یکی از مواردی که در ماههای گذشته مطرح شده بود، تنفس نفتی امریکا به ایران بود. این در حالی است که توافق اخیر تنها یک ماه از آن میگذرد، ولی آمار و ارقام رشد اقتصادی گروه نفت، گاز و فرآوردههای نفتی کشور آمار رشد خیرهکنندهای را در بهار ۱۴۰۲ و قبل از هرگونه توافق با امریکا بر سر آزادسازی منابع و زندانیان نشان میدهد که گواه از رشد بازارسازی و خنثیسازی تحریمها از طرف سیاستگذاران حوزه نفت و گاز کشور دارد.
این رشد اقتصادی کلیدی نشان از آن دارد که بدنه دولت سیزدهم توانسته است در شرایط تحریمهای حداکثری غرب علیه ایران به خوبی به سمت گسترش بازارهای صادراتی خود برود. رشد اقتصادی ۷/۴ برابری گروه نفت، گاز و فرآوردههای نفتی در بهار ۱۴۰۲ نسبت به بهار ۱۴۰۱ نشان میدهد رویکردها و دیپلماسی فعال انرژی در دولت سیزدهم در شرایط تحریمهای حداکثری جواب داده است و حالا ایران نهتنها منزوی نشده یا رشد اقتصادیاش متوقف نشده است، بلکه گروه نفت، گاز و فرآوردههای نفتی رشد اقتصادی کشور را یکتنه بالا کشیدهاند و موجب تحقق رشد اقتصادی بالا در کشور شدهاند.
رویکرد کلیدی ایران در زمینه رشد تولید نفت خام، گاز طبیعی و فرآوردههای نفتی پالایشگاهی و پتروشیمیایی و همچنین بازارسازی برای این محصولات در بازارهای مختلف دنیا از جمله پس از عضویت در پیمان شانگهای و بریکس نشان از آن دارد که ایران بدون دسترسی به بازار کشورهای اروپایی در کشورهای جدیدی به بازاریابی و بازارسازی برای نفت خام و همچنین گاز طبیعی خود پرداخته و به سمت خنثیسازی حداکثری تحریمها رفته است.
ایران همچنین در طول ماههای گذشته، تولید نفت خام و میعانات گازی خود را نیز افزایش داده است. ایران در فصل بهار حدود ۴/۱ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی صادر میکرد و به فروش میرساند و این میزان تنها در مرداد ۱۴۰۲ روزانه به بیش از ۸/۱ میلیون بشکه نفت خام و میعانات رسیده است و صادرات ایران با قیمتهای بالای نفت در ماههای اخیر نشان از بهبود بیشتر رشد اقتصادی گروه نفت، گاز و فرآوردههای نفتی در فصل تابستان نیز دارد.
علاوه بر این ایران در زمینه توسعه صادرات گاز نیز پیشرفت جدی داشته و اخیراً پس از ۲۰ سال از فاز ۱۱ پارس جنوبی رونمایی کرده است که میزان تقریبی برداشت روزانه گاز حدود ۱۵ میلیون مترمکعب در روز است که به ترتیب افزایش مییابد و به ۵۶ میلیون مترمکعب میرسد که تمامی این ظرفیت در فصول گرم سال به صادرات میانجامد.
رشد اقتصادی ۶/۲ درصدی ایران مرهون موفقیتهای گروه نفت و گاز
مهدی هاشمزاده، کارشناس انرژی در رابطه با دیپلماسی موفق ایران در افزایش و رشد تولید و صادرات نفت خام، میعانات گازی، گاز طبیعی و محصولات نفتی خود به «جوان» میگوید: «از نظر تاریخی، ایران دارای بزرگترین ذخایر نفتی در سطح جهان بوده و موقعیت مناسبی را در بازار بینالمللی انرژی برای آن به ارمغان آورده است. با این حال اعمال تحریمهای غرب به شدت مانع از توانایی ایران برای صادرات نفت خود شد. باید گفت، ایران بهطور استراتژیک سیاستهای تجارت انرژی خود را برای ایجاد بازارهای جایگزینی که کمتر در معرض تحریم بودند، طراحی کرد.»
