کاراکاس هنوز از شوک ربایش رئیسجمهورش بیرون نیامده، واشینگتن پیام تازهای فرستاد؛ اگر ونزوئلا میخواهد دوباره نفت تولید کند، باید ابتدا شرکای روس، چینی، ایرانی و کوبایی خود را کنار بگذارد. امریکاییها همچنین عصر دیروز نفتکش تحت پرچم روسیه به نام «مارینرا» را بعد از چندین روز تعقیب در اقیانوس اطلس ربودند.
فضای سیاسی ونزوئلا هنوز ملتهب است، اما امریکای ترامپ قصد دارد خیلی زود از فاز نظامی عبور کند و وارد مرحله بازتعریف قواعد بازی نفتی شود؛ کاری که از طریق فشردن گلوی متحدان شرقی ونزوئلا انجام میشود. یک نظرسنجی جدید دیلیمیل نشان داد که ۳۹ درصد رأیدهندگان امریکایی معتقدند انگیزه اصلی دونالد ترامپ برای اقدام نظامی در ونزوئلا، تصاحب نفت این کشور است، در حالی که فقط ۳۰ درصد آن را با قاچاق مواد مخدر پیوند میزنند. الجزیره روز چهارشنبه فاش کرد که دولت ترامپ به جانشین موقت مادورو اطلاع داده که تولید و صادرات نفت ممکن است، اما نه به هر سمت و نه با هر کسی. شرط اصلی، قطع کامل فروش نفت به چین، روسیه، ایران و کوباست؛ چهار کشوری که طی سالهای تحریم، شریان اقتصادی کاراکاس را زنده نگه داشته بودند. واشینگتن نهتنها خواهان کنار گذاشته شدن این شرکا شده، بلکه مسیر جایگزین را هم مشخص کرده است: بخش قابلتوجهی از نفت باید به امریکا برسد، آن هم تحت سازوکاری که مدیریت درآمد و توزیع آن، شفافاً در دستان دولت ایالات متحده قرار دارد. صحبت از دهها میلیون بشکه نفت است؛ رقمی که در ادبیات کاخ سفید بهعنوان «معامله» معرفی میشود، اما در عمل بیشتر به تعیین سهم شباهت دارد. سخنگوی وزارت خارجه چین این نوع «شراکت اختصاصی» امریکا با ونزوئلا را قلدری و نقض حاکمیت این کشور امریکای لاتین و همینطور قوانین بینالمللی خوانده است. «مائو نینگ» سخنگوی وزارت خارجه چین دیروز به خبرنگاران گفت: «ونزوئلا یک کشور مستقل است و بر منابع نفتی و فعالیتهای اقتصادی خود مالکیت کامل دارد.» سخنگوی وزارت خارجه چین همچنین خاطرنشان کرد: «استفاده آشکار امریکا از زور علیه ونزوئلا و درخواست از این کشور برای ترجیح دادن منابع نفتی خود به امریکا، یک اقدام قلدرمآبانه معمول است که به طور جدی قوانین بینالمللی و حاکمیت ونزوئلا را نقض میکند. چین این اقدام را محکوم میکند.» همزمان، دونالد ترامپ گفته که مقامات انتقالی در ونزوئلا چیزی بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت مشمول تحریمها را به واشینگتن تحویل خواهند داد. ترامپ توییت کرده که نفتی که از ونزوئلا دریافت میکنیم به قیمت بازار فروخته خواهد شد و من بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده بر مدیریت درآمدهای آن نظارت خواهم داشت: «من از وزیر انرژی خواستم فوراً طرح را اجرا کند و نفت از طریق نفتکشهای ذخیرهسازی منتقل شده و به بندرهای تخلیه ما بارگیری خواهد شد.»
روز چهارشنبه همچنین، پس از چندین روز متوالی تعقیب و گریز که طول آن به قبل از ربایش مادورو میرسد، نیروهای امریکایی نفتکش «مارینرا» با پرچم روسیه و مرتبط با ونزوئلا را در اقیانوس اطلس شمالی توقیف کردند. اندکی پس از توقیف نفتکش، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، اعلام کرد که تحریمهای نفتی این کشور کماکان برقرار است: «محاصره نفت تحت تحریم و غیرقانونی ونزوئلا در هر کجای دنیا به طور کامل پابرجاست.» پیش تر، روسها تعقیب نفتکش ونزوئلایی را دزدی دریایی خوانده و والاستریت ژورنال به نقل از مقامات امریکایی گزارش داده بود که روسیه یک زیردریایی و دیگر واحدهای دریایی خود را برای همراهی و محافظت از یک نفتکش ونزوئلا اعزام کرده است.
تهدید در سایه نفت
دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا روز سهشنبه در یک نطق تلویزیونی اعلام کرد: ما مردمی تسلیمناپذیر هستیم. وی ضمن ادای احترام به کشتههای حمله امریکا به ونزوئلا، افزود: هرگز دست از مقاومت برنمیداریم. دیوسدادو کابیو وزیر کشور ونزوئلا هم ضمن تأکید بر اینکه «ملت ما استوار ایستاده»، گفت که انقلاب بولیواری مردم ونزوئلا زنده است. تحت چنین شرایطی، «رویترز» روز چهارشنبه به نقل از منابع مطلع گزارش داد که دولت امریکا به وزیر کشور ونزوئلا هشدار داده که یا همکاری کند یا سرنوشتی مشابه مادورو خواهد داشت. واشینگتن از طریق واسطهها به کابیو هشدار داد که هرگونه مقاومت میتواند جان او را به خطر بیندازد یا به سرنوشتی مشابه مادورو منجر شود. این منابع همچنین افزودند: «فهرست اهداف بالقوه امریکا در ونزوئلا شامل وزیر دفاع نیز هست که آنها او را به قاچاق مواد مخدر متهم میکنند». در داخل ونزوئلا، این فشار دوگانه واکنشهای متفاوتی ایجاد کرده است. بخشی از حاکمیت تلاش میکند بر استقلال تصمیمگیری تأکید کند و هشدار دهد که واگذاری نفت، خط قرمز است. همزمان، نگرانی از تشدید بحران اقتصادی نیز واقعی است؛ اقتصادی که بدون صادرات نفت، نفس کشیدنش دشوار میشود. این دوگانه، فضای تصمیمگیری را پیچیدهتر کرده است.
