جوان آنلاین: ترامپ که طی سه ماه گذشته بارها حمله به ایران را اقدامی ضروری برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای معرفی میکرد، اکنون صراحتاً اعتراف کرده که ورود به تقابل با ایران تصمیم اشتباهی بود. او البته خیلی زود تلاش کرد از شدت این موضعگیری بکاهد و مدعی شد اگر واشینگتن چنین اقدامی انجام نداده بود، ایران تا امروز به بمب اتم دست یافته بود. با این حال، طرح چنین اظهاراتی بیش از هر چیز بیانگر ناتوانی امریکا در مواجهه با تهران و تلاش برای یافتن راهی آبرومندانه جهت خروج از بحرانی است که خود آغازگر آن بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا که از ابتدای جنگ بارها از مواضع اعلانی خود در قبال ایران عقبنشینی کرده بود، این بار بهصراحت موضعی را بیان کرد که منتقدانش بارها علیه او مطرح کرده بودند. ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز تأکید کرد: «ما ارتش ایران را تقریباً دستنخورده گذاشتیم و خیلیها از شنیدن این موضوع تعجب میکنند.» ترامپ همچنین برای اولین بار به اشتباه بودن حمله به ایران اعتراف کرد و گفت: «ما اصلاً نباید درگیر ایران میشدیم.»
ترامپ برای اینکه نشان دهد این اشتباه تنها به او محدود نمیشود، بار دیگر پای جنگافروزی دولتهای پیشین امریکا را به میان کشید و گفت: «نگاه کنید به عراق چه گذشت. ما خیلی بد عمل کردیم. کاری که کردیم یک اشتباه بزرگ بود. اول از همه، ما هرگز نباید به آنجا میرفتیم. ما همچنین نباید درگیر ایران میشدیم.»
ترامپ برای آنکه خود را از زیر بار انتقادهای داخلی و خارجی خارج کند، بلافاصله کوشید اظهاراتش را اصلاح کرده و چنین القا کند که حتی در صورت پرهیز از جنگ نیز شرایط میتوانست به گونهای دیگر رقم بخورد و در این باره مدعی شد: «هرچند ایران آن قابلیت را دارد. اگر نه ماه پیش با بمبافکنهای بی-۲ به آنها ضربه نمیزدیم، الان یک سلاح هستهای داشتند و همه چیز طور دیگری میشد.»
ترامپ تا پیش از این بارها تأکید کرده بود که تقابل با ایران به دلیل تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای اقدامی ضروری بوده و بر همین اساس توانسته بود تا حدی حمایت جمهوریخواهان و برخی متحدان خارجی خود را نیز با این سیاست همراه کند. از اینرو، اعتراف صریح به اشتباه بودن این جنگ میتوانست هزینه سیاسی سنگینی برای او به همراه داشته باشد؛ چرا که نهتنها میتوانست واکنش منفی افکار عمومی امریکا را در پی داشته باشد، بلکه بخشی از پایگاه رأی او را در میان جمهوریخواهان نیز متزلزل خواهد کرد.
از سوی دیگر، پذیرش اشتباه بودن حمله به ایران در آستانه انتخابات کنگره در ماه نوامبر، میتوانست به فرصتی سیاسی برای دموکراتها تبدیل شود تا با برجسته کردن ناکامی دولت ترامپ، کرسیهای بیشتری را در کنگره به دست آورند. در چنین شرایطی، یک عقبنشینی آشکار در پرونده ایران میتوانست در کنار پیامدهای نظامی، به شکستی سیاسی برای ترامپ نیز تبدیل شود و موقعیت او را در داخل امریکا بیش از پیش تضعیف کند.
از طرفی، اظهار اخیر ترامپ مبنی بر اینکه ارتش ایران دستنخورده باقی مانده، در تضاد مستقیم با مواضع پیشین او قرار دارد؛ مواضعی که در آن بارها مدعی شده بود توان نظامی ایران در همه عرصهها نابود شده و تهران دیگر قادر به ایجاد تهدید علیه منطقه نیست. چنین اظهاراتی و عقبنشینیهای مکرر در قبال ایران نشان میدهد ترامپ در این سه ماه تحت فشارهای سنگینی قرار داشته است. تداوم انسداد تنگه هرمز، در کنار ناتوانی واشینگتن در دستیابی به اهداف اعلامشده خود در برابر ایران، دولت امریکا را ناچار کرده در مواضع پیشین خود بازنگری کند.
اعتراف به اشتباه بودن اصل درگیری، یک عقبنشینی تاکتیکی برای فاصله گرفتن از هزینههای جنگ است، در حالی که هنوز میخواهد چهره «رهبر قوی» را حفظ کند. در هفتههای اخیر رسانههای متعددی گزارش دادهاند که ترامپ در بحبوحه مذاکرات میخواهد پیروزی نهایی خود را اعلام کند و از این گرداب خودساخته رهایی یابد.
