جوان آنلاین: امریکاییها و در رأس آنها معاون رئیسجمهور این کشور، همزمان که روند مثبتی برای مذاکرات هستهای ایران و امریکا ترسیم میکنند، در عین حال دروازههای تهدید علیه ایران را هم باز نگه میدارند. این اقدامات امریکا به موازات گسیل کمسابقه ادوات نظامی به منطقه آنهم در شرایطی که سخنرانی اخیر رهبر معظم انقلاب مهر تأییدی بر حفظ خطوط قرمز ایران در جریان مذاکرات بود، از رویکرد متعارض و بعضاً توأم با تردید واشینگتن حکایت دارد.
مذاکرات غیرمستقیم روز سهشنبه میان طرف ایرانی و امریکایی به میانجیگری عمان در شرایطی در ژنو برگزار شد که بلافاصله پس از اعلام خبر پایان مذاکره، کفه مثبت واکنشها سنگینتر از کفه منفی بود. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران که ریاست تیم ایرانی را بر عهده داشت و روز چهارشنبه هم گفتوگویی با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشت، از دستیابی به تفاهم درباره اصول اصلی با امریکا خبر داد و فضای دور اخیر مذاکرات را مثبتتر ارزیابی و از ایدههای جدید سخن گفت. یک مقام امریکایی نیز در گفتوگو با شبکه المیادین اعلام کرد که در نشست اخیر مذاکرات با ایران، پیشرفت حاصل شده، هرچند همچنان جزئیات متعددی باقی مانده که نیازمند بحث و بررسی بیشتر است. وی افزود: «طرف ایرانی اعلام کرده است که طی دو هفته آینده با پیشنهادهای مفصلتری بازخواهدگشت تا برخی خلأها و اختلافهای موجود در مواضع دو طرف را برطرف کند.» روز سهشنبه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا درباره مذاکراتی که سوئیس میزبان آن بود، اظهارنظری داشت با این مضمون: «گفتوگوهای صبح امروز از برخی جهات خوب پیش رفت و طرفها توافق کردند که پس از آن نیز دیدار کنند، اما از جهات دیگر کاملاً روشن بود که رئیسجمهور ترامپ خطوط قرمزی تعیین کرده که ایرانیها هنوز حاضر به پذیرش و بررسی آنها نیستند.» ونس افزود: «ما به تلاشها ادامه خواهیم داد. رئیسجمهور ترامپ این اختیار را برای خود محفوظ میدارد که هر زمان تشخیص دهد دیپلماسی به پایان طبیعی خود یا بنبست رسیده است، تصمیمگیری کند؛ البته امیدواریم کار به آن نقطه نرسد.» لارنس نورمن، خبرنگار والاستریتژورنال در اینباره نوشت: «بعد از اینکه جیدی ونس گفت ایران هنوز به خواستههای اصلی امریکا تن نداده، مسیر دیپلماسی در حال تنگتر شدن است. واشینگتن هم به تهران دو هفته مهلت داده تا به نگرانیهای امریکا پاسخ بدهد.»
