاهتر بهروزرسانی شود.
در پدیده النینو، بارشهای شدید و کوتاهمدت افزایش مییابد و در مناطقی که پوشش گیاهی تخریب شده یا در حریم رودخانهها و مسیلها ساختوساز صورت گرفته است، میتواند خطر روانآب، سیلاب و فرسایش خاک را افزایش دهد. همین پیوند میان نوسانات اقلیمی، بارشهای حدی، سیلاب و فرسایش خاک، توجه به پیشبینی اقلیمی و مدیریت سرزمین را دوچندان میکند.
تجربه سالهای گذشته از بارش بارانهای سیلآسا نشان میدهد، به دلیل تغییر بافت روستاها و شهرها، بهویژه مناطقی که سر راه رودخانه قرار دارند، با وقوع این بارانها، خسارتهای زیادی بر شهرها و روستاهای کشور وارد میشود. از اینرو، امسال با پیشبینی پدیده النینو در پاییز همه سازمانها و وزارتخانههای مرتبط با این پدیده بسیج شدهاند و از ابتدای پاییز جلسات هفتگی با حضور نمایندگان وزارت جهاد کشاورزی، نیرو و ستادهای بحران استانها و سازمان هواشناسی برگزار میشود.
در این خصوص رئیس مرکز مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در گفتوگو با «جوان» از تقسیم کار وزارتخانهها و سازمانهای مرتبط خبر داد و گفت: استانها همگی به صورت آمادهباش هستند تا در صورت وقوع احتمالی سیل، امدادرسانی انجام شود. احد وظیفه افزود: با توجه به اینکه در ابتدای پاییز تمامی سدها در کمترین ظرفیت خود هستند، بروز خسارت به حداقل خود میرسد.
وی در پاسخ به این پرسش که بارش باران اخیر در استانهای شمالی آسیبهای بسیاری بر انبارها و برخی روستاها و شهرستانها وارد کرده و دلیل عدم آمادگی شهرها برای مقابله با سیل اخیر چه بوده است، افزود: متأسفانه شهرها و روستاهای شمالی تا بستر دریاها و رودخانهها پیشروی داشتند و با بروز سیل، این مناطق بیشترین آسیب را میبینند. نمیشود در مدت کوتاه تدابیر خاصی برای این مناطق پیشبینی کرد.
هشدار سازمان بازرسی به وزارت نیرو برای مقابله با النینو
در پی پیشبینیهای سازمان هواشناسی از پاییز پربارش، سازمان بازرسی کل کشور نیز توصیههای ضروری را به وزارت نیرو اعلام کرده است. به گزارش میزان، ستار شیرعالی، معاون نظارت و بازرسی امور اقتصادی سازمان بازرسی کل کشور در نامهای به وزیر نیرو، با اشاره به تحلیلهای سازمان هواشناسی و احتمال وقوع پدیده اقلیمی «النینو»، بر ضرورت آمادگی حداکثری بخش آب و شرکتهای تابعه برای مواجهه با بارشهای حدی، سیلاب و آبگرفتگی در ماههای آتی تأکید کرد.
وی در این نامه خاطرنشان کرد: هرچند افزایش بارشها فرصتی برای ذخیرهسازی آب در سدهای بزرگ کشور است، اما وقوع بارشهای شدید در بازههای زمانی کوتاه میتواند خسارات قابل توجهی به تأسیسات و زیرساختهای شهری، روستایی، اراضی کشاورزی و شبکههای انتقال آب وارد کند.
معاون سازمان بازرسی کل کشور تأکید کرد که بهرهگیری از تجارب گذشته و اتخاذ رویکرد پیشگیرانه در مدیریت سیلاب، اکنون از اهمیت مضاعفی برخوردار است. شیرعالی در این راستا تصریح کرد که محورهای کلیدی از جمله بازنگری در مدیریت مخازن سدها، لایروبی رودخانهها برای افزایش ظرفیت عبوردهی سیلاب، تقویت آمادگی عملیاتی شرکتهای آب منطقهای و حفاظت از کارگاههای پروژههای عمرانی بهطور فوری در دستور کار قرار گیرد.
وی همچنین بر لزوم برنامهریزی برای تغذیه مصنوعی آبخوانها و مدیریت مصرف آب در مناطق متأثر از خشکسالی تأکید کرد تا از هرگونه تضییع منابع آبی جلوگیری شود. معاون نظارت و بازرسی امور اقتصادی سازمان بازرسی کل کشور، ضمن ابلاغ هشدار براساس سیاستهای پیشگیرانه سازمان بازرسی، از معاونت آب و آبفای وزارت نیرو، شرکت مدیریت منابع آب ایران و سایر واحدهای ذیربط خواست تمهیدات عملیاتی لازم را متناسب با شرایط هر منطقه اتخاذ و نتایج اقدامات صورتگرفته را به این سازمان گزارش کنند.
