جوان آنلاین: حمله به بیمارستان محب کوثر فقط یک جنایت جنگی نبود، بلکه یکی از تکاندهندهترین و غیرانسانیترین تصاویری بود که از جنگ ۱۲ روزه در حافظه جمعی مردم ایران باقی ماند. حمله به فضایی درمانی، جایی که بیماران، سالمندان، زنان باردار و کادر درمان در آن حضور داشتند، آنقدر ابعاد دراماتیک و انسانی داشت که به سوژه یکی از مهمترین پروژههای سینمایی سال، یعنی «نیمهشب» ساخته محمدحسین مهدویان تبدیل شد.
«نیمهشب» بهعنوان یک بازآفرینی سینمایی روی پرده آمد، اما نکته قابل توجه این است که مستندی نیز با هدف ثبت وقایع و ابعاد انسانی این جنایت جنگی ساخته شد. مستند «بمب و بیمارستان» تلاش کرده خود واقعه را ثبت کند؛ نه با بازیگر و بازسازی، بلکه با آدمهای واقعی، تصاویر واقعی و روایت کسانی که در دل حادثه حضور داشتند.
اهمیت «بمب و بیمارستان» دقیقاً از همینجا شروع میشود؛ این مستند سراغ لحظهای رفته که در دل ناامنی و ترس، یک نوزاد در بیمارستان محب کوثر متولد میشود و کادر درمان با وجود شرایط بحرانی، بیمارستان را ترک نمیکنند. همین موقعیت تبدیل به قلب تپنده روایت شده است؛ تقابل مرگ و زندگی در یک ساختمان درمانی.
«بمب و بیمارستان»، برخلاف اثر سینمایی تلاش نمیکند صرفاً روی ابعاد تراژیک ماجرا مکث کند. سازنده مستند آگاهانه تمرکز را از خود ساختمان بیمارستان برمیدارد و روی آدمها میگذارد؛ روی پرستارها، پزشکها، کارکنان و خانوادههایی که در آن شب آنجا بودند. برای همین هم «بیمارستان» در این مستند، بیشتر از آنکه یک مکان باشد، یک وضعیت انسانی است. «بمب و بیمارستان» از این جهت حتی میتواند بهنوعی سند اولیه جهان «نیمهشب» تلقی شود، چون هر دو اثر از یک واقعه مشترک تغذیه میکنند، با این تفاوت که مستند به جای دراماتیزه کردن، مشغول ثبت حافظه خام حادثه است.
یکی از مهمترین نقاط قوت این مستند استفاده از تصاویر آرشیوی و دوربینهای مداربسته است؛ تصاویری که بهدلیل ثبت بیواسطه لحظه بحران، کیفیتی دارند که هیچ بازسازی نمیتواند جای آن را بگیرد. در این مستند بارها به این مسئله اشاره میشود که بخشی از حافظه تصویری این اتفاق، بهدلیل پاک شدن آرشیوها یا محدودیت دسترسی از بین رفته است. انگار جنگ فقط آدمها را زخمی نمیکند، حافظه را هم نابود میکند.
شاید حالا که «نیمهشب» در حال اکران است، تماشای «بمب و بیمارستان» اهمیت بیشتری پیدا کند، چون آن فیلم، این واقعه را به یک درام سینمایی تبدیل کرده، اما مستند، سند مواجهه مستقیم با همان شب است، شبی که یک بیمارستان ناگهان به تصویر فشردهای از جنگ، ترس، ایستادگی و ادامه زندگی تبدیل شد.