مانور امریکا روی حملهای گسترده
اظهارات جی دی ونس و موضعگیری نورمن از این جهت که تصریح دارد که گفتوگوها از برخی جهات خوب بود، اما ترامپ خطوط قرمزی تعیین کرده که ایرانیها هنوز حاضر به پذیرش و بررسی آنها نیستند، ناظر به این موضوع است که امریکاییها در عین حال که همچنان دست از فشار به ایران برنمیدارند، پذیرفتهاند که ایران از مسائل کلیدی کوتاه نمیآید. در این زمینه سخنان ۲۸ بهمن رهبر معظم انقلاب هم نقش تعیینکنندهای داشته و امریکاییها دیگر مطمئن شدهاند که تهران در مسائل کلیدی عقبنشینی نخواهد کرد. در این مورد، واشینگتنتایمز نوشت: «سخنان اخیر رهبر ایران بیش از آنکه نشانه تصمیم قریبالوقوع برای درگیری باشد، پیامی سیاسی و بازدارنده به واشینگتن ارزیابی میشود. این پیام تأکید دارد تهران خود را نه در موضع انفعال، بلکه در جایگاه توان پاسخگویی میبیند.» در شرایطی که سخنان رهبر معظم انقلاب از جنبه بازدارندگی تعبیر میشود، کمپین گستردهای برای تغییر مجدد محاسبات ایرانیها در حال راه افتادن است و پایگاه آکسیوس در این جهت حرکت میکند. آکسیوس در گزارشی با بیان اینکه دولت ترامپ نیروهای نظامی بزرگی را در منطقه ایجاد کرده است، از جمله دو ناو هواپیمابر، صدها جت و بیش از ۱۵۰ پرواز باری سلاح، نوشت: «ایالات متحده ممکن است از آنچه اکثر مردم تصور میکنند به جنگ با ایران نزدیکتر باشد و اگر مذاکرات هستهای شکست بخورد، این اتفاق میتواند به زودی رخ دهد.» در این گزارش آمده است: «فقط در ۲۴ ساعت گذشته، ۵۰ جت جنگنده دیگر اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ به منطقه اعزام شدهاند. مقامات میگویند این یک حمله کوچک نخواهد بود، بلکه شبیه یک جنگ چند هفتهای خواهد بود، احتمالاً به همراه اسرائیل.» آکسیوس که سابقه گزارشهای تند و جهتدار دارد به نقل از یکی از مشاوران ترامپ نوشت: «رئیس خسته شده است... من فکر میکنم ۹۰درصد احتمال وجود دارد که در چند هفته آینده شاهد اقدامات سخت باشیم.»
پاسخ ایران محدود نیست
آلن ایر، دیپلمات پیشین امریکایی دیروز گفت: «شروع کردن جنگ خیلی آسان است. ترامپ میتواند با فشردن یک دکمه این کار را انجام دهد، اما پایان دادن به آن خیلی سختتر است. اسرائیل ممکن است مانند جنگ گذشته تصمیم بگیرد عملیاتی را آغاز کند به امید اینکه امریکا پشتش بایستد.» وی افزود: «تفاوت این بار با دفعه قبل این است که ایران، در پاسخ «همهچیز» را رو خواهد کرد. پاسخ ایران محدود نخواهد بود؛ با حجم زیادی از توانش شلیک خواهد کرد و مجموعه اهداف بسیار گستردهای هم دارد.» آلن ایر معتقد است: «ایرانیها میدانند بدون حضور نیروهای زمینی، امریکا نمیتواند فقط از هوا تغییر رژیم ایجاد کند. ایرانیها نشان دادهاند میتوانند ضربه را تحمل کنند. اگر مورد حمله قرار بگیرند، آنقدر به امریکا و احتمالاً نیروهای نیابتی منطقهای آن آسیب وارد میکنند که امریکا عقبنشینی کند و بگوید: کافی است.» صداهای مخالف رویکرد جنگ در امریکا و دیگر نقاط جهان شنیده میشود. مارجری تیلور گرین، سناتور امریکایی در این مورد گفت: «امریکاییها نمیخواهند با ایران وارد جنگ شوند! آنها میخواهند بتوانند از پس هزینههای زندگیشان بربیایند و پیشرفت کنند.» وی افزود: «آنها میخواهند خوشحال باشند و از زندگی لذت ببرند. آنها میخواهند دولتشان افراد بانفوذِ متهم به سوءاستفاده جنسی از کودکان را به زندان بیندازد؛ و آنها رأی دادند نه به جنگهای خارجی بیشتر و نه به تغییر رژیم.» رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه اعلام کرد: «حمله به ایران به نفع هیچ طرفی نیست و ما به طرف امریکایی گفتهایم که مخالف دخالت نظامی علیه ایران هستیم.» وی افزود: «ما خواستار حل مشکلات میان ایران و امریکا از راه گفتوگو هستیم و در بالاترین سطح با هر دو کشور در ارتباط و رایزنی هستیم.» ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه نیز تأکید کرد که باجخواهی کمکی به موفقیت مذاکرات با ایران نخواهد کرد. وی افزود: «مسکو آماده تسهیل مذاکرات در مورد پرونده هستهای ایران است.»
