جوان آنلاین: از زمان شروع جنگ، آموزشها در مدارس بالاجبار از حضوری به سمت آموزشهای مجازی سوق پیدا کردهاست، اگرچه از دوره کرونا به بعد تجربه آموزش آنلاین به تدریج در فضای آموزشی کشور و در میان معلمان، دانشآموزان و خانوادهها شکل گرفت، با این حال هنوز چالشهای بسیاری بر سر راه این نوع آموزش وجود دارد. گفت وگوی ما با دکتر مطهره قمری، معلم مقطع پنجم ابتدایی روستای سیدشهاب همدان به این موضوع اختصاص دارد.
در صورت ادامه جنگ و ضرورت تداوم آموزش آنلاین چه تدابیری باید اندیشیده شود که کیفیت خدمات نظام آموزشی کشور حفظ شود؟
از مشکلات اساسی در آموزش مجازی باید به کاهش مهارتهایی اشاره کرد که اگر در دو مورد اشاره کنیم، یکی مهارت مسئولیت پذیری است و دیگری مهارت خودیادگیرنده.
کاهش مسئولیت پذیری از یک سو به خانوادهها و به ویژه خود دانشآموزان برای حضور فعال و مؤثر در کلاسهای مجازی برمی گردد و از سوی دیگر معطوف به معلمانی است که آموزش در کلاس مجازی را مسئولانه دنبال نمیکنند. این کاهش مسئولیت پذیری باعث افت کیفیت کلاسهای مجازی میشود.
در مورد مهارت خود یادگیرنده هم دانش آموزان عموماً متکی به راهنماهایی، چون معلم (رکن اصلی)، حل تمرین، اینترنت، هوش مصنوعی و آدمهای اطراف هستند و تلاش لازم را در تفکر و تمرکز لازم روی محتوا انجام نمیدهند. طبیعی است وقتی دانشآموز استعداد اندیشیدن را در خود فعال نمیکند، باعث میشود قدرت تجزیه و تحلیل خود را کاهش دهد و مادام نیازمند راهنما باشد و همین سبب میشود در کلاس مجازی که راهنمای اصلی معلم نیست، فرایند یادگیری مختل شود.
البته بخش قابلتوجهی از این موضوع به مسئولیت پذیری از طرف معلم برمی گردد که با توجه به عدم دسترسی فیزیکی و ملموس به دانشآموز یا فراگیر باید توان زیادی را صرف آموزش کند، اما به دلایلی که از قبل گفته شد، زمانی که معلم، کیفیت آموزش را مطلوب نمیبیند، سعی بر پیدا کردن راهحل نمیکند و با پاک کردن صورت مسئله، سعی بر تقلیل زمانی و محتوایی آموزش مجازی دارد که نمونههایش میشود ارسال یک کاربرگ و نهایتاً ارسال فیلمی از اینترنت و امثال آن.
آموزشهای آنلاین از دوره کرونا به بعد، همچنین شرایط بغرنج زیستمحیطی - افت کیفیت هوای کلانشهرها - و برخی مسائل اجتماعی به تدریج تا به امروز گسترده شدهاست. آیا در این پنج، شش سال اخیر توانستیم شکافهای موجود را در این نوع آموزشها شناسایی کنیم؟ اگرنه علت را در چه میدانید؟
ببینید، چون شکافها مربوط به موارد متعدد از خانه، والدین و خود دانشآموزان تا مدرسه - شامل کادر آموزشی و در سطح کلانتر مسئولان، سیاستها و در نهایت زیرساختها - میشود، میتوان گفت در این مدت بعضی به تدریج شناسایی شدند و بعضی خیر.
از طرفی، همانهایی هم که شناسایی شدند به دلایل کثرت و گستردگی، موارد برای پر کردن و ترمیم آنها کار اساسی چندانی انجام نشدهاست.
میتوانید به چند نمونه اشاره کنید؟
مثلاً یکی از شکافها بحث دیدگاه نسبت به کلاس مجازی است. آنچه میتوان در اینباره گفت این است که هنوز نزد عموم والدین، دانشآموزان، معلمان و مسئولان دیدگاه درستی درباره آموزش مجازی وجود ندارد؛ در ابتدا باید دیدگاه اشخاص دست اندرکار در آموزش درباره آموزش مجازی اصلاح شود.
بعضی شکافها مرتبط با زیرساخت شبکه شاد، اینترنت و نظایر آن است.
البته برای شبکه شاد، کلاس مجازی طراحی شد که فعلاً با هزینه ارائه شدهاست، اما اگر به صورت رایگان در اختیار مدارس قرار بگیرد، شاید بتواند قسمی از مسئله را حل کند. برای کاهش ترافیک اینترنت هم فعلاً ساعتبندی دورهها و مقطع را برنامهریزی کردهاند که کارآیی آن نیاز به بررسی و گذر زمان دارد.
از نقدهای موجود در ارائه آموزشهای مجازی، مشکل جدی در زیرساختهای ارتباطی به ویژه در شرایطی است که مسئولان کشور به خاطر شرایط خاص، ناچار به محدودسازی سرعت و دامنه ارتباطی شبکه اینترنت کشور شدهاند. فکر میکنید در این باره چه تدابیر یا نوآوریهایی میتوان انجام داد که شبکه زیرساختی ارتباطی برای ارائه آموزشهای آنلاین چابکی و انعطاف بیشتری پیدا کند؟
یک نکته در مورد شبکه شاد که از ابتدا اشخاص مربوط به آموزش به آن توجه نکردند، این بود که خود شبکه شاد محتواهای آموزشی داشت و فراگیر باید به آنها مراجعه میکرد، خب همین موضوع باعث کاهش بارگذاری و به تبع آن باعث کاهش مشکلات ترافیک داده میشد و همچنین استفاده از رباتهای شاد برای تکالیف و آزمون و نظایر آن بود که، چون به آنها توجه و استفاده نشد، کاربری شاد به یک نرمافزار پیامرسان تقلیل دادهشد و با بارگذاری فایل، حجم ترافیک داده بالا رفت و مشکلات حال حاضر به وجود آمد.
البته باز هم امسال همین را تکرار کردند و در کندو، فیلمهای آموزشی برای هر پایه و درس بارگذاری و همان سیاست البته در سامانه my.medu.ir انجام شد که استفاده از آنها باعث کاهش مشکلات میشود. البته سطح اطلاعرسانیها خیلی گسترده نبوده و میتوان گفت اکثر اشخاص مربوط به آموزش، اطلاع چندانی در مورد آنها ندارند.
