جوان آنلاین: با احتساب جمعیت ۸۰ میلیونی، سالانه حدود ۷۷ میلیارد نخ سیگار در کشور دود میشود. از نگاه معاون بهداشتی وزیر بهداشت، این حجم از مصرف نشاندهنده یک گردش مالی بسیار بزرگ است و مافیای دخانیات به پشتوانه قدرت اقتصادی خود، حتی در لایههای تصمیمگیری و قانونگذاری نیز نفوذ کردهاست؛ به طوری که گاهی در برابر تصویب یک قانون بهداشتی، مقاومتهایی از سوی جریانات خاص صورت میگیرد که حتی برای جامعه پزشکی نیز باورکردنی نیست. جالبتر از همه اینکه در طول دهههای تحریم، تنها صنعتی که با قدرت به جلو رفته و کارخانههای بسیار شیک و مدرنی را در کشور بنا کرده، صنعت دخانیات بودهاست.
از همه اینها عجیبتر اینکه معاون وزیر بهداشت از مخالفت خود پزشکان با مالیات بر سیگار خبر داده است.
اگر همین حالا اراده کنید سیگار بکشید ظرف تنها چند دقیقه میتوانید از دکه روزنامه فروشی مقابل محل کار یا بقالی سر کوچهتان به آسانی هر برندی از سیگار را که بخواهید تهیه کنید. تازه فروشگاههای اینترنتی تخصصی هم برای فروش انواع سیگار و توتون و تنباکو راه افتاده است. اغلب مغازههای عرضه دخانیات خدمات در محل هم دارند و شما میتوانید پس از خرید سیگار، سیگارتان را با فندکی که در کنار دخل با نخی به جایی بسته شده روشن کنید و در جا نیکوتین مورد نیاز بدنتان را تأمین کنید. این در حالی است که حتی خرید یک قرص نان هم به این سادگی نیست و برای خرید یک نان سنگک شما باید مسیر زیادی را بپمایید و دقایقی طولانی در صف نانوایی معطل بمانید. این همه تهسیل دسترسی و خدمات برای دخانیات در سطح خرد و کلان حکایت از مافیایی گسترده و قدرتمند دارد. مافیایی که گردش مالی گسترده آن موجبشده تا با وجود اثبات آسیبهای اجتماعی و هزینههای کلانی که سیگار روی دست نظام سلامت میگذارد، همچنان فعالیتهای صنعت دخانیات در کشورمان تسریع و تسهیل شود و تحریمهای گستردهای که در حوزه دارو و درمان علیه کشورمان اعمال میشود در حوزه سیگار و دخانیات به یک شوخی شبیه باشد!
هزینههای پشت یک نخ سیگار
علیرضا رئیسی، در همایش روز ملی بدون دخانیات که در سالن همایشهای بیمارستان حضرت مهدی (عج) تهران برگزار شد، تأکید کرد: «مصرف دخانیات فقط موضوع یک فرد یا صرفاً یک مسئله سلامت نیست، بلکه یک موضوع بسیار مهم اجتماعی و اقتصادی است که سالانه در دنیا میلیاردها دلار خسارت به اقتصاد سلامت وارد میکند. هزینه سیگار فقط پول خرید یک نخ سیگار نیست، بلکه پشت آن اتفاقات و آسیبهای فراوانی وجود دارد.»
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: «اگر همین امروز به انستیتو کانسر، بخش ریه یا سایر بخشهای بیمارستان مراجعه کنید، مشاهده خواهید کرد که چه تعداد از بیماران بستری، متأثر از مصرف دخانیات هستند.»
صنعتی که هر کاری خواسته انجام داده
از نگاه معاون بهداشت وزارت بهداشت صنعت دخانیات در کشور ما تاکنون موفق بوده و تقریباً هر آنچه خواسته، انجام دادهاست؛ نه مالیاتها به شکلی که قانون تعیین کرده افزایش یافته و نه محدودیتهای مؤثر در این حوزه اعمال شدهاست.
رئیسی با اشاره به حجم مصرف دخانیات در کشور گفت: «اگر جمعیت ایران را حدود ۸۵ میلیون نفر در نظر بگیریم، روزانه به ازای هر ایرانی حدود دو نخ سیگار مصرف میشود؛ یعنی سالانه حدود ۷۷ میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف میشود و پشت این موضوع، گردش مالی بسیار بزرگی وجود دارد که به شدت مورد حمایت قرار میگیرد.»