گرفتاری ترامپ در بنبست دیپلماتیک
روز چهارشنبه یک مقام امریکایی در گفتوگو با پایگاهایبیسینیوز مدعی شده که دولت دونالد ترامپ رفع تحریمهای مالی و بانکی علیه ایران را در صورت حصول توافق میان دو کشور بررسی میکند. شبکه خبری بلومبرگ در تحلیلی متفاوت از آکسیوس شرایط کنونی نوشت که به نظر میرسد دونالد ترامپ دستکم در حال حاضر از حمله به ایران صرفنظر کند، چرا که هر دو کشور اعلام کردهاند مذاکرات هستهای در ژنو مثبت و سازنده بوده است. جان کریاکو، افسر سابق سیا در این مورد گفت: «من با داگ مکگرگور در مورد موشکهای مافوق صوت ایران صحبت میکردم و پرسیدم، آیا یک ناو هواپیمابر میتواند از خود در برابر موشکهای مافوق صوت دفاع کند، او گفت، نه، هیچ دفاعی در برابر موشکهای مافوق صوت وجود ندارد.» وی افزود: «ایرانیها موشکهای مافوق صوت دارند.» جان مرشایمر، استاد روابط بینالملل در تشریح وقایع جاری، با بیان اینکه رئیسجمهور امریکا در یک بنبست دیپلماتیک گرفتار شده است و این وضعیتی است که در آن هیچ گزینه نظامی کارآمدی وجود ندارد به فاکسنیوز گفت که هرگونه درگیری با ایران، بدون شک فاقد یک پایان خوش برای ایالات متحده خواهد بود. مرشایمر خاطرنشان کرد: «اسرائیل خواستار غنیسازی صفر و نابودی کامل زیرساختهای هستهای و موشکی ایران است؛ مطالباتی که هیچ راهی وجود ندارد ایرانیها با آن موافقت کنند. این تضاد منافع، عملاً فضای دیپلماتیک را مسدود کرده است.» این استاد امریکایی با نقد دیدگاههای تند، ضمن توصیف گزینه نظامی علیه ایران بهعنوان یک «سراب»، تأکید کرد: «ما در موضوع ایران، گزینه نظامی کارآمدی نداریم. حمله به ایران نه باعث تغییر رژیم میشود و نه توان موشکی این کشور را برای همیشه از بین میبرد. من نمیتوانم شرایطی را پیشبینی کنم که در آن، جنگ با ایران به نوعی به پایان خوش برای امریکا منجر شود.» تریتا پارسی، معاون اجرایی مؤسسه کوئینسی برای سیاست خارجی مسئولانه هم به شبکه الجزیره گفت: «دولت ترامپ دچار این باور است که ایران بسیار ضعیفتر از آن چیزی است که واقعاً هست. روشن است که ایران نسبت به گذشته ضعیفتر شده، بهویژه به دلیل موفقیتهای نظامی که اسرائیل به دست آورده است. اما آنقدرها هم که ترامپ تصور میکند ضعیف نیست.» وی خاطرنشان کرد: «ما هنوز سناریویی را ندیدهایم که در دوران ریاستجمهوری ترامپ بین ۵۰ تا ۲۰۰ سرباز امریکایی کشته شده باشند. حتی چیزی نزدیک به چنین وضعیتی هم رخ نداده است. بنابراین دقیقاً نمیدانیم ترامپ در برابر چنین سناریویی چگونه واکنش نشان خواهد داد.»
