جوان آنلاین: رئیسجمهور امریکا که همچنان از دست برتر در تقابل با ایران سخن میگوید، در عین حال اذعان دارد که ایرانیان به دلیل قدرت و عزتنفس، تن به توافق مدنظر او نمیدهند. رفتار امریکا در میدان نیز بیشباهت به این اعتراف نیست. تلاش برای نزدیک کردن ناوها به تنگه هرمز و سپس عقبنشینی با شلیک نیروهای ایران، اعتراف به قدرت ایران و نپذیرفتن هرگونه حرکت دشمن در مرزهای خود است.
دونالد ترامپ جمعه شب در گفتوگویی که انعکاس زیادی در رسانهها داشت، در کنار تکرار ادعاهایش درباره آسیب به توان نظامی ایران در جریان تجاوز نظامی اخیر، این را هم گفت که ایران هنوز ظرفیت نظامی خود را حفظ کرده است. ترامپ در پاسخ به این سؤال انبیسی که اگر به گفته او ایران به شدت خواهان توافق با امریکاست، چرا طرف ایرانی توافق نمیکند، گفت: «آنها قوی و با عزتنفس هستند. مدتی زمان میبرد. ۴۷ سال هر کاری دلشان خواسته انجام دادهاند. این کار (تجاوز نظامی به ایران) باید مدتها پیش انجام میشد. باید رؤسای جمهور دیگر یا کشورهای دیگر آن را انجام میدادند، حتماً نباید ما باشیم.» رئیسجمهور امریکا بار دیگر ادعاها درباره برنامه هستهای ایران را تکرار و از این سخنان برای توجیه خروج از توافق برجام استفاده کرد و از رویکرد قهری خود موسوم به سیاست «کارزار فشار حداکثری» که پس از خروج از توافق هستهای به جای دیپلماسی علیه ایران به کار گرفته بود، دفاع کرد و گفت: «من بسیار سریع پیش میروم، فقط سه ماه است که شروع کردهام. (جنگ) ویتنام ۱۹ سال طول کشید. فقط میپرسند کی پیروز میشوی؟ اگر من یک دموکرات بودم کسی این طور صحبت نمیکرد، اما برایم مهم نیست.» ترامپ روز جمعه نیز با ابراز خوشبینی درباره روند مذاکرات گفته بود که به نظر میرسد شرایط در ارتباط با ایران «بسیار خوب» پیش میرود و واشنگتن در مدیریت و پیگیری پرونده ایران «موفقیت بزرگی» به دست آورده است.
تنش در هرمز
به موازات موضعگیریهای متعدد رئیسجمهور امریکا که همگی رنگ و بوی عزم این کشور برای توافق با ایران دارد، امریکاییها به روشنی بر آتش تنش میدمند. بامداد شنبه نیروهای مسلح ایران با نفتکشهایی مقابله کردند که با نقض نظم ایرانی حاکم بر تنگه هرمز، قصد عبور از این باریکه آبی را داشتند. به دنبال آن و در پی حملات امریکاییها به سیریک و جزیره قشم، کویت و بحرین هدف آماج حملات موشکی ایران قرار گرفتند. در مقابل، فرماندهی مرکزی امریکا در غرب آسیا (سنتکام) نیز در بیانیهای ادعا کرد که نیروهای سنتکام چهار پهپاد تهاجمی یکطرفه ایرانی را که به سمت تنگه هرمز پرتاب شده بودند، سرنگون کردند. در این بیانیه همچنین ادعا شده این پهپادهای تهاجمی تهدیدی فوری برای ترافیک دریایی منطقه ایجاد میکردند و از این رو، نیروهای امریکایی برای دفاع در برابر حملات بیشتر، به سایتهای رادار نظارت ساحلی ایران در گروک در منطقه سیریک و جزیره قشم حمله کردند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیهای به تعرض نظامی ارتش تروریستی امریکا در ساعات اولیه بامداد شنبه واکنش نشان داد و ضمن محکومیت اقدام یادشده، آن را نقض آشکار آتشبس ۱۹فروردین و تجاوز نظامی علیه حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی جمهوری اسلامی ایران دانست. در این بیانیه آمده است: «این اقدام که در ادامه رفتارهای خصمانه و تحریکآمیز رژیم امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است، نشاندهنده بیاعتنایی کامل هیئت حاکمه امریکا به اصول بنیادین حقوق بینالملل و منشور ملل متحد است. نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع و با هوشیاری، قاطعیت و اقتدار کامل، پاسخ متناسب و مؤثری به این اقدام تجاوزکارانه داده و اجازه ندادند که اهداف شرورانه طراحان این تجاوز محقق شود.»