در همین چارچوب، نیویورکتایمز روز یکشنبه نوشت: «ترامپ در تلاش است جنگ را تقریباً تمامشده و یک موفقیت کامل به تصویر بکشد، اما روایت او با واقعیت همخوانی ندارد و پس از سالها تحمیل نسخهاش از وقایع، اکنون با بحرانی روبهروست که با داستان او در تضاد است. در بهترین حالت، تغییری در رهبری رخ داده است، اما برای طرفداران جنگ که آن را به عنوان یک تغییر مثبت ارائه میدهند، این کار نادرست است.»
۲ خواسته از ایران
ترامپ درباره روند مذاکرات و احتمال رسیدن به توافق با ایران نیز اشاره کرد و گفت: «اگر عجله کنید، توافق خوبی نخواهید بست. اما به آرامی و پیوسته، فکر میکنم داریم به آنچه میخواهیم میرسیم و اگر به آنچه میخواهیم نرسیم، به روش دیگری به آن پایان خواهیم داد.» ترامپ تأکید کرد: «فقط دو چیز میخواهیم. اول اینکه تنگه هرمز باید فوراً باز و آزاد باشد و هیچ عوارضی دریافت نشود. دوم اینکه ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد.» ترامپ در ادامه گفت: «همین است؛ موضوع بسیار ساده است. پس از آن، ما از آنجا خارج خواهیم شد.» ترامپ مدعی شد: «ما به یک توافق بسیار خوب با ایران نزدیک شدهایم. اگر این توافق برای ما عادلانه نباشد، دوباره به وزارت جنگ متوسل خواهیم شد.» او بار دیگر گفت: «گزینه دیپلماتیک را ترجیح میدهم، زیرا امضای توافق به معنای بازگشایی فوری تنگه هرمز به روی کشتیرانی است.»
ترامپ در ادامه برای اینکه نشان دهد رویارویی با ایران چندان هم برای امریکا بد نبوده است، ادعا کرد: «در حالی که جنگ داریم، اقتصادمان دارد رکورد میزند. امروز هم یک رکورد تاریخی دیگر ثبت شد؛ عدد ۶۹ به بالاترین سطح تاریخیاش رسید.» این در حالی است که گزارشها نشان میدهد هزینه جنگ برای امریکا از مرز یک تریلیون گذشته و افزایش قیمت سوخت فشار سنگینی را برای معیشت میلیونها امریکایی وارد کرده است.
لحن نرم، شروط سخت
اگرچه مقامهای واشینگتن در اظهارات اخیر خود لحن ملایمتری در پیش گرفتهاند، اما شواهد نشان میدهد در روند مذاکرات همچنان مواضعی سختگیرانه را دنبال میکنند. در ادامه روایتهای مختلف از سوی منابع امریکایی در ارتباط با یادداشت تفاهم میان امریکا و ایران، روزنامه نیویورکتایمز نیز به نقل از منابع آگاه خود گزارش داد که ترامپ شروط مربوط به چارچوب یک توافق احتمالی با ایران را سختگیرانهتر کرده و اصلاحات پیشنهادی را به تهران ارسال کرده است. طی روزهای گذشته، برخی گمانهزنیها از کلیات یادداشت تفاهم میان ایران و امریکا، موجی از انتقادات علیه ترامپ را در امریکا برانگیخته است و بسیاری آن را یک شکست کامل برای او توصیف کردهاند. بر اساس گزارش نیویورکتایمز، ترامپ نسبت به برخی بندهای این چارچوب، بهویژه موارد مرتبط با آزادسازی داراییها برای ایران ابراز نگرانی کرده است. همچنین یکی از مقامات امریکایی گفته است او از طولانی شدن روند پاسخ ایران به پیشنهادهای واشینگتن ابراز نارضایتی و خستگی کرده است.
این مقام امریکایی همچنین مدعی شد که هدف از این اصلاحات، «وادار کردن ایران به پذیرش چارچوب اولیهای است که پیشتر به ایران ارائه شده بود». در بخش دیگری از این گزارش آمده که چارچوب پیشنهادی ترامپ، شامل پایان درگیریها در برابر رفع محدودیتهای اعمالشده از سوی ایران بر تنگه هرمز است. روزنامه هاآرتص هم نوشت: «غنیسازی ایران دیگر موضوع اصلی طرحهای توافق نیست و بازگشایی تنگه هرمز و ارائه غرامت به تهران موضوع اصلی آنها هستند.»
سختگیریهای ترامپ در شرایطی ادامه دارد که ایران بارها تأکید کرده تنها زمانی به میز مذاکره بازخواهد گشت که شروط و مطالباتش مورد پذیرش قرار گیرد و اگر واشینگتن همچنان بر خواستههای حداکثری خود اصرار ورزد، رسیدن به توافق ممکن نخواهد بود.