تسهیل رشد صنعت دخانیات
در شرایطی که برای تأمین برخی داروها و مواد اولیه دارویی با مشکلات جدی مواجه هستیم، اما در حوزه دخانیات هیچ کمبودی وجود ندارد و این صنعت بدون محدودیت به فعالیت خود ادامه میدهد. معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با مقایسه وضعیت دخانیات و صنعت خودروسازی، این دو حوزه را «حریفناپذیر» و بلای جان سلامت توصیف کرد و افزود: «در طول دهههای تحریم، تنها صنعتی که با قدرت به جلو رفته و کارخانههای بسیار شیک و مدرنی را در کشور بنا کرده، صنعت دخانیات بودهاست.»
وی با اشاره به وضعیت صنعت دارو و دخانیات در شرایط تحریم اظهار کرد: «در حالی که صنعت داروسازی کشور برای تأمین قطعات، مواد اولیه و تجهیزات با محدودیتهای فراوان روبهروست، صنعت دخانیات بدون هیچ تحریمی و بدون محدودیت در حال توسعه است.»
تأسیس کارخانههای شبک دخانیات در شرایط تحریم دارویی
رئیسی تصریح کرد: در برخی موارد برای تصویب قوانین مرتبط با دخانیات، حتی پزشکان هم با مالیات بر سیگار مخالفت میکنند این واقعیت که گروههایی از پزشکان در جایگاه تصمیمگیری با مالیات بر سیگار مخالفت میکنند قابل تأمل است. بهترین بازار برای صنعت دخانیات دنیا، کشورهای در حال توسعه و کشورهایی با اقشار متوسط و ضعیف هستند، زیرا بیشترین آسیبها و هزینهها در این کشورها تحمیل میشود. وی خاطرنشان کرد: «غولهای بینالمللی دخانیات از کشورهای ژاپن و سایر نقاط جهان، بیشترین سهم تولید را در داخل ایران به دست آوردهاند و روز به روز با عرضه مدلهای جذاب، رنگی و طعمدار، در حال صید مشتریان جدید هستند.» معاون وزیر بهداشت با تأکید بر اینکه هر زمان صحبت از کاهش تولید دخانیات یا افزایش مالیات میشود، برخی عنوان میکنند که افراد زیادی در این صنعت مشغول به کار هستند، افزود: «این در حالی است که باید دید در این سالها کدام صنعت در کشور بیشترین رشد را داشتهاست. در ۴۷ تا ۴۸ سال تحریم، تنها صنعتی که با قدرت به مسیر خود ادامه داده، صنعت دخانیات بودهاست.»
به گفته رئیسی شرکتهای خارجی مانند JTI و BAT نقش عمدهای در تولید دخانیات کشور دارند و کارخانههای آنها روز به روز در حال توسعه است. ساختمانهای لوکس، تولیدات متنوع و مدلهای جذاب سیگار و دخانیات نیز به طور مستمر در حال افزایش است. وی با اشاره به فعالیت شرکتهای خارجی تولیدکننده دخانیات در کشور افزود: «شرکت JTI که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان دخانیات است، از نامهایی مانند «پارس» و «پارسیان» برای محصولات خود استفاده میکند و شرکتهای مختلفی با همین نامها در کشور فعال هستند.»
طبق اظهارات رئیسی بر اساس آمار سال ۱۴۰۳، برخی از این شرکتها رشد قابلتوجهی در تولید داشتهاند؛ بهطوری که JTI پارسیان ۶/ ۷ درصد، JTI پارس ۸/ ۴۹ درصد و BAT پارس ۵/ ۷ درصد افزایش تولید داشتهاند.
کیوسکهای سیگار فروشی در کنار مدارس
طبق آخرین پژوهشها روند افزایش مصرف دخانیات در کشور همچنان ادامه دارد. در گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال، مصرف دخانیات در زنان ۹۰ درصد و در مردان ۳۴ درصد افزایش یافتهاست.
در گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال نیز مصرف دخانیات در مردان ۶/ ۱۹ درصد و در زنان ۸/ ۹۰ درصد افزایش یافته و مصرف روزانه سیگار در زنان حدود ۱۹۰ درصد و در مردان ۴۶ درصد رشد داشتهاست. معاون بهداشت وزارت بهداشت، فروش نخی سیگار و فروش به افراد زیر ۱۸ سال را از دیگر مشکلات مهم کشور دانست و افزود: «در بسیاری از کشورهای دنیا فروش دخانیات به افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است، اما در کشور ما کافی است اطراف مدارس را مشاهده کنید؛ تقریباً در کنار هر مدرسهای کیوسک فروش سیگار وجود دارد.» در شرایطی که بسیاری از خانوادهها توان خرید برخی مواد غذایی مانند شیر را ندارند، نوجوانان به راحتی میتوانند چند نخ سیگار تهیه کنند و حتی دوستان خود را نیز به مصرف آن تشویق کنند.