جلو بودن ایران از جدول زمانی بازسازی
وزارت خارجه ایران هشدار داده که «نقض مکرر آتشبس از سوی امریکا بار دیگر اثبات میکند که این کشور نهتنها ارادهای برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر ثبات ندارد، بلکه با اقدامات ماجراجویانه خود امنیت منطقه را با مخاطرات جدی مواجه میکند و مسئولیت کلیه آثار و تبعات ناشی از این اقدامات غیرقانونی و نیز هرگونه تشدید تنش احتمالی، بر عهده دولت امریکا خواهد بود.» در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن تأکید بر حق ذاتی و مشروع کشور برای دفاع از خود بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، تصریح میکند جمهوری اسلامی ایران با تمام توان و با استفاده از همه ظرفیتهای خود از حاکمیت، امنیت و منافع ملی کشور دفاع خواهد کرد. بر این اساس وزارت امور خارجه مؤکداً کشورهای منطقه را به رعایت اصل حسن همجواری و پایبندی به اصل بنیادین حقوق بینالملل مبنی بر خودداری از اجازهدادن به طرفهای متجاوز برای استفاده از قلمرو و امکانات آنها جهت طراحی و انجام اقدامات تجاوزکارانه علیه جمهوری اسلامی ایران فرا میخواند.» وزارت امور خارجه همچنین از دبیرکل سازمان ملل متحد، شورای امنیت و سایر نهادهای مسئول بینالمللی میخواهد نسبت به تداوم نقض آشکار آتشبس و اقدام غیرقانونی امریکا واکنش فوری و مؤثر نشان داده و از عادیسازی فزاینده نقض منشور ملل متحد و اقدامات تهدیدکننده صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی جلوگیری کنند. امریکاییها در شرایطی به تنشآفرینی در منطقه مشغولند که یکی از مقامات همین کشور به سیانان گفت: «ایرانیها از تمام جدولهای زمانی که (جامعه اطلاعاتی) برای بازسازی در نظر گرفته بود، فراتر رفتهاند.» سم لایر، پژوهشگر مرکز مطالعات «عدم اشاعه جیمز مارتین» که قابلیتهای موشکی ایران را تجزیه و تحلیل میکند، معتقد است: «اگر خصومتها از سر گرفته شود، ایران در موقعیتی است که تا زمانی که پرتابگر و خدمه داشته باشد، حتی اگر تولید متوقف شده باشد، به پرتاب موشک ادامه میدهد. هیچ چیز مانع از مسلح شدن پرتابگرها به ذخایر فراوان موشکی که ایرانیها هنوز دارند، نمیشود.»
نمای نزدیک
غریبآبادی: گروسی نشان داد کاملاً در اختیار امریکا و غرب است
کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه در پی گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی و رافائل گروسی درباره برنامه هستهای ایران، درباره دسترسی نداشتن به برخی تأسیسات آسیبدیده، وضع ذخایر اورانیوم و موضوع موسوم به از دست رفتن پیوستگی دانش در برنامه هستهای ایران گفت: «این وضع در خلأ ایجاد نشده است. نمیتوان منشأ اختلال را نادیده گرفت و سپس پیامد همان اختلال را علیه ایران صورتبندی کرد.» وی خاطرنشان کرد: «مدیرکل آژانس که نشان داد کاملاً در اختیار امریکا و غرب است، متأسفانه هیچگاه این حملات را محکوم نکرد.»
معاون وزیر خارجه در حساب کاربری خود نوشت: «اگر موضوع، راستیآزمایی و عدم اشاعه است، نخستین انتظار از مدیرکل آژانس، موضعگیری صریح و حقوقی در برابر حمله به تأسیسات تحت پادمان است. چنین حملهای فقط نقض حاکمیت ایران نیست، ضربهای مستقیم به ایمنی هستهای، نظام پادمانی و اعتبار رژیم عدم اشاعه است.» وی پرسید: «آیا مدیرکل جسارت دارد که بالاخره علیه این اقدام خلاف حقوق بینالملل و منشور ملل متحد امریکا موضعگیری کند؟ با این رویکرد سیاسی و وابستگی، نامبرده که کاندیدای دبیرکلی سازمان ملل نیز هست، چگونه میتواند این سازمان مهم را به صورت مستقل و حرفهای مدیریت کند؟!»
معاون وزیر خارجه بیان کرد: «آژانس نمیتواند هم آثار حمله نظامی را گزارش کند، هم از کنار مسئولیت عاملان آن بگذرد و هم از ایران بخواهد هزینه فنی و سیاسی ناامنی را که متجاوزان ایجاد کردند، بپردازد. این نه راستیآزمایی است، نه اعتمادسازی.»
این دیپلمات ارشد ایرانی ادامه داد: «اگر آژانس میخواهد بخشی از راهحل دیپلماتیک باشد، باید از تبدیل گزارش فنی به ابزار فشار سیاسی پرهیز کند. پادمان با اقدام نظامی، تهدید و قطعنامهسازی تقویت نمیشود؛ با بیطرفی، رعایت حقوق بینالملل، احترام به حاکمیت دولتها و محکومیت صریح حمله به تأسیسات تحت نظارت آژانس تقویت میشود.» وی بیان کرد: «نمیتوان تأسیسات تحت پادمان را بمباران کرد، دسترسی و ایمنی لازم برای بازرسی را از بین برد و سپس پیامد همان حمله را به عنوان ابهام علیه ایران به کار گرفت.»
