امنیت به عنوان نیازی که بر اساس علوم اجتماعی در طبقهبندیهای گذشته، چون هرم «مازلو» در ابتداییترین طبقات این هرم قرار داشت، در صورت عدم تأمین و تحقق آن از دستیابی انسان به دیگر ملزومات و نهایتاً رشد و شکوفایی ممانعت خواهد کرد.
جامعه اجتماعی کنونی نیز به نحوی است که هر قدر شاهد تحقق نظم و انضباط اجتماعی در آن باشیم، به همین میزان از هرج و مرج، آشوب و آشفتگی در قسمتهای مختلف جامعه و مشکلات ناشی از آن در تعاملات دستگاهها با یکدیگر و مردم کاسته خواهد شد. اهمیت موضوع امنیت تا به حدی است که امیر المؤمنین علی (ع) نیز اشاراتی در این خصوص داشته و «شادی بدون وجود امنیت را بیمعنی خواندهاند.»
در راستای دستیابی به مفهوم و مصداق ملموسی از امنیت، نهادینهسازی قانون، قانونمداری و اجرای آن یک دستاورد مهم اساسی برای هر جامعه تلقی میشود که بخش اعظمی از آن توسط پلیس اجرا شده و دستاورد آن ایجاد امنیت و آرامش برای آحاد مختلف یک جامعه است.
پیشبینی و پیشدستی برای مواجهه با آسیبهای اجتماعی، جرائم و قانونشکنی در لایههای مختلف و تشکیل جامعهای عاری از خطر و تهدید برای شهروندان، بهطوری که خللی در انجام فعالیتهای روزمره آنها ایجاد نشود، هدفی است که پلیس با استفاده از ظرفیتهای درون و برون سازمانی سعی در تحقق آن دارد. به همین دلیل و به منظور شناخت دقیق از مأموریتها، پلیس مطالعه علمی و میدانی با تکیه بر تجارب به دست آمده در مأموریتها و بازنگری فنی آن با شرایط کنونی جامعه را در برنامههای آموزشی خود پیاده کرده و توانسته تا حدود زیادی مسیرها و زمینههای وقوع آسیب و جرائم را شناسایی کند.
شناخت دقیق از مأموریت و هدایت هدفمند کارکنان در برخورد با جرائم و اجرای دیگر مأموریتهای آموزشی یا عملیاتی که مرتبط با موضوعات پلیسی است در سایه حرکت پلیس به سمت هوشمندسازی و برخورد علمی با جرائم تحقق پیدا کرده که خود این موضوع میتواند منجر به کاهش آمار تخلفات، ممانعت از قانونگریزی و همراهی بیشتر مردم در اجرای قانون شود. دستاوردهای امروز انتظامی کشور در برخورد با جرائم و پیشگیری از آنها ماحصل تحقیقات علمی و تخصصی و بازنگری در نحوه اجرای مأموریتهاست که این موضوع به صورت ویژه در پلیسهای تخصصی قابلرؤیت بوده و همچنین در معاونتهای ستادی مورد تأکید قرار دارد.
در ردههای ستادی نیز نسبت به گذشته توجه بیشتری به موضوعاتی، چون جامعه هدف، محتوای برنامههای آموزشی و پیشبینی در بحث چالشهای پیش روی جامعه صورت گرفته و تمرکز در خصوص این شاخصها به نحوی است که تمهیدات سلبی و ایجابی پلیس در جامعه منجر به دانشافزایی و خودکنترلی شهروندان نسبت به ارتکاب جرائم شود. با توجه به تأثیراتی که طیف سنی دانشآموزان و دانشجویان به دلیل هیجانات خاص خود میتواند در ارتکاب جرائم و کجرفتاری قانونی داشته یا نقش ارزندهای که آنها در رشد و شکوفایی جامعه دارند، محتواهای آموزشی ویژه برای این گروه سنی در نظر گرفته شده و اعتقاد راسخ به این موضوع وجود دارد که هر قدر دانش و بینش در جامعه افزایش یابد، به همین میزان از میزان مشکلات و دردسرهای مربوط به جرائم کاسته خواهد شد.
امروز موضوع اقتدار پلیس به عنوان یک قدرت مشروع که افراد جامعه در وهله اول برای تأمین امنیت خودشان بر آن ارج نهاده و با رضایت کامل از آن تبعیت میکنند با ویژگیهایی، چون قاطعیت، قانونمداری، تکیه بر مبانی علمی، بهرهمندی از تخصص و تجربه، محبوبیت و مطلوبیت و مهمتر از همه حرکت این نیرو به سمتی که بتواند با پیشبینی از بروز جرائم جلوگیری کند، تعریف میشود.
*معاون فرهنگی اجتماعی فرماندهی
انتظامی استان قزوین