وی میافزاید: «ایران با درگیر شدن در دیپلماسی فعال انرژی موفق شد بازار نفت خود را متنوع کند و به مناطق جدیدی در سراسر جهان دست یابد. امریکای جنوبی، آسیای مرکزی، آسیای شرقی و شمال آفریقا به بازارهای قابل توجهی برای نفت ایران تبدیل شدهاند. ایران از طریق تلاشهای دیپلماتیک و توافقهای دوجانبه سودمند، موفق به ایجاد شراکت تجاری در این مناطق شده و با ورود به این بازارها توانسته است بهرغم اعمال تحریمها به تولید و صادرات نفت خام، میعانات گازی، گاز طبیعی و فرآوردههای نفتی ادامه دهد.»
وی ادامه میدهد: «تلاشهای ایران برای خنثی کردن تأثیر تحریمها بر بخش نفت و گاز خود نتایج چشمگیری داشته است. دادههای آماری بهار ۱۴۰۲ نشاندهنده نرخ رشد قابل توجه ۴/۱۶ درصدی در مقایسه با دوره مشابه در سال ۱۴۰۱ است. این رشد با توجه به رکود جهانی و رشد محدودی که اقتصادهای پیشرفته در سراسر جهان در این دوره تجربه کردهاند، چشمگیرتر است.»
هاشمزاده تصریح میکند: «همچنین توجه به این نکته حائز اهمیت است که رشد اقتصادی ایران و گسترش صادرات نفت خام، میعانات گازی، گاز طبیعی و فرآوردههای نفتی این کشور تنها متکی به بهار ۱۴۰۲ نیست. این دستاوردها نشاندهنده تابآوری اقتصاد ایران و توانایی آن است. برای عبور از شرایط چالشبرانگیز بهرغم مواجهه با حداکثر تحریمهای غرب، بخش نفت و گاز ایران نهتنها دوام آورده، بلکه پیشرفت هم کرده است.»
این کارشناس اقتصادی با اشاره به چشمانداز آینده و رشد مستمر بخش نفت و گاز ایران با سیاست به کار گرفته شده در زمینه بازطراحی تجارت انرژی در دولت سیزدهم خاطرنشان میکند: «بر اساس پیشبینیهای اقتصادی، انتظار میرود رشد اقتصادی خیرهکننده در بخش نفت و گاز ایران در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نیز ادامه یابد. تنوع موفقیتآمیز بازارها و ایجاد مشارکتهای تجاری قوی، راه را برای رشد پایدار در سالهای آینده هموار کرده است. ایران با اولویت دادن به دیپلماسی فعال انرژی و خنثیسازی حداکثری تحریمها، خود را به عنوان یک بازیگر قابل اعتماد و تأثیرگذار در بازارهای جهانی نفت و گاز معرفی کرده است. انعطافپذیری و تعهد این کشور برای غلبه بر چالشها در دستیابی به این رشد، حاکی از ثبات بلندمدت و رونق اقتصادی در بخش نفت و گاز بسیار مهم بوده است.
غلبه بر تحریمها و دستیابی به رشد چشمگیر اقتصادی
هاشمزاده در پایان میگوید: «بخش نفت، گاز و فرآوردههای نفتی ایران بهرغم مواجهه با تحریمهای شدید غرب، به عنوان محرک اصلی اقتصاد این کشور مطرح شده است. ایران از طریق بازطراحی استراتژیک سیاستهای تجارت انرژی خود و اتخاذ دیپلماسی فعال انرژی، بازارهای خود را با موفقیت متنوع کرده و شراکتهای جدیدی را در مناطقی مانند امریکای جنوبی، آسیای مرکزی، آسیای شرقی و شمال آفریقا ایجاد کرده است. علاوه بر این ایران با گسترش تجارت گاز خود با کشورهای همسایه به قطب گاز منطقه تبدیل شده است.»
جمعبندی
رشد چشمگیر بخش نفت و گاز ایران که نرخ رشد ۴/۱۶ درصدی در بهار ۱۴۰۲ نشان میدهد، همچنین نشاندهنده انعطافپذیری و توانایی در غلبه بر چالشهاست. به نظر میرسد چشمانداز آینده بخش نفت و گاز ایران با پیشبینی رشد پایدار برای سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ مثبت است. رویکرد استراتژیک ایران برای خنثی کردن تأثیر تحریمها و ایجاد بازارهای متنوع، آن را به عنوان یک بازیگر مهم در چشمانداز انرژی جهانی قرار داده است.
